Η πυρηνική εγκατάσταση της Ζαπορίζια στην Ουκρανία, η μεγαλύτερη στην Ευρώπη, παραμένει για τρίτη συνεχόμενη ημέρα χωρίς εξωτερική παροχή ρεύματος, με τις γεννήτριες έκτακτης ανάγκης να κρατούν σε λειτουργία τα συστήματα ψύξης και ασφαλείας. Η διακοπή, που καταγράφεται ως η μεγαλύτερη στην ιστορία του σταθμού, έχει προκαλέσει διεθνή ανησυχία και φόβους για ένα νέο πυρηνικό ατύχημα σε περιοχή που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πολέμου.
Ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) Ραφαέλ Γκρόσι χαρακτήρισε την κατάσταση «βαθιά ανησυχητική» και συναντήθηκε με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος. Δυτικοί ειδικοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι η Μόσχα επιχειρεί να «κατασκευάσει» μια κρίση ώστε να εδραιώσει τον έλεγχό της στον στρατηγικής σημασίας σταθμό. Σύμφωνα με τη Greenpeace, η ρωσική κατοχή έχει εισέλθει σε «μια νέα, κρίσιμη και δυνητικά καταστροφική φάση».
Η Ρωσία κατέλαβε τον σταθμό το 2022 και οι έξι αντιδραστήρες τέθηκαν σε ψυχρή παύση για λόγους ασφαλείας. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η Μόσχα επιδιώκει την επανεκκίνησή τους και τη σύνδεση με το ρωσικό δίκτυο, κάτι που θα ήταν πρωτοφανές σε συνθήκες πολέμου. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν κατασκευή νέας γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τη Μαριούπολη, ενώ στο εσωτερικό του σταθμού έχει δημιουργηθεί μικρότερο υδάτινο απόθεμα για την ψύξη, ενδεχομένως προετοιμάζοντας την επανενεργοποίηση ενός αντιδραστήρα.
Σύμφωνα με την IAEA, οι γεννήτριες διαθέτουν καύσιμο για 20 ημέρες, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν πως αν αποτύχουν, το πυρηνικό καύσιμο στους αντιδραστήρες θα μπορούσε να υπερθερμανθεί ανεξέλεγκτα, οδηγώντας σε τήξη. Οι αναλογίες με τη Φουκουσίμα του 2011 είναι αναπόφευκτες: τότε, μετά τον σεισμό και το τσουνάμι, οι γεννήτριες σταμάτησαν, οδηγώντας σε τήξη τριών αντιδραστήρων.
Αξιωματούχοι στην Ουκρανία κατηγορούν τη Ρωσία ότι επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τον σταθμό ως διαπραγματευτικό χαρτί στις συνομιλίες με τη Δύση. Το Κίεβο υπογραμμίζει πως ποτέ δεν έχει πλήξει στρατιωτικά τον χώρο, καθώς κάτι τέτοιο θα ήταν «απαράδεκτα επικίνδυνο». Αντιθέτως, οι Ρώσοι χειριστές κατηγορούν την Ουκρανία για βομβαρδισμούς που καθυστερούν τις επισκευές της γραμμής.
Η Δύση βλέπει την κρίση αυτή ως ένα ακόμα στοιχείο της ρωσικής στρατηγικής «εκβιασμού» με πυρηνικά εργαλεία. Η Greenpeace καλεί τον Ραφαέλ Γκρόσι να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο και να απαιτήσει από τη Μόσχα την εγκατάλειψη κάθε σχεδίου επανεκκίνησης των αντιδραστήρων.
Είτε η Ρωσία καταφέρει να αποκαταστήσει τη νέα γραμμή παροχής είτε όχι, η τρέχουσα κρίση επιβεβαιώνει πόσο εύθραυστη είναι η ασφάλεια της Ζαπορίζια. Ένας σταθμός που θα μπορούσε να τροφοδοτεί 4 εκατομμύρια σπίτια έχει μετατραπεί σε «πυρηνικό όπλο» στο πεδίο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, με την Ευρώπη να παρακολουθεί ανήσυχη μήπως η επόμενη μέρα θυμίσει το πιο σκοτεινό κεφάλαιο της Φουκουσίμα.
Με πληροφορίες από Guardian
