Πέντε νέες παλαιολιθικές θέσεις βρέθηκαν στο λιγνιτωρυχείο στη Μεγαλόπολης, οι οποίες προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία διαχρονικής διερεύνησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε πως ολοκληρώθηκε το πενταετές πρόγραμμα επιφανειακής και γεωαρχαιολογικής έρευνας στη Μεγαλόπολη, που είχε στόχο την ανεύρεση παλαιολιθικών θέσεων στην περιοχή του λιγνιτωρυχείου, όπως και τη μελέτη και αναπαράσταση των παλαιοπεριβαλλοντικών συνθηκών και της γεωλογικής εξέλιξης της λεκάνης και της παλαιολίμνης στην οποία δημιουργήθηκαν οι λιγνίτες.
Οι πέντε νέες θέσεις που βρέθηκαν διασώζουν πολιτισμικά και πανιδικά κατάλοιπα σε στρωματογραφική συνάφεια. Το υπουργείο επισημαίνει ότι αυτά προσφέρουν μια «μοναδική ευκαιρία» διαχρονικής διερεύνησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε μια σημαντική περίοδο της ιστορίας της ανθρώπινης εξέλιξης και σε μια περιοχή που έως τώρα είχε ερευνηθεί ελάχιστα.
Λιγνιτωρυχείο Μεγαλόπολης: Τι δείχνει η μελέτη
Η προκαταρκτική μελέτη των παλαιοπεριβαλλοντικών και παλαιοκλιματικών δεικτών δείχνουν ότι όλες οι θέσεις στο λιγνιτωρυχείο της Μεγαλόπολης έχουν βρεθεί σε περιβάλλοντα παγετωδών περιόδων.
Μάλιστα, εντοπίζονται χρονολογικά σχεδόν στο σύνολο των παγετωδών περιόδων του Μέσου Πλειστόκαινου. Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η λεκάνη της Μεγαλόπολης αποτέλεσε ένα από τα νοτιότερα οικολογικά καταφύγια της Ευρώπης κατά τη διάρκεια των παγετωδών περιόδων.
Οι πέντε νέες αρχαιολογικές θέσεις εντοπίστηκαν χάρη στη συστηματική επιφανειακή έρευνα των τεχνητών πρανών και τομών του λιγνιτωρυχείου που έχουν δημιουργηθεί από τις εξορυκτικές εργασίες της ΔΕΗ.
Σε αυτές περιλαμβάνεται η παλαιότερη χρονολογημένη αρχαιολογική θέση της Κατώτερης Παλαιολιθικής στην Ελλάδα (περίπου 700 χιλιάδες χρόνια πριν), καθώς και η αρχαιότερη Μέση Παλαιολιθική θέση στην Ελλάδα και μια από τις παλαιότερες στην Ευρώπη (περίπου 280 χιλιάδες χρόνια πριν).
Για τη χρονολόγηση των θέσεων χρησιμοποιήθηκαν πολλές μέθοδοι και νέες τεχνικές, συμπεριλαμβανομένων του παλαιομαγνητισμού, της οπτικής φωταύγειας, του συντονισμού ηλεκτρονικής στροφορμής, της ραδιενεργούς σειράς του ουρανίου και των κοσμογενών ραδιονουκλιδίων, καθώς και βιοστρωματογραφικές και λιθοστρωματογραφικές αναλύσεις και συσχετίσεις.
Κατάλοιπα εξαφανισμένων ζώων και λίθινων εργαλείων
Η παλαιότερη θέση που εντοπίστηκε στο λιγνιτωρυχείο της Μεγαλόπολης είναι τα Κυπαρίσσια 4, η οποία χρονολογείται περίπου 700 χιλιάδες χρόνια πριν και βρίσκεται περίπου 70 μέτρα κάτω από την σημερινή επιφάνεια του εδάφους (πριν από την έναρξη των εργασιών του ορυχείου).
Η θέση περιέχει λίθινα τέχνεργα της Κατώτερης Παλαιολιθικής, αλλά και κατάλοιπα εξαφανισμένων ζώων, όπως γιγαντιαίου ελαφιού (Praemegaceros), ιπποπόταμου, ρινόκερου, ελέφαντα, καθώς και ενός δοντιού του κερκοπίθηκου Μακάκου.
Η στρωματογραφικά νεότερη, κοντινή θέση Κυπαρίσσια 3 απέδωσε κυρίως οστά ελεφάντων που σχετίζονται με λίθινα εργαλεία. Στη θέση Μαραθούσα 2 που χρονολογείται περίπου στα 450 χιλιάδες χρόνια πριν, βρέθηκε τμήμα σκελετού ιπποπόταμου με ίχνη κοπής σε συνδυασμό με υπολείμματα λίθινων εργαλείων. Αποτελεί ένα σπάνιο παράδειγμα εκμετάλλευσης ιπποπόταμου στην Ευρώπη του Πλειστόκαινου, σημειώνει το υπουργείο Πολιτισμού.
Η θέση Τριπόταμος 4, η οποία βρίσκεται περίπου 15 μέτρα κάτω από τη σημερινή επιφάνεια, χρονολογείται περίπου στα 400 χιλιάδες χρόνια πριν και χαρακτηρίζεται από σχετικά μεγάλη συγκέντρωση λίθινων εργαλείων, τα οποία παρουσιάζουν νέα στοιχεία στις τεχνικές κατεργασίας του λίθου σε σχέση με τις παλαιότερες θέσεις. Αυτό καθιστά την εν λόγω θέση ένα σημαντικό σημείο στις τεχνολογικές εξελίξεις της ύστερης Κατώτερης Παλαιολιθικής.
Τέλος, η θέση Χωρέμη 7 βρέθηκε στο ανώτερο τμήμα της γεωλογικής ακολουθίας, περίπου οχτώ μέτρα κάτω από την σημερινή επιφάνεια και χρονολογείται πριν 280 χιλιάδες χρόνια. Η λιθοτεχνία της θέσης περιλαμβάνει τυπολογικά και τεχνολογικά χαρακτηριστικά της Μέσης Παλαιολιθικής. Το πανιδικό σύνολο της θέσης αποτελείται κυρίως από θραύσματα οστών κυρίως ελαφοειδών, ορισμένα από τα οποία φέρουν ίχνη ανθρώπινης επεξεργασίας.
