Ως «ζωντανά μνημεία μεσογειακής φύσης» χαρακτηρίζει το Euronews τις ελιές στην Πορτογαλία, οι οποίες υπολογίζεται ότι έχουν ηλικία άνω των 2.000 ετών, ενώ μία από αυτές ενδέχεται να ξεπερνά ακόμη και τα 3.700 χρόνια ζωής.
Παρά το πέρασμα των χιλιετιών, αρκετά από αυτά τα δέντρα στην Πορτογαλία εξακολουθούν να παράγουν ελιές, όπως περιγράφει το ίδιο δημοσίευμα.
Μάλιστα, την ηλικία τους εκτιμά και πιστοποιεί το Πανεπιστήμιο Trás-os-Montes e Alto Douro (UTAD), το οποίο έχει αναπτύξει και κατοχυρώσει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μια ειδική μέθοδο χρονολόγησης. Η τεχνική βασίζεται σε μαθηματικό μοντέλο που συσχετίζει την ηλικία του δέντρου με χαρακτηριστικά του κορμού, όπως η διάμετρος, το ύψος και η περίμετρός του.
How Portugal's University of Trás-os-Montes and Alto Douro works out the age of hundreds of ancient olive trees. https://t.co/aJmc7N0qCV
— euronews (@euronews) August 18, 2026
Η αρχαιότερη ελιά στην Πορτογαλία
Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα βρίσκεται η Oliveira do Mouchão, στην περιοχή Αμπράντες. Η ηλικία της υπολογίζεται στα 3.350 χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι υπήρχε ήδη από την εποχή των Φοινίκων, των Κελτιβήρων και των Ρωμαίων. Σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, στις αρχές του 2022 συνέχιζε να παράγει καρπούς «σαν να βρισκόταν στην ακμή της ζωής της», παρά το γεγονός ότι ο κορμός της φέρει έντονα τα σημάδια του χρόνου.
Το δέντρο έχει επιβιώσει από την επέλαση λαών, πολέμων και ιστορικών ανακατατάξεων επί χιλιετίες, χάρη στο ιδιαίτερα ανεπτυγμένο ριζικό του σύστημα.
Το 2022 ήταν, μάλιστα, υποψήφιο στον διαγωνισμό Ευρωπαϊκό Δέντρο της Χρονιάς.
Ωστόσο, η αρχαιότερη ελιά της χώρας ενδέχεται να βρίσκεται αλλού. Η οργάνωση Oliveiras Milenares, η οποία συνεργάζεται με το UTAD από το 2007 για την πιστοποίηση αιωνόβιων ελαιόδεντρων, αναφέρει ότι η Oliveira do Peso, στην περιοχή Βιντιγκέιρα της επαρχίας Μπέζα, εκτιμάται πως έχει ηλικία μεγαλύτερη των 3.700 ετών, σύμφωνα με αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε το 2021.
Η συγκεκριμένη ελιά συμμετείχε και στον διαγωνισμό για το Δέντρο της Χρονιάς στην Πορτογαλία το 2024, όπου κατέλαβε την τρίτη θέση. Βρίσκεται σε μια έκταση όπου αναπτύσσεται ομάδα ελαιόδεντρων, των οποίων η συνολική ηλικία ξεπερνά τα 7.000 χρόνια.
Olive trees of "remarkable longevity": hundreds of thousand-year-old specimens in Portugal https://t.co/mkCyeJGkmQ
— Susan Jordan #FreePalestine 🇵🇸 (@Moonbootica) August 17, 2026
Πώς επιβιώνουν οι ελιές στην Πορτογαλία
Παρόμοια υπεραιωνόβια δέντρα έχουν εντοπιστεί και σε άλλες περιοχές της χώρας, όπως η Μονσαράς, το Εστρεμόζ, το Μοντεμόρ-ο-Νόβο, η Λαγκόα, η Μπέζα, η Βιλαμούρα, η Έβορα και το πάρκο Σεραλβές στο Πόρτο. Το UTAD έχει επίσης κληθεί να χρονολογήσει ελιές στην Ισπανία και τη Γαλλία, πιστοποιώντας μεταξύ άλλων ένα δέντρο ηλικίας άνω των 2.300 ετών στη Μινόρκα.
Σύμφωνα με τον ερευνητή του UTAD Ζοζέ Λουίς Λουζάντα, δημιουργό της μεθόδου χρονολόγησης, η ελιά είναι ίσως ο οργανισμός που αντέχει καλύτερα στη φθορά του χρόνου, χάρη στην εξαιρετική ικανότητά της να ανανεώνεται.
Όπως εξηγεί, ακόμη και τμήματα ενός πολύ γηραιού κορμού μπορούν να βλαστήσουν ξανά, επιτρέποντας στο δέντρο να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να παράγει καρπούς. Παράλληλα, η άριστη προσαρμογή της στο μεσογειακό κλίμα αποτελεί βασικό παράγοντα της εντυπωσιακής μακροζωίας της.
Οι περισσότερες από αυτές τις αιωνόβιες ελιές βρίσκονται νότια του ποταμού Μοντέγκο και, θεωρητικά, μπορούν να ζήσουν «για πάντα», επιβιώνοντας πολύ περισσότερο από τις ανθρώπινες γενιές που διαδέχονται η μία την άλλη στον ίδιο τόπο.
Με πληροφορίες από Euronews
