«Η αλήθεια είναι ότι βρέθηκα να ταξιδεύω για τη Μογγολία κάπως τυχαία. Μου αρέσει να ταξιδεύω μόνη μου, παρέα με τη φωτογραφική μου μηχανή και ένα βιβλίο, με ησυχία και με τον δικό μου ρυθμό. Το ταξίδι που ήθελα να κάνω δεν μου έβγαινε κι έτσι άρχισα να κοιτάζω για μια εναλλακτική στο σάιτ ενός ταξιδιωτικού γραφείου που οργανώνει ενδιαφέροντα ταξίδια και αποστολές. Εκεί έπεσε στην αντίληψή μου ότι προσέφερε μέσα στον Αύγουστο ταξίδι στη Μογγολία και την έρημο Γκόμπι, ακριβώς δηλαδή την εποχή που ήθελα να ταξιδέψω. Πάντα με γοήτευαν τα απομακρυσμένα και αραιοκατοικημένα μέρη. Επίσης, κάτι που μου είχε αποτυπωθεί στη μνήμη είναι ένα γαμήλιο έθιμό τους από μια ταινία που είχα δει καμιά τριανταριά χρόνια πριν. Σκέφτηκα την απεραντοσύνη της στέπας και την έρημο και είπα αμέσως μέσα μου “ναι”.
Έτσι, αντί για καλοκαίρι σε νησί, βρέθηκα να ξεκινάω μαζί με ένα μικρό γκρουπ αγνώστων για τη μακρινή Μογγολία. Κοινά βρήκαμε γρήγορα την αγάπη για τα ταξίδια και το χιούμορ, άλλωστε είναι πραγματικά πολύ άνετο το να ταξιδεύεις με τη σιγουριά τού καλά οργανωμένου γκρουπ. Πετάξαμε από Αθήνα στο Πεκίνο, ένα ταξίδι 10 ωρών, και από εκεί άλλες 2,5 ώρες στο Ουλάν Μπατόρ. Φτάνοντας στο αεροδρόμιο “Τζένκινς Χαν”, το όνομα ήδη σε προετοιμάζει να κατακτήσεις τις στέπες της Κεντρικής Ασίας. Ο Τζένκινς Χαν δεν είναι μόνο ο ιδρυτής του έθνους, είναι και σύμβολο, και τον βρίσκει κανείς παντού. Σε μνημεία, χαρτονομίσματα, ακόμη και σε προϊόντα, όπως π.χ. βότκα.
Πιο πέρα παιδιά έπαιζαν στο ποτάμι και έτρεχαν με τα ποδήλατά τους. Τα νέα παιδιά θύμιζαν τους νέους οποιασδήποτε μεγάλης πόλης της Δύσης ή της Ασίας. Βγαίνουν το βράδυ, ακούν μουσική, είναι όλα με ένα κινητό στο χέρι όπως και στον υπόλοιπο κόσμο. Αλλά με το κινητό στο χέρι ήταν ακόμη και στη στέπα, όπως διαπίστωσα μερικές μέρες αργότερα.
Η Μογγολία είναι η λιγότερο πυκνοκατοικημένη ανεξάρτητη χώρα στον κόσμο, με πληθυσμό περίπου 3,5 εκατομμύρια κατοίκους, εκ των οποίων οι μισοί περίπου ζουν στην πρωτεύουσα. Επειδή η χώρα βρίσκεται στην Κεντρική Ασία, ανάμεσα στην Κίνα και τη Ρωσία, και σε μεγάλο υψόμετρο, η θερμοκρασία με το που φτάσαμε στην πόλη έφτανε στους ευχάριστους 20 βαθμούς Κελσίου. Αργότερα, όταν ταξιδέψαμε στον Βορρά, ήταν πιο δροσερά, είχε και λίγες βροχές. Στην έρημο Γκόμπι, την ημέρα η θερμοκρασία έφτανε και τους 40 βαθμούς αλλά τη νύχτα χρειαζόταν πουλοβεράκι, ενίοτε και μπουφανάκι. Η πρώτη εντύπωση που πήρα από την Ουλάν Μπατόρ ήταν ότι αναπτύσσεται ραγδαία. Στα προάστια, γιούρτες στέκονται πλάι πλάι με μικρά σπίτια, ενώ όσο πλησιάζαμε στο κέντρο αυξάνονταν οι οικοδομές και οι πολυκατοικίες. Κάποια παλιά σοβιετικά κτίρια μου έφεραν στον νου το καθεστώς, αλλά η πόλη σφύζει από ζωή, χτίζεται παντού και ανεγείρονται πολλά μοντέρνα κτίρια, είχε πολλή κίνηση και ουρές στα βενζινάδικα.
Το κέντρο της πόλης είναι η πλατεία Σούχμπααταρ, με το Κυβερνητικό Παλάτι και φυσικά το άγαλμα του Τζένκινς Χαν, ενώ άλλα αξιοθέατα είναι η Όπερα και το Εθνικό Μουσείο. Αφού τακτοποιηθήκαμε στο ξενοδοχείο και μετά το βραδινό, βγήκα να εξερευνήσω την πόλη και να πάω σε σούπερ μάρκετ – είναι το πρώτο πράγμα που κάνω πάντα όταν επισκέπτομαι μία καινούργια χώρα. Έτσι βρέθηκα σε μια μεγάλη πλατεία σαν πάρκο, με λούνα παρκ στο κέντρο, όπου άκουγα τις φωνές από τα παιχνίδια με τα αυτοκίνητα και το roller coaster. Πιο πέρα παιδιά έπαιζαν στο ποτάμι και έτρεχαν με τα ποδήλατά τους. Τα νέα παιδιά θύμιζαν τους νέους οποιασδήποτε μεγάλης πόλης της Δύσης ή της Ασίας. Βγαίνουν το βράδυ, ακούν μουσική, είναι όλα με ένα κινητό στο χέρι όπως και στον υπόλοιπο κόσμο. Αλλά με το κινητό στο χέρι ήταν ακόμη και στη στέπα, όπως διαπίστωσα μερικές μέρες αργότερα. Ήταν βράδυ με ωραίο καιρό και ένιωσα σιγουριά και ασφάλεια. Το μόνο δύσκολο ήταν να βρεις κάποιον να μιλάει αγγλικά. Η τοπική ξεναγός μας, ωστόσο, μιλούσε πολύ καλά αγγλικά.
Τις δύο εβδομάδες που διήρκεσε το ταξίδι, διανυκτερεύαμε σε καταυλισμούς με γιούρτες. Ο καθένας/η καθεμία στη δική του/της γιούρτα. Όπου δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα, υπήρχαν γεννήτριες, τις οποίες όμως έκλειναν τα βράδια. Έτσι ακολουθήσαμε λίγο πολύ τον ρυθμό της φύσης. Μερικές φορές ξυπνούσα πολύ νωρίς από το χλιμίντρισμα των αλόγων και αυτές ήταν από τις πιο όμορφες στιγμές του ταξιδιού, βόλτα το ξημέρωμα, με τα άλογα να βοσκούν ήρεμα στο φως της ανατολής. Ο αέρας της ερήμου είναι ξηρός και ελαφρύς, τη νύχτα ο ουρανός είναι πεντακάθαρος, μιας και δεν υπάρχει καθόλου φωτορύπανση. Λόγω του υψομέτρου και της καθαρής ατμόσφαιρας, τα αστέρια φαίνονται πιο καθαρά και πιο φωτεινά. Η έρημος Γκόμπι θεωρείται από τα καλύτερα μέρη για stargazing ή, για εμένα, απλώς για ονειροπόληση.
Επισκεφθήκαμε τα μεγάλα βουδιστικά μοναστήρια, στην πρωτεύουσα, το μοναστήρι Γκαντάν (Gandantegchinlen) και το Migjid Janraisig Sum, που στεγάζει το μεγαλύτερο άγαλμα του Βούδα της χώρας. Επίσης το μοναστήρι Amarbayasgalant –το μοναστήρι της ήρεμης ευδαιμονίας–, στην κοιλάδα του ποταμού Iven, και το μοναστήρι Erdene Zuu με τις 108 στούπες στο Kharkhorin (ή Karakorum), που υπήρξε η πρωτεύουσα του Τζένκινς Χαν και των διαδόχων τον 13ο αιώνα. Ένα από τα σημαντικότερα της Μογγολίας, αφού είναι το πρώτο βουδιστικό μοναστήρι που ιδρύθηκε στη χώρα.
Η πρόσβαση στις περιοχές που πηγαίναμε συχνά ήταν δύσκολη, καθώς διασχίσαμε τη χώρα κυρίως σε χωματόδρομους, ιδιαίτερα στις εσχατιές της ερήμου Γκόμπι, όπου ο οδηγός πρέπει να είναι και ιχνηλάτης για να εντοπίσει τους δρόμους που γρήγορα σκεπάζονται από την άμμο. Στη διαδρομή συναντήσαμε κοπάδια από βακτριανές καμήλες, συνήθως κοντά σε νερόλακκους, ποτάμια ή πηγές, μόνα τους και ελεύθερα. Επίσης αρπακτικά πουλιά, αντιλόπες και άλλα μικρά ζωάκια. Πού και πού συναντούσαμε και οικογένειες νομάδων και κάποιους άλλους τουρίστες – ο τουρισμός είναι κι αυτός σε εξέλιξη. Σε κάποια από τα μέρη που φτάσαμε έπειτα από πολύωρο ταξίδι, φτιάχνονται δρόμοι. Αναρωτιέμαι για την εξέλιξη αλλά και τις αλλαγές που θα φέρουν μαζί τους, και κάπου χάρηκα που πρόλαβα να απολαύσω μεγάλο μέρος του ταξιδιού χωρίς σήμα και χωρίς GPS. Οι Μογγόλοι είναι κατά βάση νομαδικός λαός, αγαπούν πολύ τη φύση και εξακολουθούν να μένουν σε γιούρτες, τις στρογγυλές σκηνές που στήνουν στις στέπες. Ντύνονται εν μέρει παραδοσιακά, αλλά και με δυτικότροπα ρούχα. Κυκλοφορούν στη στέπα με άλογα, αλλά και με μοτοσικλέτες.
Στη στέπα η βασική τους ασχολία είναι η κτηνοτροφία. Εκτρέφουν άλογα, αγελάδες, πρόβατα, κατσίκες, γιακ αλλά και βακτριανές καμήλες. Συνολικά υπολογίζεται ότι ο αριθμός των ζώων είναι πάνω από 60 εκατομμύρια. Το τοπίο της στέπας είναι αχανές, δεν υπάρχει τίποτα, μια απεραντοσύνη – δεν σταματάει πουθενά το μάτι. Μπορεί να οδηγείς για ώρες και να μη συναντήσεις κανέναν παρά μόνο ζώα, το μάτι έμαθε γρήγορα να τα εντοπίζει. Τα άλογα είναι βαθιά συνδεδεμένα με τους ανθρώπους. Κορίτσια και αγόρια μαθαίνουν να ιππεύουν από πολύ μικρά. Άλλωστε τα άλογα είναι περισσότερα από τους ανθρώπους που κατοικούν σε ολόκληρη τη χώρα. Τα χρησιμοποιούν σε αγώνες, στα φεστιβάλ και από το γάλα της φοράδας γίνεται το αϊράγκ, το εθνικό ρόφημα, έπειτα από ζύμωση που γίνεται μέσα στη νύχτα, αλλά και άλλα προϊόντα, όπως το αγρόλ, ένα είδος ξηρού γάλακτος που το παρασκευάζουν σε όμορφα σχήματα.
Ο χειμώνας είναι σκληρός και το φθινόπωρο επιστρέφουν οι περισσότεροι στις πόλεις. Σε μία κοινότητα-χωριό στη στέπα, μου έδειξαν και οικοτροφείο όπου μένουν τα παιδιά όσο οι γονείς ασχολούνται με τις αγροτικές τους δουλειές. Αυτό μου έκανε εντύπωση. Επιστρέφοντας κι εμείς στη μεγάλη πόλη, είδαμε ξανά τις γιούρτες μέσα σε περιφραγμένα οικόπεδα, δίπλα σε ξύλινα σπιτάκια, μετά πάλι οικοδομές, κίνηση. Μία πόλη σε μετάβαση. Διαβάζω ότι οι μισθοί είναι χαμηλοί αλλά δεν είδα φτώχεια, ούτε όμως και φανταχτερό πλούτο. Μου φάνηκε ένας χαμογελαστός και υπερήφανος λαός. Οι γυναίκες έμοιαζαν να ζουν ισότιμα με τους άντρες. Στους δρόμους και τα καφέ κορίτσια μόνα τους, δυο δυο, σε παρέες γυναικών, μιλάνε, τρώνε και γελάνε, πιο δίπλα μια άλλη παρέα φωτογραφίζεται φορώντας χρωματιστά deel, το παραδοσιακό γυναικείο μογγολικό ένδυμα.
Η Μογγολία είναι μια χώρα με μοναδικά τοπία. Ανεβήκαμε σε αμμόλοφους, προχωρήσαμε σε κακοτράχαλους δρόμους, σταματούσαμε να δούμε τη φύση, διασχίσαμε φαράγγια με απίθανους σχηματισμούς, είδαμε αρχαία σχέδια ή σύμβολα σκαλισμένα πάνω σε βράχους και σκελετούς δεινοσαύρων που έχουν βρεθεί εκεί. Σίγουρα αν είχα κάνει μόνη μου το ταξίδι, θα το είχα κάνει διαφορετικά, θα είχα διαλέξει να σταματήσω κάπου με τις ώρες περιμένοντας το σωστό φως για μια φωτογραφία. Αλλά η εμπειρία τού να συνταξιδέψεις με άγνωστους είναι κι αυτή μέρος του “ταξιδιού”. Μπαίνεις σε μία διαδρομή και δεν ξέρεις αν θα βγεις με φίλους για μια ζωή ή απλώς με μια καλή ιστορία να διηγηθείς και πολλές φωτογραφίες από άμμο και ελευθέρα άλογα».
