Ο επιστήμονας που πρώτος έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τα μικροπλαστικά στους ωκεανούς του κόσμου προειδοποιεί για μια «μάχη Δαβίδ εναντίον Γολιάθ» ανάμεσα στους επιστήμονες και τη βιομηχανία πλαστικών.
Την ίδια ώρα οι εκπρόσωποι κρατών ξεκινούν τις διαπραγματεύσεις για μια παγκόσμια συμφωνία με σκοπό τη μείωση της ρύπανσης από πλαστικό.
Καθώς ξεκινούν οι συνομιλίες του ΟΗΕ αυτή την εβδομάδα, ο καθηγητής Richard Thompson, επικεφαλής της Διεθνούς Μονάδας Θαλάσσιων Απορριμμάτων του Πανεπιστημίου του Plymouth, σημειώνει: «Γίνεται αντιληπτή μια κάποια πίεση εκ μέρους εκείνων που έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα και φοβούνται πως θα ζημιωθούν από την πρόοδο της συνθήκης».
Εκπρόσωποι 175 χωρών συναντώνται σήμερα στην Ελβετία, για τον -θεωρητικά- τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων για μια νομικά δεσμευτική συμφωνία με στόχο τη μείωση της πλαστικής ρύπανσης. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών τονίζει πως, ενώ ορισμένες χώρες λαμβάνουν μέτρα, το πρόβλημα της ρύπανσης από πλαστικό απαιτεί διεθνή συμφωνία. Ωστόσο δεν υπάρχει επίσημη επιστημονική παρουσία στις συνομιλίες. Ο καθηγητής Thompson, που συμμετέχει ως παρατηρητής, αναφέρει: «Έχουμε περιορισμένη δυνατότητα να εκφραστούμε, ενώ εκείνοι από τη βιομηχανία διαθέτουν έντονο συμφέρον και χρηματοδοτούνται για να βρίσκονται εκεί. Είναι μια αναμέτρηση άνιση, σαν του Δαβίδ με τον Γολιάθ».
Εκφράζει ανησυχία καθώς παρατηρεί ότι ορισμένα κράτη υιοθετούν ολοένα και πιο κοντόφθαλμη στάση, υποκινούμενα ίσως από πολιτικούς κύκλους ή τις βραχυπρόθεσμες οικονομικές απολαβές: «Χρειαζόμαστε από τους ηγέτες και διαπραγματευτές μια μακροπρόθεσμη οπτική, ώστε να προστατέψουμε τον πλανήτη για τις μελλοντικές γενιές».
Περισσότεροι από 430 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού παράγονται κάθε χρόνο
Παράγονται ετησίως πάνω από 430 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού. Σύμφωνα με τη WWF, περίπου 11 εκατομμύρια τόνοι καταλήγουν κάθε χρόνο στους ωκεανούς ως ρύπανση· εκτιμάται ότι μέχρι το 2040 θα ανέρχονται σε 29 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι η ρύπανση από πλαστικά αποτελεί σημαντικό ζήτημα, αλλά οι απόψεις διίστανται ως προς τις λύσεις.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και περισσότερα από 70 κράτη της «Συμμαχίας Υψηλής Φιλοδοξίας» ζητούν η παραγωγή και κατανάλωση πλαστικού να περιοριστούν σε βιώσιμα επίπεδα. Ωστόσο, σημαντικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες και η χημική βιομηχανία αντιτίθενται σε κάθε περιορισμό. Ο προηγούμενος γύρος συνομιλιών στη Νότια Κορέα κατέρρευσε, χωρίς συμφωνία.
Ο καθηγητής Thompson, ο οποίος είναι ιδρυτικό μέλος της Συμμαχίας Επιστημόνων για μια Αποτελεσματική Συνθήκη για τα Πλαστικά, αναφέρει πως στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις κυριαρχούσαν λομπίστες της χημικής βιομηχανίας, που ασκούσαν ασφυκτικές πιέσεις στους εκπροσώπους. Εάν δεν καταστεί εφικτή μια ουσιαστική συμφωνία, προτείνει οι χώρες που στηρίζουν τη φιλοδοξία αυτή να προχωρήσουν ανεξάρτητα από το πλαίσιο του ΟΗΕ.
«Δεδομένου ότι περισσότερες από 100 χώρες ήδη στηρίζουν το σχέδιο για τη μείωση των πλαστικών, είναι πιθανό να υπάρξει μια δυνατή συνθήκη εκτός της διαδικασίας του ΟΗΕ, ξεκινώντας με αυτές τις χώρες και προσθέτοντας σταδιακά κι άλλες. Εκείνες που θα μείνουν εκτός, θα βρεθούν αντιμέτωπες με εμπόδια στο διεθνές εμπόριο και θα κατανοήσουν ότι είναι προτιμότερο να συμμετάσχουν στη συνθήκη παρά να απουσιάζουν».
Γιατί χρησιμοποιείται το πλαστικό;
Το πλαστικό χρησιμοποιείται τόσο ευρέως επειδή είναι φτηνό, ανθεκτικό και μετατρέπεται σε πλήθος προϊόντων. Η μείωση της παραγωγής νέου πλαστικού εξαρτάται από την καλύτερη αξιοποίηση του ήδη υπάρχοντος υλικού.
Η εταιρεία Project Plan B συνεργάζεται με τη φιλανθρωπική οργάνωση Salvation Army για την ανακύκλωση υφασμάτων από πολυεστέρα. Έχει εγκατασταθεί το πρώτο μηχάνημα του είδους του που μετατρέπει το υλικό σε πλαστικές σφαίρες, οι οποίες χρησιμεύουν στην κατασκευή νημάτων για νέα ρούχα.
Ο διευθυντής της Project Plan B, κ. Tim Cross, αναφέρει πως στόχος είναι ο κλειστός κύκλος της διαδικασίας ανακύκλωσης, ώστε το μικρότερο δυνατό ποσοστό να καταλήγει ως απόβλητο ή ρύπανση: «Έτσι αξιοποιείται πολύ καλύτερα το πλαστικό. Αν το σπαταλούμε αφήνοντάς το να καταλήγει στο περιβάλλον, αυτό είναι μια τεράστια απώλεια που οφείλουμε να αποτρέψουμε».
Η Βρετανία παράγει περίπου 700.000 τόνους υφασμάτων ως απόβλητα κάθε έτος, σχεδόν όλα καταλήγουν σε χωματερές ή αποτεφρώνονται. Βασικό εμπόδιο αποτελεί το γεγονός ότι τα περισσότερα ρούχα είναι φτιαγμένα από μίγματα υλικών. Ένα πουκάμισο από πολυεστέρα μπορεί να διαθέτει κουμπιά από νάιλον και ραφές από βαμβάκι, γεγονός που κάνει την ανακύκλωση μη οικονομικά αποδοτική. Η Project Plan B, όμως, σε συνεργασία με την κατασκευάστρια σχολικών στολών David Luke, ανέπτυξε σακάκι φτιαγμένο εξ ολοκλήρου από πολυεστέρα και 100% ανακυκλώσιμο.
Αυτά τα ενδύματα συνήθως αντέχουν δύο χρόνια περίπου. Ο κ. Cross εξηγεί: «Θέλαμε να διασφαλίσουμε πως το σακάκι μπορεί να ανακυκλωθεί πλήρως, οπότε το επανασχεδιάσαμε ολικά. Αυτό είναι μια καινοτομία που αλλάζει τον τρόπο παραγωγής ένδυσης. Όταν διαθέτεις κάτι που ανακυκλώνεται και είναι ήδη ανακυκλωμένο, αποκτάς άμεση λύση».
Mε πληροφορίες από Sky News
