H «Έρημη Χώρα» σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιώργου Γκικαπέππα, είναι η πρώτη παραγωγή του Ertflix, μια μίνι σειρά 8 επεισοδίων που θα προβληθεί αποκλειστικά στην ψηφιακή πλατφόρμα της ΕΡΤ. Από την Παρασκευή 1η Δεκεμβρίου 2023, τα πρώτα τέσσερα επεισόδια θα είναι διαθέσιμα στο Ertflix.
Ήδη, η avant premiere των πρώτων δύο επεισοδίων της «Έρημης χώρας» στο 64ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης εισέπραξε το πιο θερμό χειροκρότημα, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις.
Στην αρχή της φετινής χρονιάς η μίνι σειρά «Το βραχιόλι της φωτιάς» που είχε σκηνοθετήσει ο Γιώργος Γκικαπέππας, ένα οικογενειακό δράμα, μια σειρά εποχής για την περιπέτεια μιας οικογένειας Εβραίων της Θεσσαλονίκης από το 1917 έως το Ολοκαύτωμα, είχε μια ανθρωποκεντρική σκηνοθετική προσέγγιση που βασιζόταν κυρίως στη δουλειά του με τους ηθοποιούς, με κάμερα στον ώμο και έμφαση στα πρόσωπα για περισσότερη αμεσότητα. Μάλλον αυτή η προσέγγιση λειτούργησε.
Έκανε πρεμιέρα δοκιμαστικά για μία εβδομάδα στην πλατφόρμα της δημόσιας τηλεόρασης και συγκέντρωσε πάνω από 1,1 εκατ. views εκείνη την εβδομάδα, με το 50% των θεατών (κυρίως πιο νεανικό κοινό) να την παρακολουθεί σε κινητά, tablets ή laptop.
Αυτό που μπορούμε να κάνουμε στην Ελλάδα, αν θέλουμε να μιμηθούμε κάτι απ’ έξω, είναι όχι να μιλάμε για υπερπαραγωγές, αλλά να γράφουμε καλύτερες ιστορίες και να δομούμε πιο ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Γιατί μια ιστορία, αν είναι δυνατή και καλοδουλεμένη, και με λιγότερα χρήματα να γυριστεί απ’ όσα θα ‘πρεπε, πάλι θα υπάρξει.
«Αμέσως μετά πρότεινα την "Έρημη Χώρα" στη διοίκηση της ΕΡΤ, συμφωνήσαμε να προβληθεί αποκλειστικά στο Ertflix και να αποτελεί την πρώτη του παραγωγή. Οι καιροί αλλάζουν και οι συνήθειες των θεατών επίσης. Η δυνατότητα να δεις την ταινία ή τη σειρά που θες όταν εσύ το επιλέξεις άλλαξε τα δεδομένα. Οι πλατφόρμες είναι το ιδανικό περιβάλλον για μια μίνι σειρά γιατί έχεις τη δυνατότητα να τη δεις ολόκληρη ή με τις δόσεις που επιθυμείς, όποτε το επιλέξεις. Αυτό επηρεάζει και την κατασκευή μιας μίνι σειράς. Υπάρχει ενότητα και νιώθεις ότι γράφεις ένα έργο που τα μέρη του θα ακολουθούν το ένα το άλλο σαν να γυρίζεις σελίδες» λέει.
Η ιδέα ξεκίνησε πριν κάποια χρόνια ως ένα προσχέδιο για ταινία με ήρωα ένα παιδί που δεν ανήκει πουθενά. Αυτό το «πουθενά» ήταν η βασική ιδέα, η αίσθηση ότι ένας ήρωας είναι έκθετος σε ένα ανοίκειο περιβάλλον μετά από μια μεγάλη απώλεια, όπου το τραύμα βιώνεται ως απώλεια εσωτερικής πατρίδας.
Στην «Έρημη Χώρα», η Εύα, μια 11χρονη Ελληνορουμάνα με προβλήματα στην ομιλία, χάνει και τους δυο γονείς της την ίδια μέρα. Ο μόνος συγγενής της που μπορεί να αναλάβει την κηδεμονία της είναι ο Λουκάς, ο 70χρονος παππούς της, ένας σκληροτράχηλος αγρότης και κυνηγός που δεν την έχει δει ποτέ και αρνείται να τη γνωρίσει. Η Μαρίνα, μια 40χρονη κοινωνική λειτουργός με προβληματική προσωπική ζωή, φροντίζει τη σοκαρισμένη Εύα, γνωρίζει τον ερημίτη παππού της, και κόντρα σε όλους, που βλέπουν ότι ο Λουκάς, ο διαταραγμένος πιστολάς, είναι ένας εντελώς ακατάλληλος κηδεμόνας, η Μαρίνα προσπαθεί να φέρει αυτούς τους δύο ανθρώπους κοντά πιστεύοντας ότι εκεί βρίσκεται η σωτηρία τους.
Με τίτλο που παραπέμπει στην «Έρημη Χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ, η ιδέα της σειράς βασίζεται στην έρημη χώρα μέσα μας. Όλοι οι ήρωες, η μικρή Εύα μέσα στη σιωπή της, ο Λουκάς, ο παππούς της, αλλά και η Μαρίνα, η κοινωνική λειτουργός, φέρουν μια εσωτερική ερημιά, μια ορφάνια. Σαν να κρύφτηκαν όλοι σε ένα καταφύγιο που στην αρχή σε τρομάζει αλλά μετά γίνεται η φωλιά του άγριου ζώου. Κάποια στιγμή, η Μαρίνα βρίσκει την «Έρημη Χώρα» ανάμεσα σε βιβλία του πρόσφατα χαμένου πατέρα της, συνδέει στίχους της με τον μοναχικό και δυσπρόσιτο Λουκά και του χαρίζει το βιβλίο. Όταν εκείνος με τη σειρά του πολύ αργότερα το ξεφυλλίζει, συναντά σ’ αυτούς τους στίχους το παρελθόν του και τη δική του έρημη χώρα.
«Ο Έλιοτ γράφει: "Δεν ήμουν ζωντανός, μήτε πεθαμένος, και δεν ήξερα τίποτε, κοιτάζοντας την καρδιά του φωτός, τη σιωπή". Αυτοί οι στίχοι, και όχι μόνον, αναγκάζουν τη Μαρίνα να κοιτάξει πέρα από το προφανές, τόσο μέσα σ’ αυτό τον σκληρό άνθρωπο όσο και στην εγγονή του που πάσχει από επιλεκτική αλαλία (μια αγχώδη φοβία για την ομιλία). Οπότε, χωρίς να το έχω σχεδιάσει, δανείστηκα τον μεταφρασμένο τίτλο του Σεφέρη και τον έδωσα στην ιστορία» λέει ο Γιώργος Γκικαπέππας.
Μια σύγχρονη σειρά με στοιχεία γουέστερν
Η σειρά «Έρημη Χώρα» είναι ένα οικογενειακό δράμα στη Βόρειο Ελλάδα του 2016, με κυρίαρχο φόντο ένα αγρόκτημα με άλογα, με κεντρικούς ήρωες έναν γέρο γαιοκτήμονα που οπλοφορεί, την άγνωστη εγγονή του και μια κοινωνική λειτουργό που προσπαθεί να τους ενώσει, ανακαλύπτοντας ένα σκοτεινό παρελθόν όπου τα όπλα και η βία έπαιξαν καθοριστικό ρόλο.
Το σύγχρονο γουέστερν ως είδος δεν αφορά φυσικά το μακρινό Φαρ-Ουέστ με τους πιστολάδες που όριζαν τον νόμο με τα χέρια τους ως οι κατακτητές μιας νέας γης. Το σύγχρονο γουέστερν μιλάει για την άγρια δύση με εκδοχές και προεκτάσεις πέρα από τα ξεκαθαρίσματα λογαριασμών στις αμερικανικές στέπες. Το ύφος του γουέστερν (ή του νεο-γουέστερν αν θέλετε) αποτέλεσε ένα δραματουργικό πεδίο για ήρωες εξωαστικούς, που ζουν και παλεύουν στη γη και αποκτούν μια άλλη οντότητα, έξω από την άγρια δύση των πόλεων.
«Αρκεί να θυμηθούμε το "True West" και το "Fool for Love" του Αμερικανού Sam Shepard, όπου βλέπουμε ένα σκηνικό οικογενειακού δράματος μακριά απ’ τη μεγαλούπολη. Οι ήρωες πετούν τα παραμορφωτικά στολίδια του αστικού πολιτισμού και γίνονται πιο αρχετυπικοί, με μια ιστορία από το παρελθόν να τους βαραίνει – μια ιστορία για την οποία πρέπει να πληρώσουν. Και γι’ αυτό οι ήρωες του είδους γίνονται και πιο τραγικοί» λέει ο σκηνοθέτης.
Στα γυρίσματα της σειράς, που κράτησαν 48 μέρες και περιλάμβαναν ατέλειωτες ώρες προβών, συμμετείχαν γύρω στα 50 άτομα, ηθοποιοί, τεχνικοί και μέλη της παραγωγής.
Μέσα σε μια πληθώρα ελληνικών σειρών, ο σκηνοθέτης μου επισημαίνει ότι πρέπει να σκεφτόμαστε με μια διακριτή διαφοροποίηση: άλλο οι μίνι σειρές και άλλο οι σειρές των εκατό και πλέον επεισοδίων. Είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα, δύο εντελώς διαφορετικές δουλειές. Όταν συζητάμε για σειρές που βλέπουμε σε ξένες πλατφόρμες, μιλάμε για μίνι σειρές, και αυτό πρέπει να γίνει ξεκάθαρο. Δεν παράγουν καθημερινές σειρές στο Netflix ή στο HBO.
«Άκουσα επίσης πολύ συχνά φέτος για ελληνικές υπερπαραγωγές και για συγκρίσεις με σειρές ξένες κ.λπ. Λοιπόν, ακούστε, καμιά ελληνική σειρά δεν είναι υπερπαραγωγή. Ούτε οι καθημερινές βέβαια, αλλά ούτε και οι μίνι σειρές. Δεν υπάρχουν υπερπαραγωγές στην Ελλάδα. Τα χρήματα που δαπανώνται είναι αστεία σε σχέση με αυτά του εξωτερικού. Και προφανώς είναι γιατί ούτε τον ίδιο αριθμό θεατών έχουμε ούτε υπάρχει διεθνής διανομή. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε στην Ελλάδα, αν θέλουμε να μιμηθούμε κάτι απ’ έξω, είναι όχι να μιλάμε για υπερπαραγωγές, αλλά να γράφουμε καλύτερες ιστορίες και να δομούμε πιο ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Γιατί μια ιστορία, αν είναι δυνατή και καλοδουλεμένη, και με λιγότερα χρήματα να γυριστεί απ’ όσα θα ‘πρεπε, πάλι θα υπάρξει. Δεν υποστηρίζω ότι έτσι πρέπει να γίνεται, αλλά ας μάθουμε αρχικά να κάνουμε αυτό, ας ασχοληθούμε περισσότερο με τις ηρωίδες και τους ήρωες και τους ηθοποιούς που τους ερμηνεύουν, ας ασχοληθούμε σοβαρά με τη γλώσσα της αφήγησής μας, και όταν έρθουν τα σωστά χρήματα θα είναι καλοδεχούμενα».
«Έρημη Χώρα»
Πρεμιέρα: Παρασκευή 1η Δεκεμβρίου 2023
Παίζουν: Γιώργος Κέντρος (Λουκάς), Δανάη Σκιάδη (Μαρίνα), Γιώργος Καραμίχος (Μάνος), Άννα Μαρία Μαρινάκη (Εύα), Νίκος Αρβανίτης (Στέλιος), Αλεξάνδρα Αϊδίνη (Χριστίνα), Γιώργος Γιαννόπουλος (Σερίφης), Χρήστος Κοντογεώργης (Μάρκος), Αλεξία Σαπρανίδου (Σοφία), Στέλιος Ξανθουδάκης (Χρήστος), Κίττυ Παϊταζόγλου (Στέλλα), Δημήτρης Αριανούτσος (Ανδρέας), Κωνσταντίνος Μαγκλάρας (Στράτος) και οι Ρουμάνοι ηθοποιοί Stefania Marola (Ντανιέλα), Carmen Ionescu (Ελένα), Mihai Dinvale (Βλαντ).
Συμμετέχουν οι: Ντίνα Αβαγιανού, Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Δημήτρης Τοπαλίδης, Αδελαΐδα Κατσίδε
Σενάριο-Σκηνοθεσία: Γιώργος Γκικαπέππας
Φωτογραφία: Βασίλης Μουρίκης
Σκηνογράφος: Λαμπρινή Καρδαρά
Ενδυματολόγος: Aisha Diri
Μουσική: Δημήτρης Φριτζαλάς
Ήχος: Θεόφιλος Μποτονάκης
Μοντάζ: Σταύρος Σπανός
Casting: Σοφία Δημοπούλου, Φραγκίσκος Ξυδιανός
Παραγωγή: ERTFLIX
Διεύθυνση παραγωγής: Αθηνά Βοσινάκη
Οργάνωση παραγωγής: Ελισάβετ Χατζηνικολάου
Εκτέλεση παραγωγής: NEEDaFIXER
