Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, όπου αυστηροί έλεγχοι στο κάπνισμα έχουν οδηγήσει σε απότομη μείωση του καπνίσματος, η έρευνα δείχνει ότι οι πωλήσεις τσιγάρων στην Κίνα έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, με τους αναλυτές να επισημαίνουν ανομοιογενείς, χαλαρά εφαρμοσμένους κανονισμούς και την απροθυμία των αρχών να περιορίσουν ένα κρίσιμη πηγή εσόδων της κεντρικής κυβέρνησης.
Παρά την έντονη ώθηση πριν από σχεδόν 10 χρόνια για μείωση των ποσοστών καπνίσματος από τον Σι Τζινπίνγκ, τον πιο ισχυρό ηγέτη της Κίνας από τον Μάο Τσε Τουνγκ, αυτό το πρόβλημα έχει καταστεί πιο οξύ καθώς η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας έχει επιβραδυνθεί, πρόσθεσαν. «Το πρώτο πράγμα είναι πως μιλάμε για μία μεγάλη παραγωγή εισοδήματος. Γι' αυτό όλα τα μέτρα ελέγχου του καπνού δεν είναι πολύ αποτελεσματικά», δήλωσε ο Ζέγγμιγγ Τσεν, καθηγητής επιδημιολογίας στο Nuffield Department of Population Health στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, προσθέτοντας ότι οι Κινέζοι είναι μερικοί από τους πιο βαρείς καπνιστές παγκοσμίως.
Η Κίνα παρήγαγε 2,4 τόνους τσιγάρα το 2023, με τον αριθμό να έχει αυξηθεί σε καθένα από τα προηγούμενα πέντε χρόνια και να κέρδισε περισσότερο από 35% σε σύγκριση με το 2003, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Γραφείου Στατιστικής.
Τα στοιχεία της Euromonitor δείχνουν ότι το μερίδιο της χώρας στις παγκόσμιες πωλήσεις αυξήθηκε σε περίπου 47% πέρυσι από λιγότερο από 38% το 2009, επαναλαμβάνοντας τα ευρήματα άλλων μελετών που παρακολουθούν τον καπνό στην Κίνα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας άνω των 15 ετών που χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού, εξαιρουμένων των ηλεκτρονικών τσιγάρων, μειώνεται κατά περίπου τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2000 και 2025, πολύ πιο αργά από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Τα στοιχεία έρχονται καθώς η οικονομία της Κίνας αντιμετωπίζει επιβράδυνση της ανάπτυξης μετά από μια πολυετή κρίση στον τομέα των ακινήτων και τις επίμονες ανησυχίες για την αδύναμη καταναλωτική ζήτηση και τον αποπληθωρισμό. «Όταν η οικονομία της Κίνας βρίσκεται σε παρακμή, το καλύτερο είναι να αυξηθεί πολύ ο φόρος καπνού», είπε ο Τσεν, υποστηρίζοντας ότι τα στοιχεία από τις ευρωπαϊκές αγορές έδειξαν ότι ο τριπλασιασμός της τιμής των τσιγάρων θα μπορούσε να μειώσει στο μισό την κατανάλωση και να διπλασιάσει τα έσοδα. «[Αλλά] με την οικονομική ύφεση, ο καπνός θεωρείται πάντα απαραίτητο αγαθό».
Παρά την υπογραφή της σύμβασης-πλαισίου του ΠΟΥ για τον έλεγχο του καπνού το 2003, η Κίνα έχει αφήσει σε μεγάλο βαθμό τις τοπικές κυβερνήσεις να εκδίδουν και να επιβάλλουν τους περιορισμούς του καπνίσματος ανεξάρτητα, οδηγώντας σε ένα πλαίσιο που επιβάλλεται αποσπασματικά, είπαν οι αναλυτές. Επισημαίνουν επίσης την China National Tobacco Corporation, η οποία κατέχει το μονοπώλιο καπνού της χώρας. Το 2023, δημιούργησε 1,5 τρισ. Rmb (206 δισεκατομμύρια δολάρια) σε φορολογικά έσοδα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 7% των εσόδων της κεντρικής κυβέρνησης, ανέφεραν οι αναλυτές. Μαζί με το ρυθμιστικό σκέλος της, την Κρατική Διοίκηση Μονοπωλίου Καπνού, απασχολεί πάνω από μισό εκατομμύριο άτομα, σύμφωνα με στοιχεία του 2016.
Το 2015, όταν τα κινεζικά μέσα ενημέρωσης άρχισαν να αναφέρουν ότι ο ίδιος ο Σι είχε κόψει το κάπνισμα, το Πεκίνο θέσπισε απαγόρευση καπνίσματος σε εσωτερικούς χώρους σε όλη την πόλη. Παρόμοια μέτρα ακολούθησαν στη Σαγκάη και τη Σενζέν το 2017. Η προσπάθεια για εθνική νομοθεσία δεν έχει ακόμη αποδώσει καρπούς, εν μέρει λόγω της πίεσης από την καπνοβιομηχανία, δήλωσε η Τζούντιθ Μακέι, διευθύντρια του Asian Consultancy on Tobacco Control και σύμβουλος του ΠΟΥ. «Έχουν συμβεί πολλά πράγματα, αλλά πρέπει να πω ότι η καπνοβιομηχανία ήταν πολύ δυνατή για αυτούς», είπε. «Είναι απλά εξαιρετικά ισχυρή».
Το κόστος ενός πακέτου τσιγάρων στην Κίνα ξεκινά πολύ κάτω από 10 Rmb και μπορεί να ανέλθει σε περισσότερα από 100 Rmb. Η χώρα δεν έχει νόμους για τις απλές συσκευασίες και μόνο σχετικά αδύναμες διατάξεις σχετικά με τις προειδοποιήσεις για την υγεία. Οι καπνιστές έχουν μια σειρά από περίτεχνα συσκευασμένες μάρκες για να διαλέξουν, συμπεριλαμβανομένων τσιγάρων που σχετίζονται με τις πόλεις τους ή με διάσημα εθνικά ορόσημα. Η συμβολή της CNTC στα κρατικά έσοδα, είπε η Μακέι, δυσκόλεψε την Κίνα να σταματήσει τη συνήθεια του τσιγάρου. «Είναι ένα τεράστιο χρηματικό ποσό», είπε.
Το 2019, η CNTC εισήγαγε μετοχές της διεθνούς θυγατρικής της στο Χονγκ Κονγκ, χρησιμοποιώντας τα κεφάλαια για να τροφοδοτήσει την παγκόσμια επέκτασή της, πρόσθεσε. Αυτές οι μετοχές έχουν κερδίσει περισσότερο από 230% από την έναρξη διαπραγμάτευσης και περίπου 140% μόνο πέρυσι.
Η Εθνική Επιτροπή Υγείας της Κίνας δήλωσε ότι η κυβέρνηση προωθεί τον έλεγχο του καπνίσματος, σημειώνοντας ότι 24 επαρχίες και 254 πόλεις έχουν εκδώσει τους δικούς τους κανονισμούς για τον έλεγχο του καπνίσματος. Το Υπουργείο Βιομηχανίας και Πληροφορικής δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό. Το CNTC δεν ήταν προσβάσιμο για σχόλια.
Με πληροφορίες από Financial Times
