Έχει περάσει μισός αιώνας από τη στιγμή που οι αεροπορικές εταιρείες άρχισαν να προσλαμβάνουν γυναίκες και άτομα διαφορετικών εθνικοτήτων ως πιλότους αεροσκαφών.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν η εμπορική αεροπορία αναπτύχθηκε εκθετικά, «εκδημοκρατίζοντας» το ταξίδι και αλλάζοντας τον τρόπο που ο κόσμος ζούσε, εργαζόταν και ψυχαγωγούνταν. Ωστόσο, ένα σημείο τής βιομηχανίας παρέμεινε επίμονα μονολιθικό: Περίπου το 95% των πιλότων στις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή είναι άνδρες και σχεδόν στο ίδιο ποσοστό λευκοί.
Καθώς οι αεροπορικές μετακινήσεις γίνονταν ολοένα και πιο δημοφιλείς στις δεκαετίες του 1970 - 80, στις κατά καιρούς διαφημίσεις οι πιλότοι προβάλλονταν σχεδόν αποκλειστικά ως λευκοί άνδρες - με ελάχιστες εξαιρέσεις στις περιπτώσεις εκδόσεων για μαύρους καταναλωτές, εξηγεί ο Άλαν Μέγερ, καθηγητής ιστορίας στο πανεπιστήμιο Auburn. «Δημιουργείτο ταυτόχρονα η υποσυνείδητη συσχέτιση μεταξύ λευκότητας, αρρενωπότητας και τεχνικής κατάρτισης» προσθέτει.
Η Ζακίγια Περσί είναι μία από τις λίγες γυναίκες που προσπαθούν να αλλάξουν αυτή τη συνθήκη. Η 29χρονη ονειρευόταν από μικρή, κοιτάζοντας τα αεροπλάνα στον ουρανό του Σαν Φραντσίσκο όπου μεγάλωνε, να γίνει πιλότος. «Έλεγα στον παιδικό εαυτό μου, είσαι ήδη πιλότος. Απλώς πρέπει να φτάσεις εκεί» παραδέχεται η ίδια.
Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν αρχίσει να κάνουν βήματα διαφοροποίησης και συμπερίληψης. Στη United Airlines προσφάτως εγκαινίασαν σχολή με στόχο την πρόσληψη χιλιάδων πιλότων, εκ των οποίων τουλάχιστον οι μισοί θα είναι γυναίκες ή μη λευκοί. Άλλοι αερομεταφορείς ενέταξαν στην πολιτική τους ανάλογες πρωτοβουλίες με στόχο τη στελέχωση της βιομηχανίας με ανθρώπους κάθε φύλου, φυλής, ταυτότητας.
Απροκάλυπτη μισαλλοδοξία
Το 1974, οι Frontier Airlines προσέλαβαν την Έμιλι Χάουελ Γουόρνερ που ήταν η πρώτη γυναίκα κυβερνήτης σε μεγάλη αμερικανική αεροπορική εταιρεία. Η ίδια θυμάται έναν συγκυβερνήτη που αρνήθηκε να της κάνει χειραψία, διατάσσοντάς τη να μην αγγίξει τίποτα στο θάλαμο διακυβέρενησης. Ο Ντέιβιντ Χάρις, ένας πρωτοπόρος μαύρος πιλότος που προσελήφθη στην Αμέρικαν Ερλάινς την ίδια εποχή με την Γουόρνερ, θυμάται πως χρειαζόταν να συγκρατείται στο πιλοτήριο ενόσω ο λευκός συγκυβερνήτης είχε παραληρήματα μίσους λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Τότε οι εταιρείες βίωναν ελάχιστη πίεση από τους καταναλωτές και τους πολίτες που θα τους ανάγκαζε να αλλάξουν πολιτική, ενώ καθώς το συγκεκριμένο επάγγελμα ήταν καλά αμειβόμενο και οι πιλότοι έμεναν για χρόνια στις ίδιες εταιρείες, η αλλαγή άργησε.
Το 2015, όταν η Πέρσι έφτασε στο Texas Southern University, ένα παραδοσιακό πανεπιστήμιο για μαύρους φοιτητές, το παρελθόν αποκλεισμού μόνο μακρινό δεν έμοιαζε. Η σχολή πιλότων ήταν νέα και το πανεπιστήμιο δεν διέθετε δικά του αεροσκάφη, με αποτέλεσμα οι μελλοντικοί «Ίκαροι» να πρέπει να επισκέπτονται άλλη σχολή της περιοχη για την πτητική εκπαίδευση. Όπως παραδέχεται η 29χρονη, λευκοί φοιτητές και εκπαιδευτές τής συμπεριφέρονταν σαν να ήταν outsider.
«Είχαμε αγενή σχόλια του τύπου 'ουάου, όντως εσείς πετάτε εδώ;' ή 'όντως θέλετε να γίνετε πιλότοι; Γιατί;'. Όλα αυτά τα σχόλια που υποδηλώνουν πως 'αυτή είναι η δική μας λέσχη, δεν μπορείτε να γίνει πραγματικά μέλη της'».
Για την 29χρονη αρχικά το κόστος των σπουδών και της εκπαίδευσης ήταν απαγορευτικό. 100.000 δολάρια σε δύο χρόνια. Παραδοσιακά, οι ένοπλες δυνάμεις προσέφεραν μια λιγότερο ακριβή είσοδο στο χώρο. Όμως, και στην πολεμική αεροπορία οι άνδρες Ίκαροι κυριαρχούσαν κατά κράτος. Σήμερα, περίπου το 8% των ιπτάμενων είναι γυναίκες και 13% μη λευκοί.
Ωστόσο, η ανισότητα φύλου μεταξύ των πιλότων στην πολιτική αεροπορία είναι ίσως πιο προφανής, σύμφωνα με ειδικούς και εκπαιδευτές: Η έλλειψη προτύπων και η έκθεση έχουν παίξει βασικό ρόλο στον αποκλεισμό γυναικών και ανθρώπων μη λευκών από το χώρο.
Από τους καιρούς της απροκάλυπτης μισαλλοδοξίας έως σήμερα, πολύ νερό έχει κυλήσει στ'αυλάκι. Έχει γίνει συνείδηση τόσο στις εταιρείες όσο και στους καταναλωτές η αναγκαιότητα για αλλαγή και συμπερίληψη.
Κάθε χρόνο η ΜΚΟ Women in Aviation International φιλοξενεί την εκδήλωση “Girls in Aviation Day” με εκδηλώσεις σε όλο τον κόσμο που συνδέουν τους πιλότους και άλλους επαγγελματίες της αεροπορίας με παιδιά και φοιτητές. Η οργάνωση Black Aerospace Professionals κάνει κάτι ανάλογο για υποεκπροσωπούμενες ομάδες ανθρώπων, όπως Λατίνους ή άτομα από την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, ώστε να έρθουν σε επαφή με το χώρο.
Με πληροφορίες από New York Times
