Τα βάσανα ενός Σουμέριου μαθητή το 2000 π.Χ.

Facebook Twitter
7

Στον Περσέα που εχτές έγινε ενός έτους
κι ευτυχώς αργεί ακόμη να γνωρίσει
τον καταναγκασμό της σχολικής ζωής

 

Το εύρημα

Πινακίδα σφηνοειδούς γραφής από τη Nippur (σημερινό Ιράκ)

«Μαθητή που πήγες όταν ήσουν μικρός;»

«Πήγα σχολείο»
«Τι έκανες στο σχολείο;»
«Διάβασα την πινακίδα μου, έφαγα το κολατσιό μου,
προετοίμασα την πινακίδα μου, την έγραψα, την τέλειωσα.
Έπειτα μου δόθηκαν οι προετοιμασμένες μου γραμμές
και το απόγευμα τα προετοιμασμένα μου χειρόγραφα.
Όταν τέλειωσε το σχολείο γύρισα στο σπίτι μου.
Μπήκα στο σπίτι κι εκεί καθόταν ο πατέρας μου.

Μίλησα στον πατέρα μου για τα χειρόγραφά μου,
έπειτα του διάβασα την πινακίδα μου και ο πατέρας μου χάρηκε.
Πραγματικά ο πατέρας μου ήταν ευχαριστημένος.
«Διψάω, δώσε μου να πιώ,
πεινάω, δώσε μου ψωμί,
πλύνε μου τα πόδια, στρώσε το κρεβάτι, θέλω να κοιμηθώ.
Ξύπνα με νωρίς το πρωί,
δεν πρέπει να αργήσω, γιατί ο δάσκαλος μου θα με δείρει.»
Όταν ξύπνησα νωρίς το άλλο πρωί,
είδα τη μητέρα μου και της είπα:
«Δώσε μου το κολατσιό μου, θέλω να πάω στο σχολείο.»
Η μητέρα μου μού έδωσε δυό ψωμάκια κι έφυγα.
Η μητέρα μου μού έδωσε δυό ψωμάκια, πήγα στο σχολείο.
Στο σχολείο ο επιστάτης μου είπε: «Γιατί άργησες;»
Φοβήθηκα, η καρδιά μου χτύπαγε γρήγορα.
Μπήκα στην τάξη μπροστά στο δάσκαλό μου, έκατσα στη θέση μου.
Ο δάσκαλός μου μού διάβασε την πινακίδα μου,
μου είπε «αυτό λείπει» και με έδειρε με το καλάμι.
Ο δάσκαλός μου μου έφερε την πινακίδα μου.
Ο επιστάτης της αυλής μου είπε «γράψε» κι έκατσα σε ένα ήσυχο μέρος,
πήρα και έγραψα την πινακίδα μου.
Ο δάσκαλος μου είπε «Γιατί όταν έλειπα μίλαγες;» και με έδειρε με το καλάμι.
Ο δάσκαλος μου είπε «Γιατί όταν έλειπα δεν κράταγες ψηλά το κεφάλι σου;» και με έδειρε με το καλάμι.
Ο δάσκαλος του σχεδίου μου είπε «Γιατί όταν έλειπα σηκώθηκες όρθιος;» και με έδειρε με το καλάμι.
Ο επιστάτης της πύλης μου είπε «Γιατί όταν έλειπα βγήκες έξω;» και με έδειρε με το καλάμι.
Ο δάσκαλος των Σουμεριακών μου είπε «Μίλαγες» και με έδειρε με το καλάμι.
Ο δάσκαλος μου είπε «Το χέρι σου δεν είναι καλό» και με έδειρε με το καλάμι.

Αμέλησα την τέχνη του γραφέα, εγκατέλειψα την τέχνη του γραφέα.
την τέχνη να γίνω νεαρός γραφέας, την τέχνη να γίνω «μεγάλος αδελφός».
Ο δάσκαλός μου δεν με έμαθε την τέχνη της γραφής.

[Στο σημείο αυτό το κείμενο λείπει ή είναι ασαφές, αλλά εννοείται ότι ο μαθητής αφηγείται τα βάσανά του στον πατέρα του]

Κάλεσαν τον δάσκαλο από το σχολείο.
Με το που μπήκε στο σπίτι τον έκατσαν σε θέση τιμητική.
Ο μαθητής πήρε ένα κάθισμα κι έκατσε κάτω μπροστά του.
Ό,τι είχε μάθει από την τέχνη του γραφέα τα αφηγήθηκε στον πατέρα του.
Ο πατέρας, με χαρούμενη καρδιά, λέει ευτυχισμένος στον δάσκαλο:
«Έδωσες ευχέρεια στο χέρι του μικρού, τον έκανες ειδικό,
του έδειξες όλα τα λεπτά σημεία της τέχνης της γραφής.
Του έδειξες όλες τις λεπτομέρειες της κατασκευής της πινακίδας, των μαθηματικών και της λογιστικής
Φέρτε καλό κρασί, φέρτε ένα υποπόδιο, φέρτε καλό λάδι,
δώστε του να φορέσει καινούργιο ένδυμα, δώστε του ένα δώρο, βάλτε στο χέρι του δακτυλίδι»
Του φέρνουν κρασί, του φέρνουν υποπόδιο, φέρνουν το λάδι,
του έδωσαν να φορέσει καινούργιο ένδυμα, του έδωσαν δώρο, του φόρεσαν δακτυλίδι.

Ο δάσκαλος με χαρούμενη καρδιά είπε αυτά τα λόγια:
«Νεαρέ, επειδή δεν αμέλησες τα λόγια μου, δεν τα αγνόησες,
θα φτάσεις στην κορυφή της τέχνης της γραφής, θα την κατακτήσεις πλήρως.
Επειδή μου έδωσες αυτά που σε καμιά περίπτωση δεν ήσουν υποχρεωμένος να μου δώσεις,
μου χάρισες δώρο πολύ μεγαλύτερο από το μισθό μου, μου έδειξες μεγάλη τιμή,
είθε η Νιντάμπα, η βασίλισσα των θεοτήτων, να σε προστατεύει,
να δείχνει εύνοια στην πένα σου,
να πάρει το κακό από τα χειρόγραφά σου.
Στα αδέλφια σου, θα είσαι ο οδηγός,
στους συμμαθητές σου, θα είσαι ο αρχηγός,
θα είσαι ο καλύτερος από όλους τους μαθητές.
Νεαρέ, έχεις ήδη έναν πατέρα, μα εγώ θα είμαι δεύτερος
θα σου μιλήσω, θα ορίσω τη μοίρα σου:
αληθινά ο πατέρας και η μητέρα σου θα σε υποστηρίξουν στο ζήτημα αυτό,
αυτό που πρέπει στην Νιντάμπα, αυτό που ταιριάζει στη θεά,
θα της προσφέρουν αφιερώματα και προσευχές.
Εκπλήρωσες σωστά τα καθήκοντα του σχολείου, έγινες άνθρωπος της γνώσης.
Δόξασες την Νιντάμπα, την βασίλισσα του οίκου της μάθησης.»

Δόξα τη Νιντάμπα!

Άγαλμα του διάσημου Σουμέριου γραφέα Dudu, Lagash, περίπου 2400 π.Χ.

Οι πινακίδες σφηνοειδούς γραφής από την αρχαία Μεσοποταμία διασώζουν ένα πλήθος εγγράφων, επί το πλείστον διοικητική αλληλογραφία, ύμνους για βασιλείς και θεούς και μυθολογικές αφηγήσεις. Υπάρχουν όμως και ορισμένα κείμενα που αποκαλύπτουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες πτυχές της ζωής γι'αυτή τη μακρινή εποχή, όπως το παραπάνω που αφηγείται τις ταλαιπωρίες της σχολικής ζωής ενός νεαρού Σουμέριου μαθητή που εκπαιδευόταν να γίνει γραφέας.

 

Η ιστορία του μαθητή, που μετέφρασα εδώ από την αγγλική μεταγραφή της (παραλείποντας λιγα κομμάτια όπου οι πινακίδες είναι αποσπασματικές), χρονολογείται το 2000 π.Χ. και είναι γνωστή από 21 διαφορετικές πινακίδες που έχουν βρεθεί σε διάφορες θέσεις της αρχαίας Μεσοποταμίας Η ευρεία διασπορά της οφείλεται στο γεγονός ότι την χρησιμοποιούσαν στα σχολεία ως κείμενο για να μάθουν οι μαθητές αντιγραφή –προφανώς με ευχάριστο, παιγνιώδη τρόπο, γελώντας δηλαδή κατά κάποιον τρόπο με τα βάσανα της σχολικής ζωής τους (ή μήπως υποδεικνύοντας τον τρόπο να γλυτώσουν από αυτά τα βάσανα;).

 

Στo σχολείo, που ονομαζόταν edubba («οίκος των πινακίδων») πήγαιναν οι μαθητές των οικογενειών που είχαν οικονομική άνεση και μπορούσαν να πληρώνουν τα δίδακτρα προκειμένου να μάθουν τα παιδιά την τέχνη της γραφής. Διευθυντής του σχολείου ήταν ένας έμπειρος γραφέας που είχε συνήθως έναν βοηθό, «τον μεγάλο αδελφό», και ειδικούς καθηγητές για το σχέδιο. Οι μαθητές είχαν μόνον 6 μέρες το μήνα ξεκούραση και έτρωγαν ξύλο για διάφορους λόγους: επειδή αργοπορούσαν το πρωί, μιλούσαν ή σηκώνονταν όρθιοι χωρίς άδεια ή δεν έκαναν καλή δουλειά. Η Νιντάμπα ήταν η θεά-προστάτιδα της γραφής.

Αρχαιολογία & Ιστορία
7

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία: Το άβολο παρελθόν που δεν θέλουμε να θυμόμαστε

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία: Το άβολο παρελθόν που δεν θέλουμε να θυμόμαστε

Από τη Γυάρο και τη Σπιναλόγκα μέχρι την Αμμόχωστο, τα προσφυγικά της Αθήνας και τα οθωμανικά μνημεία, η έκθεση «Δύσκολες Κληρονομιές» επιχειρεί να φωτίσει άβολες πλευρές της Ιστορίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Θησαυροί ενός χαμένου βασιλείου: Η αρχαία Αρμενία στο Μουσείο της Ακρόπολης

Αρχαιολογία & Ιστορία / Θησαυροί ενός χαμένου βασιλείου: Η αρχαία Αρμενία στο Μουσείο της Ακρόπολης

Μια νέα έκθεση για έναν σπουδαίο πολιτισμό, με στενούς δεσμούς με τον δικό μας, για τον οποίο όμως ελάχιστα γνωρίζουμε. Ένα ταξίδι στην προχριστιανική Αρμενία, από την Παλαιολιθική Εποχή και το περίφημο Βασίλειο της Ουραρτού μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Ιστορία μιας πόλης / Ερωτικά και άλλα μυστήρια στη Σπηλιά του Νταβέλη

Πού τελειώνει ο θρύλος και πού αρχίζει η αλήθεια γύρω από το σπήλαιο που συνδέθηκε με τον διαβόητο λήσταρχο; Η αρχαιολόγος και σπηλαιολόγος Αλεξάνδρα Μαρή αποκαλύπτει την πραγματική ιστορία πίσω από μία από τις πιο μυστηριώδεις τοποθεσίες της Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Σαν σήμερα / Μαρί Κιουρί: Η γυναίκα που άλλαξε την επιστήμη και πλήρωσε το τίμημα

Από τη φτωχή φοιτήτρια της Σορβόννης στην πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με Νόμπελ και στον πρώτο άνθρωπο που απέκτησε δύο βραβεία Νόμπελ. Η συναρπαστική ζωή της Μαρί Κιουρί ήταν γεμάτη ανακαλύψεις, έρωτα, απώλειες, κοινωνικές προκαταλήψεις και προσωπικές θυσίες. Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 159 χρόνια από τη γέννησή της.
THE LIFO TEAM
Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Σαν σήμερα / Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής: Ο σουλτάνος που κατέκτησε τον κόσμο, αλλά δεν μπόρεσε να νικήσει τους δαίμονές του

Ο άνθρωπος που κυβέρνησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία επί 46 χρόνια υπήρξε κατακτητής, νομοθέτης, ποιητής και προστάτης των τεχνών. Αγάπησε τη Χιουρέμ, διέταξε την εκτέλεση δύο γιων του και άφησε πίσω του μια αυτοκρατορία στο απόγειο της ισχύος της. Με αφορμή την επέτειο της γέννησής του, η συναρπαστική και αντιφατική ιστορία ενός από τους ισχυρότερους μονάρχες του 16ου αιώνα.
THE LIFO TEAM
Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Πώς ήξερες ότι δεν σε έκλεβαν στην αρχαία Αθήνα;

Ένα μικρό χάλκινο σταθμίο, με ένα δελφίνι, μάς ταξιδεύει στην αρχαία αγορά. Πώς ζύγιζαν τα προϊόντα; Και τι γινόταν αν κάποιος προσπαθούσε να εξαπατήσει; Με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, κλασικό αρχαιολόγο και καθηγητή Αρχαίας Νομισματικής, συζητάμε για το εμπόριο, τους θεσμούς και την εμπιστοσύνη στην Αρχαία Αθήνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η άνοιξη των επαναστάσεων: Το 1848 και η Ευρώπη που δεν έγινε ποτέ

Βιβλίο / «Η Άνοιξη των επαναστάσεων»: Η Ιστορία γράφεται και από τους ηττημένους

Ο διακεκριμένος ιστορικός του Κέμπριτζ, Κρίστοφερ Κλαρκ, καταθέτει μια φιλόδοξη σύνθεση, προσεγγίζοντας τις εξεγέρσεις του 1848 στην Ευρώπη ως ένα ενιαίο, αν και βαθιά ανομοιογενές, φαινόμενο, που αναδιαμόρφωσε τη σχέση κοινωνίας, κράτους και πολιτικής εξουσίας.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ
«Αδερφές», αρρενωποί και «τραβεστί» στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ιστορία μιας πόλης / Αδερφές και τραβεστί στη «Χαβάη» του 1960: Η κουίρ Αθήνα μιας άλλης εποχής

Ποια ήταν η τρανς και κουίρ Αθήνα των δεκαετιών του 1960 και του 1970, πολύ πριν μάθουμε τους όρους; Με τον Κώστα Γιαννακόπουλο, καθηγητή Κοινωνικής και Ιστορικής Ανθρωπολογίας του Φύλου, συζητάμε το πώς αλλάζουν μέσα στον χρόνο οι έννοιες του φύλου και της ορατότητας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Μεσοπόλεμος / «Είναι χονδρότερον εις το ένα άκρον και λεπτότερον εις το άλλο άκρον»

Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Ακρόπολις» και εξηγεί τη χρήση των κλομπ, των ειδικών πιστολιών και των δακρυγόνων ως μέσων καταστολής κατά τον Μεσοπόλεμο, αλλά και αργότερα.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ

σχόλια

6 σχόλια
υπηρχε ζωη πριν την αρχαια ελλαδα;υπηρχε γραφη πριν απο εμας;Δε μας τα λετε καλα.Δεν ειμαστε το κεντρο του κοσμου;Ωιμε,σε τι πατριδα μου ελαγχε να μεγαλωσω;
Αν μαθεις καλυτερα για την ζωη που υπηρχε, πραγματι, πριν και μετα την αρχαια ελλαδα, θα μπορεσεις να την εκτιμησεις πολυ καλυτερα και να την τοποθετησεις στην θεση που τις αξιζει στο ευρυτερο ιστορικο πλαισιο.