Μετά τον γάμο της Τέιλορ Σουίφτ με τον Τράβις Κέλσι στο Μάντισον Σκουέρ Γκάρντεν, ο Justin Gignac έκανε αυτό που λίγοι θα σκέφτονταν να κάνουν και ακόμη λιγότεροι θα αντιμετώπιζαν ως καλλιτεχνική πράξη: πήγε έξω από τον χώρο, μάζεψε σκουπίδια από τον δρόμο και τα πούλησε.
Όχι σε σακούλες, όχι ως πρόχειρη φάρσα, αλλά σε μικρούς διάφανους κύβους, σαν μικροσκοπικές προθήκες. Η ειδική έκδοση του έργου του περιείχε απομεινάρια από το περιβάλλον ενός από τα πιο συζητημένα γεγονότα της ποπ κουλτούρας: καπάκια μπουκαλιών, γόπες, μικρά αντικείμενα από τον δρόμο, ακόμη και ένα αριστερό AirPod που βρέθηκε σε μια διάβαση.
Οι κύβοι πουλήθηκαν στο διαδίκτυο προς 25 δολάρια ο καθένας και εξαντλήθηκαν. Σε μια εποχή όπου κάθε δημόσια εμφάνιση της Τέιλορ Σουίφτ μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε προϊόν, εικόνα, συζήτηση και ανάμνηση, ακόμη και τα σκουπίδια γύρω από τον γάμο της απέκτησαν συλλεκτική αξία.
Το έργο του Gignac δεν ξεκίνησε με την Τέιλορ Σουίφτ. Ο καλλιτέχνης δουλεύει πάνω στο New York City Garbage από το 2001, όταν, ως φοιτητής και ασκούμενος, ήθελε να απαντήσει σε έναν συνάδελφο που ισχυριζόταν ότι η συσκευασία δεν έχει μεγάλη σημασία.
Η ιδέα του ήταν απλή και σχεδόν παιδικά προκλητική: αν μπορούσε να συσκευάσει κάτι που κανείς δεν θα ήθελε κανονικά να αγοράσει και να πείσει ανθρώπους να το αγοράσουν, τότε θα είχε αποδείξει ότι η συσκευασία αλλάζει την αξία ενός αντικειμένου.
Έφτιαξε τους πρώτους κύβους και τους πούλησε στην Τάιμς Σκουέρ από ένα χαρτόκουτο που έγραφε «Garbage for sale». Από εκεί και μετά, η φάρσα άρχισε να εξελίσσεται. Από αστείο έγινε συλλεκτικό αντικείμενο. Από συλλεκτικό αντικείμενο έγινε έργο. Και από έργο έγινε ένα μικρό, επίμονο σχόλιο για τη Νέα Υόρκη, τον τουρισμό, την αγορά και την ανάγκη μας να κρατάμε ένα κομμάτι από κάτι που συνέβη, ακόμη κι αν αυτό το κομμάτι είναι κυριολεκτικά σκουπίδι.
Ο Gignac έχει πουλήσει πάνω από 1.700 τέτοιους κύβους σε Νεοϋορκέζους, τουρίστες και ανθρώπους που θέλουν να αποκτήσουν ένα κομμάτι της πόλης χωρίς να έχουν βρεθεί ποτέ εκεί. Οι κύβοι είναι αριθμημένοι και χρονολογημένοι, σαν μικρές κάψουλες χρόνου.
Στο παρελθόν έχει φτιάξει ειδικές εκδόσεις γύρω από την πρώτη ορκωμοσία του Μπαράκ Ομπάμα, τη νομιμοποίηση του γάμου ομοφύλων στη Νέα Υόρκη και το World Series του 2009. Κάθε φορά, τα σκουπίδια λειτουργούν λιγότερο ως υλικό και περισσότερο ως ίχνος μιας στιγμής που πέρασε από τον δημόσιο χώρο.
Η έκδοση για τον γάμο της Τέιλορ Σουίφτ και του Τράβις Κέλσι μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Ήταν ένα γεγονός φορτισμένο με προσμονή, λατρεία, μιντιακή υπερβολή, οικονομική δύναμη και δημόσια ενόχληση. Τα σκουπίδια του δεν ήταν απλώς σκουπίδια. Ήταν τα απομεινάρια ενός τελετουργικού διασημότητας που είχε ήδη καταναλωθεί πριν καν τελειώσει.
Ο ίδιος είπε ότι ο χώρος έξω από το Μάντισον Σκουέρ Γκάρντεν δεν ήταν τόσο βρόμικος όσο περίμενε. Δεν βρήκε τα χαρακτηριστικά βραχιολάκια φιλίας που φορούν οι θαυμαστές της Σουίφτ, αλλά βρήκε, μεταξύ άλλων, ένα τεστ ωορρηξίας, το οποίο ερμήνευσε με χιούμορ ως πιθανή «ευχή» για το ζευγάρι. Ο συγκεκριμένος κύβος είχε ήδη ζητηθεί.
Το έργο λειτουργεί επειδή δεν προσποιείται ότι βρίσκεται έξω από την αγορά. Αντιθέτως, μπαίνει κατευθείαν μέσα σε αυτήν. Η τέχνη, στην περίπτωση του Gignac, δεν βρίσκεται τόσο στο ίδιο το σκουπίδι όσο στη στιγμή της πώλησής του. Όταν ένα άχρηστο αντικείμενο αποκτά ημερομηνία, κουτί, αφήγηση και τιμή, αρχίζει να μεταμορφώνεται.
Δεν αλλάζει η ύλη του. Αλλάζει η επιθυμία γύρω του.
Και ίσως γι’ αυτό το έργο είναι πιο εύστοχο απ’ όσο φαίνεται. Δεν κοροϊδεύει απλώς τους ανθρώπους που αγοράζουν σκουπίδια. Δείχνει πόσο εύκολα η κουλτούρα μετατρέπει τα πάντα σε ενθύμιο: έναν γάμο, μια συναυλία, ένα στάδιο, ένα πεζοδρόμιο, ένα καπάκι μπουκαλιού.
Στην εποχή του απόλυτου εμπορεύματος της διασημότητας, ακόμη και το απορριπτέο μπορεί να αποκτήσει αύρα, αρκεί να προέρχεται από το σωστό σημείο, τη σωστή μέρα, γύρω από το σωστό όνομα.
Η Νέα Υόρκη πάντα πουλούσε τον εαυτό της. Ο Justin Gignac απλώς βρήκε τον πιο κυριολεκτικό τρόπο να το δείξει.
με στοιχεία από Hyperallergic
