Το «RuPaul’s Drag Race» ξεκίνησε ως διαγωνιστικό reality για drag queens και κατέληξε να γίνει μία από τις πιο ανθεκτικές μηχανές παραγωγής queer pop κουλτούρας του 21ου αιώνα. Έφτιαξε σταρ, γλώσσα, memes, περιοδείες, διεθνείς εκδοχές, podcasts, θεατρικές καριέρες και ένα ολόκληρο οικοσύστημα γύρω από το drag. Τώρα, το ερώτημα δεν είναι αν το drag χωράει στην τηλεόραση. Αυτό έχει απαντηθεί εδώ και χρόνια. Το ερώτημα είναι αν το «Drag Race» μπορεί να περάσει στο Hollywood.
Η νέα δοκιμή λέγεται «Stop! That! Train!». Η ταινία, σε σκηνοθεσία Adam Shankman, παίρνει την παράδοση των παλιών παρωδιών καταστροφής, τύπου «Airplane!», και τη βουτά μέσα στο camp σύμπαν του «Drag Race». Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκονται η Jujubee και η Ginger Minj, ως δύο συνοδοί τρένου που χάνουν τη δουλειά τους όταν κλείνει η φτηνιάρικη εταιρεία Stank Rail και προσπαθούν να τρυπώσουν στη λαμπερή ανταγωνίστρια Glamazonian Express. Από εκεί και πέρα, φυσικά, όλα ξεφεύγουν: τρένο εκτός ελέγχου, hurricane camp, αστεία για gays, διάσημα cameos και ο RuPaul Charles στον ρόλο της προέδρου των ΗΠΑ, President Gagwell.
Το «Stop! That! Train!» δεν κρύβει την καταγωγή του. Δεν προσπαθεί να γίνει «κανονική» κωμωδία με λίγη drag γεύση. Πατά ακριβώς πάνω σε αυτό που έκανε το «Drag Race» αναγνωρίσιμο: υπερβολή, αυτοαναφορές, ατάκες που μοιάζουν να βγήκαν από acting challenge, queens που παίζουν σαν να βρίσκονται ταυτόχρονα σε ταινία καταστροφής, gay bar και challenge room. Για τους φαν της σειράς, η ταινία δουλεύει σαν κινηματογραφικό reunion. Για τους υπόλοιπους, είναι η πρώτη σοβαρή δοκιμή του «Drag Race» ως κινηματογραφικού σύμπαντος.
Αυτό δεν συμβαίνει από το πουθενά. Από το 2009, όταν το «RuPaul’s Drag Race» έκανε πρεμιέρα, το franchise έχει γίνει μία από τις πιο παραγωγικές τηλεοπτικές αυτοκρατορίες της queer κουλτούρας. Η αμερικανική εκδοχή μετρά 18 σεζόν, τα «All Stars» έχουν φτάσει τις 11, ενώ οι διεθνείς εκδοχές απλώνονται σε δεκάδες αγορές. Περισσότερες από 700 drag artists έχουν περάσει από το σύμπαν του show, ενώ ο RuPaul και η σειρά έχουν συγκεντρώσει δεκάδες βραβεία Emmy.
Η Brooke Lynn Hytes είναι ένα από τα πιο καθαρά παραδείγματα αυτής της μετακίνησης. Ξεκίνησε σε έναν κόσμο όπου drag καριέρα σήμαινε κυρίως μπαρ, clubs, περιοδείες και θεατρικές εμφανίσεις. Μετά τη συμμετοχή της στο «Drag Race» το 2019, βρέθηκε να παρουσιάζει το καναδικό spin-off και τώρα εμφανίζεται στη μεγάλη οθόνη. Η διαδρομή της δείχνει πώς άλλαξε ο ορίζοντας για μια drag queen μέσα σε δύο δεκαετίες: από το υπόγειο stage στο τηλεοπτικό franchise και από εκεί στο σινεμά.
Η World of Wonder, η εταιρεία πίσω από το «Drag Race», δεν έφτιαξε απλώς ένα πετυχημένο reality. Έστησε έναν μηχανισμό που παίρνει μια τέχνη γεννημένη σε bars, clubs, ballrooms και queer σκηνές και τη μετατρέπει σε επαναλαμβανόμενο τηλεοπτικό προϊόν, χωρίς να χάνει εντελώς την αίσθηση της κοινότητας που τη γέννησε. Εκεί βρίσκεται και η δύναμη αλλά και η μόνιμη ένταση του franchise: όσο πιο mainstream γίνεται το drag, τόσο περισσότερο κινδυνεύει να γίνει πιο καθαρό, πιο ευγενικό, πιο πωλήσιμο.
Αυτό το δίλημμα ακολουθεί το «Drag Race» από την αρχή. Από τη μία, πολλοί λένε ότι η mainstream επιτυχία έκανε το drag λιγότερο βρόμικο, λιγότερο punk, λιγότερο επικίνδυνο. Από την άλλη, η ίδια ορατότητα επέτρεψε σε queens να ζήσουν από τη δουλειά τους, να χτίσουν καριέρες, να βγουν σε περιοδείες, να ανέβουν στο Broadway, να κάνουν podcast, τηλεόραση, μουσική και κινηματογράφο. Ονόματα όπως η Trixie Mattel, η Katya, η Jinkx Monsoon και ο Bob the Drag Queen δείχνουν ότι το «Drag Race» δεν παράγει μόνο τηλεοπτικές περσόνες. Παράγει επαγγελματικές διαδρομές.
Το παράδοξο είναι ότι αυτή η επέκταση συμβαίνει την ίδια στιγμή που το drag δέχεται νέα πολιτική επίθεση. Στις ΗΠΑ, η ρητορική κατά του drag και των trans δικαιωμάτων έχει περάσει σε νομοσχέδια, σχολεία, βιβλιοθήκες, δημόσιες παραστάσεις και τηλεοπτικές καμπάνιες. Όσο πιο ορατό γίνεται το drag, τόσο περισσότερο η ακροδεξιά το χρησιμοποιεί ως σύμβολο ηθικού πανικού. Έτσι, ακόμη και μια χαζή, λαμπερή, υπερβολική κωμωδία με queens μέσα σε τρένο αποκτά πολιτικό βάρος που η ίδια ίσως δεν θα ζητούσε.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η χαρά δεν είναι αθώα. Η μεγάλη υπόσχεση του «Stop! That! Train!» δεν είναι ότι θα λύσει το μέλλον του drag στο σινεμά. Είναι ότι επιμένει σε κάτι που το drag ξέρει να κάνει καλά: να απαντά στο σκοτάδι με υπερβολή, γέλιο, φτερά, ατάκες, κακό γούστο, καλό timing και σώματα που αρνούνται να μικρύνουν. Το drag δεν έγινε πολιτικό επειδή απέκτησε διακηρύξεις. Ήταν πολιτικό από την αρχή, επειδή έπαιζε με το φύλο, το σώμα, την επιθυμία και την ντροπή μπροστά σε κοινό.
Το Hollywood, βέβαια, είναι άλλη πίστα. Η τηλεόραση μπορούσε να χτίσει φανατικό κοινό εβδομάδα με την εβδομάδα. Το σινεμά ζητά άλλο ρίσκο: εισιτήρια, κριτικές, πλατφόρμες, διανομή, κοινό που μπορεί να μη γνωρίζει ποια είναι η Jujubee ή γιατί μια ατάκα του RuPaul αρκεί για να σηκώσει ολόκληρη σκηνή. Αν το «Stop! That! Train!» πετύχει, δεν θα σημαίνει απλώς ότι οι queens μπορούν να παίξουν σε μια ταινία. Θα σημαίνει ότι το «Drag Race» μπορεί να σταθεί ως κινηματογραφικό franchise.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν το drag έγινε mainstream. Έγινε. Το ερώτημα είναι τι κάνει τώρα με αυτή τη δύναμη. Μπορεί να περάσει στη μεγάλη οθόνη χωρίς να χάσει την αταξία του; Μπορεί να γίνει franchise χωρίς να γίνει αποστειρωμένο προϊόν; Μπορεί να πουλήσει χαρά σε μια εποχή που θέλει να το ξανακλείσει στο περιθώριο;
Το «Drag Race» έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει μια queer τέχνη επιβίωσης σε παγκόσμια τηλεοπτική μηχανή. Με το «Stop! That! Train!», δοκιμάζει αν μπορεί να κάνει το ίδιο και στο σινεμά.
Το τρένο έχει φύγει από τον σταθμό. Το θέμα είναι αν το Hollywood θα ανέβει μέσα.
Με στοιχεία από FT Weekend
