Όχι μόνο δεν είμαι φαν του Λεός Καράξ, αλλά δεν έχω δει καν το Holy Motors που όλοι μιλούσαν γι' αυτό δυο χρόνια πριν. Κατέβηκα το Σάββατο το βράδυ μέχρι την Ταινιοθήκη για να δω το πρώτο του φιλμ, το Boy meets girl, που γύρισε στην ηλικία των 24, και χθες, Κυριακή, το φιλμ που ουσιαστικά τον καθιέρωσε, το Mauvais Sang (Κακό Αίμα από το ποίημα του Ρεμπό και με ελληνικό τίτλο Η δική μας νύχτα), και τα δύο με πρωταγωνιστή του Ντενί Λαβάντ – λίγο σαν alter ego του, αφού έχει παίξει στις περισσότερες ταινίες του και στις δύο πρώτες έχει το όνομα Άλεξ, που είναι και το πραγματικό του σκηνοθέτη. Στο Mauvais Sang παίζουν επίσης ο Μισέλ Πικολί, η Ζιλιέτ Μπινός, με την οποία διατηρούσε για πολλά χρόνια σχέση, και η μόλις 16 χρονών τότε Ζιλί Ντελπί. Η ταινία, εντυπωσιακά γυρισμένη σε στούντιο, μου άρεσε πολύ περισσότερο από την πρώτη, κι έτσι, όταν εμφανίστηκε στο τέλος της προβολής ως τιμώμενος προσκεκλημένος, είχα μεγάλο ενδιαφέρον να ακούσω τι είχε να πει. Λιγομίλητος, όπως και ο χαρακτήρας της ταινίας του, απαντούσε με δυσκολία τις σχετικές ερωτήσεις και σχεδόν ομολόγησε ότι δεν του είναι εύκολο να αναλύει το έργο του, πόσο μάλλον μια ταινία που γύρισε 28 χρόνια πριν. Σε κινηματογραφική σχολή, πάντως, δεν πήγε ποτέ. Του άρεσε από μικρός να βλέπει σινεμά κι έτσι οι όποιες επιρροές του είναι περισσότερο ασυνείδητες και λιγότερο αναφορές σε genre – κατηγορίες και δημιουργούς.
Μισή ώρα αργότερα βρισκόμουν δίπλα του για ποτό σε μπαρ της οδού Ηπίτου στην Πλάκα, χάρη στη φίλη Νίνα Βελιγράδη που οργάνωσε το αφιέρωμα και είναι υπεύθυνη για τη φιλοξενία του, το διάστημα που θα μείνει στην Αθήνα. Όση ώρα καθόταν μαζί μας δεν έβγαλε ούτε τα γυαλιά ηλίου που φορούσε από την πρώτη στιγμή, ούτε το καπέλο του. Ζήτησε να πιει ένα τσάι, παρέμεινε σιωπηλός και κάπνιζε συνεχώς. Το πακέτο με τα τσιγάρα ήταν και η απάντησή του σε κάποιον που στην Ταινιοθήκη τον ρώτησε γιατί οι χαρακτήρες του καπνίζουν τόσο πολύ. Άρπαξα την ευκαιρία να του πιάσω την κουβέντα, καθώς η ομήγυρη ένιωθε κάποια αμηχανία απέναντι στον πενηντατετράχρονο Γάλλο σκηνοθέτη, παρόλο που σχεδόν όλοι τον βλέπουν ως ίνδαλμα, λόγω κυρίως του Holy Motors.
Ο Σπύρος Γιανναράς δίπλα μου, του λέει σε άπταιστα γαλλικά ότι για έναν ξένο σκηνοθέτη που έρχεται πρώτη φορά στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον να δει το εκτυφλωτικό φως του Σουνίου. Πείθεται, και λέει ότι θα κοιτάξει να προλάβει και τα δύο. Να δει και την πορεία και να κάνει το μικρό αυτό ταξίδι.
Είναι η πρώτη σου φορά στην Ελλάδα;
«Όχι, είχα έρθει παιδί ένα καλοκαίρι με τους γονείς μου, στον Πόρο και την Πάρο. Ξαναήρθα στα 20 μου με τη φίλη μου, κάνοντας οτοστόπ, και κατέληξα πάλι στην Πάρο» μου λέει. «Και τώρα πέφτεις επάνω σε επέτειο του Πολυτεχνείου», του σχολιάζω, «πιθανόν να γίνεις μάρτυρας επεισοδίων». «Εσύ πού θα βρίσκεσαι εκείνη την ώρα;» με ρωτάει. Του απαντάω ότι δεν θα συμμετάσχω στην πορεία, αλλά ίσως για εκείνον να έχει ενδιαφέρον να δει από κοντά τι θα συμβεί. Η Νίνα σχεδιάζει να τον πάει μέχρι το Σούνιο και του περιγράφω πόσο μαγευτική τοποθεσία είναι, με τον Ναό του Ποσειδώνα από τη μια και το Αιγαίο από την άλλη. Ο Σπύρος Γιανναράς δίπλα μου, του λέει σε άπταιστα γαλλικά ότι για έναν ξένο σκηνοθέτη που έρχεται πρώτη φορά στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον να δει το εκτυφλωτικό φως του Σουνίου. Πείθεται, και λέει ότι θα κοιτάξει να προλάβει και τα δύο. Να δει και την πορεία και να κάνει το μικρό αυτό ταξίδι.
Δειλά-δειλά τον ρωτάω αν του έχει αρέσει ποτέ κάποια ελληνική ταινία. Μου λέει ότι δεν έχει δει ελληνικές ταινίες. Ούτε καν του Αγγελόπουλου, που είναι δημοφιλής στη Γαλλία; «Όχι, δεν νομίζω, δεν τον ξέρω» μου απαντάει κι εκπλήσσομαι. Τότε θα ξέρει τον Νίκο Παπατάκη, σε ταινία του οποίου έχει πρωταγωνιστήσει και ο «δικός» του Μισέλ Πικολί. «Ναι, τον έχω ακουστά, αλλά δεν έχω δει κάτι δικό του». «Ούτε καν τις Αβύσσους, την ταινία που αναστάτωσε τις Κάννες το '63, είσαι σίγουρος;». «Όχι, δεν νομίζω. Τον μόνο Έλληνα σκηνοθέτη που γνώρισα στα 19 μου, και τότε τουλάχιστον μου άρεσαν οι ταινίες του, ήταν ο Σταύρος Τορνές». Σκέφτηκα ότι ίσως να γνωρίζει, λόγω του ότι ζει στο Παρίσι και κάνει διεθνή καριέρα, τον διευθυντή φωτογραφίας Γιώργο Αρβανίτη. «Όχι, δεν μου λέει κάτι το όνομά του. Ξέρω μόνο αυτούς με τους οποίους συνεργάζομαι και, όπως και να 'χει, τα τελευταία χρόνια δεν παρακολουθώ ταινίες. Μου πήρε 13 χρόνια να ολοκληρώσω το Holy Motors». Η Νίκη Χειλάκου που είναι μαζί μας του λέει ότι θεωρεί αυτή την ταινία ό,τι σημαντικότερο έχει δει τα τελευταία χρόνια και ότι κατά τη γνώμη της αδικήθηκε που δεν πήρε τον Φοίνικα. «Ήταν η χρονιά του Amour, του Χάνεκε» της υπενθυμίζει. Άλλωστε, ο ίδιος δεν έχει βραβευτεί ποτέ στο Φεστιβάλ των Καννών. Μας εξηγεί ότι οι ταινίες του δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στη Γαλλία και ότι μόνο οι Εραστές της Γέφυρας έφεραν λεφτά. Το Pola Χ που ακολούθησε ήταν παταγώδης αποτυχία. Έκανε πολλά χρόνια να επιστρέψει στο σινεμά. Σε ποια χώρα είναι πιο πολύ αγαπητός, τον ρωτάω. «Στην Ασία» μου απαντάει. «Στην Ιαπωνία και στην Κορέα. Έχω κάνει και μια σπονδυλωτή ταινία στο Τόκιο».
Αναρωτιέμαι αν αυτός ανακάλυψε κι επέβαλε τον Λαβάντ ως ηθοποιό, αφού το παράξενο φιζίκ του μόνο εκείνος θα μπορούσε να το εκμεταλλευτεί σε πρωταγωνιστικούς ρόλους. «Όχι, ήταν καλλιτέχνης του τσίρκου. Δεν του αρέσει τόσο να κάνει κινηματογράφο, προτιμάει να παίζει στο θέατρο. Δεν μας συνδέει ιδιαίτερη φιλία με τον Λεβάντ, τον βλέπω συχνά επειδή μένουμε στην ίδια γειτονιά, αλλά δεν κάνουμε παρέα και, απ' όσο θυμάται, δεν έχουμε φάει ποτέ μαζί. Ως σκηνοθέτης προτιμώ να είμαι πιο κοντά στις γυναίκες ηθοποιούς μου από τους άντρες» λέει αστειευόμενος.
Ο Λεός Καράξ, ψευδώνυμο-αναγραμματισμός του πραγματικού του ονόματος, που σημαίνει «Le Oscar aX» (Το Όσκαρ πάει στον Χ), ζει στην πρώην υποβαθμισμένη περιοχή Belleville του Παρισιού που τώρα είναι της μόδας, έχει μια κόρη δέκα χρονών και φιλοξενεί αρκετά κατοικίδια. Όταν επισκέπτεσαι μια ξένη πόλη του αρέσει να περπατά στους δρόμους της και να παρατηρεί τη ζωή. Η Αθήνα θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον για σένα, του λέω. Θα δεις την πρωτεύουσα μιας περίπου διαλυμένης χώρας, αλλά να μη χάσεις το ταξίδι στο Σούνιο! Είχε πάει 1:30 το πρωί, μόλις πριν λίγες ώρες είχε ταξιδεύσει από το Παρίσι, τον καληνυχτίσαμε και του δώσαμε ραντεβού για τις επόμενες προβολές στην Ταινιοθήκη.
σχόλια