Πολλοί καπνιστές δεν εμφανίζουν ποτέ καρκίνο του πνεύμονα, την ώρα που άλλοι, αν και δεν άγγιξαν ποτέ τσιγάρο, νοσούν. Παρόμοια, η έκθεση στον ήλιο δεν προκαλεί σε όλους καρκίνο του δέρματος.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature επιχειρεί να φωτίσει ένα διαχρονικό μυστήριο της ογκολογίας: γιατί άνθρωποι που εκτίθενται στους ίδιους περιβαλλοντικούς κινδύνους έχουν τελικά εντελώς διαφορετική εξέλιξη;
«Η έρευνα αυτή μας δίνει μια συναρπαστική ένδειξη ότι τα γονίδια που κληρονομούμε ενδέχεται να επηρεάζουν καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται ο καρκίνος μετά από μια βλάβη στο DNA», δήλωσε ο Σαμ Γκόντφρεϊ, επικεφαλής ενημέρωσης ερευνών του οργανισμού Cancer Research UK.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και μικρές κληρονομικές γονιδιακές διαφορές μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που εξελίσσονται οι όγκοι, ακόμη κι αν η έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες είναι πανομοιότυπη. Όπως επισημαίνουν, τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη να συνυπολογίζονται η κληρονομικότητα και η πληθυσμιακή ποικιλομορφία στις μελλοντικές στρατηγικές πρόληψης και προληπτικού ελέγχου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το κληρονομικό γονιδιακό υπόβαθρο κάθε ανθρώπου διαμορφώνει τις μεταλλάξεις που θα επικρατήσουν, την πορεία ανάπτυξης των όγκων, αλλά και την πιθανή ανταπόκρισή τους στη θεραπεία.
«Δείξαμε για πρώτη φορά πόσο πολύ επηρεάζει το γονιδιακό υπόβαθρο τόσο τις διαδικασίες των μεταλλάξεων όσο και τα μονοπάτια που οδηγούν στη δημιουργία όγκων», ανέφερε ο Ντάνκαν Όντομ (Duncan Odom), ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας στο CRUK Cambridge Institute και πλέον εργάζεται στο Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ) στη Χαϊδελβέργη.
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τέσσερις γονιδιακά διαφορετικές ομάδες ποντικών, ώστε να προσομοιώσουν την ποικιλομορφία που συναντάται στους ανθρώπους.
Στη συνέχεια, εξέθεσαν τα ζώα σε ίδιες δόσεις διαιθυλονιτροζαμίνης, μιας γνωστής καρκινογόνου ουσίας για το ύπαργμα, που εντοπίζεται στον καπνό του τσιγάρου και σε ορισμένα επεξεργασμένα τρόφιμα. Η συγκεκριμένη ουσία προκαλεί βλάβες στο DNA των συκωτικών κυττάρων, πυροδοτώντας μεταλλάξεις που μπορούν να ξεκινήσουν την ανάπτυξη όγκων.
Παρόλο που όλα τα ζώα έλαβαν την ίδια δόση στην ίδια ακριβώς ηλικία, μόλις 15 ημερών, και υπό ελεγχόμενες συνθήκες, εμφάνισαν καρκίνο μέσω διαφορετικών διαδρομών, ανάλογα με το γονιδιακό τους υπόβαθρο. Για να ανασυνθέσουν την εξέλιξη της νόσου, οι ερευνητές ανέλυσαν σχεδόν 600 όγκους.
Αν και πολλοί όγκοι ενεργοποίησαν τελικά τις ίδιες βιολογικές διεργασίες που τροφοδοτούν την καρκινογένεση, έφτασαν σε αυτό το σημείο μέσα από διαφορετικές μεταλλάξεις. Το ευρήμα αυτό υποδηλώνει ότι το κληρονομούμενο DNA δεν καθορίζει μόνο τον κίνδυνο εμφανίσεως καρκίνου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται ο όγκος από τη στιγμή που θα σχηματιστεί.
Η ανάγκη για εξατομικευμένη φροντίδα
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματά τους αλλάζουν τα δεδομένα για τον προληπτικό έλεγχο.
«Αν το γονιδιακό υπόβαθρο επηρεάζει τόσο τον κίνδυνο καρκίνου όσο και την εξελικτική τροχιά των όγκων, οι μελλοντικές στρατηγικές πρόληψης και διαγνωστικών ελέγχων θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την κληρονομικότητα και την ποικιλομορφία του πληθυσμού», δήλωσε η Σάρα Έιτκεν (Sarah Aitken), επίκουρη καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Yale, η οποία συμμετείχε στην έρευνα κατά τη θητεία της στο CRUK Cambridge Institute.
Παράλληλα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κληρονομικότητα μπορεί να επηρεάζει και την ανταπόκριση στις θεραπείες που στόχο έχουν το DNA των όγκων, όπως ορισμένα είδος χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας. «Ο τρόπος που αντιδρά κάθε οργανισμός στα αντικαρκινικά φάρμακα πιθανότατα διαφέρει ανάλογα με τα γονίδια που έχει κληρονομήσει. Επομένως, ενδέχεται να χρειαστεί να προσαρμόσουμε ανάλογα τη διάγνωση και τις θεραπευτικές μας επιλογές», πρόσθεσε η Έιτκεν.
Εφόσον τα ευρήματα αυτά επιβεβαιωθούν και στους ανθρώπους, θα ανοίξει ο δρόμος για πιο εξατομικευμένες προσεγγίσεις, τόσο στην αξιολόγηση του κινδύνου όσο και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
«Χρειαζόμαστε περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τους ανθρώπους. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ανακάλυψη μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την έναρξη του καρκίνου, οδηγώντας σε πιο αποτελεσματικά και ακριβή θεραπευτικά όπλα», κατέληξε ο Σαμ Γκόντφρεϊ.
Με πληροφορίες από Euronews
