"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!"

"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!" Facebook Twitter
2
"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!" Facebook Twitter
Στις σελίδες του Θουκυδίδη διακρίνεις τον δαίμονα της φυλής, βλέπεις ότι η συλλογικότητα στους Έλληνες είναι ζητούμενο, ότι η ατομικότητα είναι πριν απ' όλα... Φωτό: Ζαφείρω Βλάχου

Η Ρούλα Πατεράκη είναι εδώ και χρόνια παραδομένη στη γοητεία του Θουκυδίδη. Ήθελε να επιχειρήσει μια σκηνική αφήγηση της ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου από καιρό. Φέτος, η διακαής επιθυμία της θα πραγματωθεί. Κατά το ένα τρίτο, βέβαια, αφού το σχέδιο με το οποίο συμφώνησε ο Γιώργος Λούκος θα ολοκληρωθεί σε τρία χρόνια. «Φέτος κάνω μία περφόρμανς με τα δύο πρώτα βιβλία του Θουκυδίδη, το Α' και Β'. Την ονομάζω "Περικλής, η νεύρωση της ηγεμονίας" και επικεντρώνεται στη διακυβέρνηση του Περικλή και σε όλα όσα συμβαίνουν γύρω από αυτήν. Του χρόνου, αν είμαστε καλά, θα ασχοληθώ με αυτό που ονομάζω "Σύνδρομο Αλκιβιάδης". Το τρίτο μέρος, που αφορά την καταστροφή της Αθήνας, θα έχει τίτλο "Άρατε πύλας" και θα αντλεί υλικό από το τελευταίο βιβλίο, το 8ο, του Θουκυδίδη, που είναι ημιτελές – και θα συμπληρωθεί από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα, όπου περιγράφεται η παράδοση της Αθήνας στον Λύσανδρο και η καταστροφή των Μακρών Τειχών». 


Η Ιστορία του Θουκυδίδη αποτελεί βασικό υλικό της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης, και δη της «θεωρίας της αυτοκρατορίας». Η Ρούλα λέει ότι ο Θουκυδίδης είναι κάτι σαν φιλόσοφος του πολέμου και της διπλωματίας και ότι η μελέτη του πάνω στην ηγεμονία αφενός, και στις στρατηγικές του πολέμου αφετέρου, παραμένει πολύτιμη τόσο για τον στρατιωτικό κλάδο όσο και για τη διπλωματία. Εκείνη τη συγκινεί η ποιότητα της γραφής του, «ένα είδος ασυνέχειας που χαρακτηρίζει και τη σκέψη και τη γραπτή (για κάποιους αδρή και στριφνή) απόδοσή της. Με ενδιαφέρει το πολεμικό πνεύμα της γραφής του που δεν έχει να κάνει με το ότι περιγράφει πολεμικά γεγονότα. Σε πολλά σημεία αναγνωρίζω στοιχεία του (τραγικού) λόγου του Ευριπίδη και δεδομένης και της συγχρονικότητας των δύο, αλλά και της έντονης παρουσίας των σοφιστών την ίδια εποχή, η πνευματική και γλωσσική σχέση μεταξύ τους είναι σαφής, με χαρακτηριστικά αναρχίας και επαναστατικότητας, στον αντίποδα της καλλιέπειας και της αρτιμέλειας του λόγου της προηγούμενης γενιάς». 


Τα 3/4 του σκηνικού κειμένου είναι Θουκυδίδης. Λέει πως οι πολλές μεταφράσεις που υπάρχουν «καθόλου κακές δεν είναι» και ότι, από διαφορετικούς δρόμους η καθεμία, αντιμετωπίζουν πολύ ικανοποιητικά τις αμφισημίες που εντοπίζονται στο έργο του. Αλλά χρειαζόταν μια καινούργια απόδοση, συμβατή με την παράσταση, που ανέλαβε ο Γιάννης Λιγνάδης. Το υπόλοιπο 1/4 του σκηνικού κειμένου αποτελούν ποιητικά και άλλα κείμενα που βομβαρδίζουν το ιστορικό αφήγημα, το διαπερνούν, υπενθυμίζοντας την ανεξάντλητη σημασία του Θουκυδίδη στην ερμηνεία των πολιτικών φαινομένων.

"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!" Facebook Twitter
Φωτό: Ζαφείρω Βλάχου


«Ο πόλεμος που ξεκινά με τους ανθρωπιστικούς μηχανισμούς και καταλήγει στην απόλυτη απανθρωπία, ο πόλεμος που αντιμετωπίζεται ως αναγκαία προϋπόθεση της "υγιούς" ειρήνης, δηλαδή μία ολόκληρη κοσμοθεωρία, βαθιά φιλοπολεμική, που διαπερνά ακόμη και τις τέχνες και τα γράμματα, ακόμη και τις ιδιοσυστασίες των ανθρώπων, απασχόλησε τον Θουκυδίδη. Στις σελίδες του διακρίνεις τον δαίμονα της φυλής, βλέπεις ότι η συλλογικότητα στους Έλληνες είναι ζητούμενο, ότι η ατομικότητα είναι πριν απ' όλα. Καταλαβαίνεις ότι ο ανταγωνισμός είναι μέσα στο DNA μας (διαβάζεις Θουκυδίδη και καταλαβαίνεις γιατί οι ήρωες της Επανάστασης του 1821 συμπεριφέρθηκαν έτσι ο ένας στον άλλον), αντιλαμβάνεσαι γιατί είχαμε αυτό τον Εμφύλιο στην Ελλάδα το 1944-49, καταλαβαίνεις γιατί τα πολιτικά κόμματα δεν μπορούν να βρουν μία κοινή γραμμή συναίνεσης, τουλάχιστον στα βασικά της λειτουργίας του κράτους. 


Τον πόλεμο και την ποίηση τα εφηύραν οι Έλληνες. Ο λαός που έγραψε Ιστορία και δίδαξε την Ιστορία είναι οι Έλληνες – και όχι, π.χ., οι Εβραίοι, η άλλη χαρακτηριστική περίπτωση προικισμένης φυλής, η οποία περιορίστηκε στη συγγραφή χρονικών. Και δεν μπορείς παρά να προβληματιστείς: τα ξεχωριστά ταλέντα μας μήπως λειτουργούν την ίδια στιγμή ως αναπηρία;» λέει η Ρούλα Πατεράκη.


Ο Δημήτρης Λιγνάδης που ερμηνεύει τον Περικλή (όχι το πρόσωπο αλλά τον λόγο του, όπως τον κατέγραψε ο Θουκυδίδης) συμπληρώνει: «Είναι ένα κείμενο ραδιενεργό, που εκπέμπει την ακτινοβολία του με την ίδια αμείωτη ένταση από τον 5ο αι. μέχρι σήμερα. Με δέος και σοκ, όποιος το πιάσει στα χέρια του θα καταλάβει ότι, παρά το περιπετειώδες ιστορικό παρελθόν μας και τις "συναντήσεις" με διαφορετικά φύλα και φυλές (Ενετούς, Φράγκους, Σλάβους, Τούρκους, Αρβανίτες και δεν ξέρω τι άλλο), υπάρχει ελληνική φυλή. Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο. Καταγράφει όλα τα χαρακτηριστικά και τα ελαττώματα των Ελλήνων – είναι η καλύτερη απάντηση στον Φαλμεράιερ».

"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!" Facebook Twitter
Ο Δημήτρης Λιγνάδης υποστηρίζει ότι η Ιστορία του Θουκυδίδη έπρεπε να παρουσιαστεί στο μεγάλο θέατρο της Επιδαύρου... Φωτό: Ζαφείρω Βλάχου


Λέει πως οι σύγχρονοι δυτικοί άνθρωποι, ερμηνεύοντας την ανθρώπινη συνθήκη μέσα από τις δύο μονοθεϊστικές θρησκείες, τον ιουδαϊσμό και τον χριστιανισμό, έχουν διαμορφώσει μία ηθική που δυσκολεύει την προσέγγιση των αρχαίων κειμένων. «Όταν για τον αρχαίο Έλληνα η μεγαλύτερη αρετή ήταν η ανδρεία, δηλαδή το να σκοτώνει, καταλαβαίνεις ότι τίθεται ζήτημα για έναν σύγχρονο αναγνώστη/θεατή. Δηλαδή, σε μια δυνητική ερώτηση προς τον Περικλή αν είναι ιμπεριαλιστής, αυτός θα απαντούσε ότι είναι τιμή του να είναι ιμπεριαλιστής, γιατί έτσι υπηρετεί το μεγαλείο της πόλης του. Έπειτα, για τους αρχαίους –φαίνεται καλά και στις τραγωδίες αυτό– το μεγαλύτερο δεινό, μετά τον θάνατο, ήταν η εξορία, να είναι κάποιος άπολις. Στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο μας αυτό δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε τόσο καλά». 


Η Ρούλα συμπληρώνει: «Σήμερα η έννοια του συμφέροντος έχει αρνητικό πρόσημο, αλλά στην εποχή του Θουκυδίδη ήταν απολύτως θετική. Το συμφέρον της πόλης, του κράτους ήταν βασικό κριτήριο σε κάθε πολιτική επιλογή, γιατί αφορούσε καταρχάς την αυτοσυντήρησή της – και σε δεύτερη φάση την επίτευξη της μεγαλοσύνης της. Εν προκειμένω, το συμφέρον αφορά τη με κάθε τρόπο προώθηση της ηγεμονίας της Αθήνας».

Ο Δημήτρης Λιγνάδης λέει πώς ο Επιτάφιος του Περικλή είναι ένα από τα πιο συν-κινητικά κείμενα που έχει αρθρώσει ποτέ. «Σκέψου μόνο ότι ο Περικλής επισημαίνει ως βασικά πλεονεκτήματα της πόλης τη φιλοκαλία (το αισθητικό "όπλο") και τη φιλοσοφία (το διανοητικό "όπλο")! Επιδιώκουμε να ακουστεί μόνο ο λόγος του Θουκυδίδη και μέσω της δικής μου υποκριτικής α-δράνειας, εγώ, ει δυνατόν, να "εξαφανιστώ"».


Η σκηνή του θεάτρου της Mικρής Επιδαύρου θα γεμίσει ανθρώπους – συμμετέχουν περίπου 50 ερμηνευτές (επαγγελματίες και μη ηθοποιοί)! «Η Ρούλα δουλεύει το Α' και Β' βιβλίο του Θουκυδίδη σε δύο παράλληλες ράγες: η πρώτη αφορά το ιστορικό αφήγημα, η δεύτερη τον Περικλή. Αυτές οι δύο ράγες συναντιούνται κατά σημεία, αλλά λειτουργούν εκ παραλλήλου. Για μένα είναι μία πολύ διεγερτική πρόκληση, διότι με βρίσκει σ' ένα μομέντουμ (και ηλικιακά) που ό,τι κάνω, σύντομα μου φαίνεται συμβατικό. Με αυτό το κείμενο, όμως, η έκπληξη είναι διαρκής, κάθε στιγμή προβάλλει μια καινούργια πτυχή ή ερμηνευτική δυνατότητα».

"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!" Facebook Twitter
Φωτό: Ζαφείρω Βλάχου


Αλλά μπορεί να γίνει ο Θουκυδίδης θέατρο; Και οι δύο συμφωνούν ότι σήμερα τα πάντα μπορούν να αποδοθούν σε μία σκηνική δράση, αν αντιμετωπίσουμε διασταλτικά την έννοια θέατρο. «Σίγουρα ένας δημιουργός νομιμοποιείται απόλυτα να το επιχειρήσει. Η Ιστορία του Θουκυδίδη, ειδικά, έχει μια ύπουλη και εν κρυπτώ θεατρική, δραματική δομή: υπάρχουν αφηγήσεις, συγκρούσεις, δημηγορίες και λόγοι. Διακρίνει, δηλαδή, κανείς κάτω από την ιστορική διάρθρωση της αφήγησης και μία θεατρική. Μέχρι πρότινος πίστευα ότι το πιο προωθημένο και ρηξικέλευθο πράγμα που μπορεί να παρουσιαστεί στην Επίδαυρο είναι οι πηγές του αρχαίου δράματος, δηλαδή τα ομηρικά έπη. Τελικά, έχω την εντύπωση ότι η Ιστορία του Θουκυδίδη είναι ακόμη πιο προχωρημένη επιλογή – και πιστεύω ότι κανονικά έπρεπε να παρουσιαστεί στο μεγάλο θέατρο της Επιδαύρου» καταλήγει ο Δ. Λιγνάδης.


Και επειδή οι δύο παραστάσεις στη Μικρή Επίδαυρο είναι λίγες για τον κόπο των ανθρώπων που συμμετέχουν, ήδη εξετάζεται το ενδεχόμενο να παρουσιαστεί σε κλειστό χώρο τον χειμώνα.

"Υπάρχει ελληνική φυλή! Το αποδεικνύει αυτό το κείμενο!" Facebook Twitter
«Μήπως τα ξεχωριστά ταλέντα του λαού μας λειτουργούν την ίδια στιγμή ως αναπηρία;» λέει η Ρούλα Πατεράκη... Φωτό: Ζαφείρω Βλάχου
2

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δάφνις Κόκκινος

Οι Αθηναίοι / Δάφνις Κόκκινος: «Όταν είδα την Πίνα Μπάους, είπα “αυτό είναι το σπίτι μου”»

Έφυγε από την Κρήτη με ένα όνειρο: να χορεύει. Η πρώτη επαφή με την Πίνα Μπάους ήταν «σαν γροθιά στο στομάχι». Ύστερα από ένα ταξίδι-οδύσσεια έφτασε στο Βούπερταλ όπου η Πίνα και η τέχνη του χορού τον αγκάλιασαν. Ο καταξιωμένος χορευτής και χορογράφος αφηγείται τη ζωή του στη LiFO.
M. HULOT
Στεφανία Γουλιώτη: «Εδώ μαζί μας κάθεται κι η θλίψη μου. Αυτή είναι το φάντασμά μου»

Θέατρο / Στεφανία Γουλιώτη: «Εδώ μαζί μας κάθεται κι η θλίψη μου. Αυτή είναι το φάντασμά μου»

Σε μια εποχή ρευστή και ολισθηρή, που ο κόσμος απομακρύνεται επικίνδυνα από τον ανθρωπισμό, ο Άμλετ, ο στοχαστής πρίγκιπας του Σαίξπηρ, ξαναβρίσκει τη φωνή του στη Στεφανία Γουλιώτη, στην παράσταση που ετοιμάζει ο Δημήτρης Καραντζάς.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Τα φώτα ανάβουν ξανά στο Άθενς Μπρόντγουαιη: Πώς θα είναι ο νέος χώρος;

Θέατρο / Τα φώτα ανάβουν ξανά στο Άθενς Μπρόντγουαιη: Πώς θα είναι ο νέος χώρος;

Ο ιστορικός κινηματογράφος Μπρόντγουαιη μετατρέπεται σε σύγχρονο θέατρο, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για την ομώνυμη στοά. Ο Θάνος Ιωαννίδης της αρχιτεκτονικής ομάδας της Erion Workshop μιλά στη LiFO για το πώς έφεραν ένα σχεδόν ξεχασμένο κτίριο στο 2026. 
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Ιονέσκο, πιο επίκαιρος από ποτέ, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Θέατρο / Ιονέσκο, πιο επίκαιρος από ποτέ, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Ποιος είναι πιο παράλογος: αυτός που ζει με ένα πτώμα ή αυτός που προσποιείται ότι δεν υπάρχει; Το «Αμεντέ (ή πώς να το ξεφορτωθούμε)», αιχμηρή αλληγορία κι ένα από τα σημαντικότερα έργα του θεάτρου του παραλόγου, ανεβαίνει σε νέα μετάφραση από το ΚΘΒΕ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Θουκυδίδης της Άννας Κοκκίνου επιστρέφει στη σκηνή

Θέατρο / Ο Θουκυδίδης της Άννας Κοκκίνου επιστρέφει στη σκηνή

Ο μεγάλος ιστορικός της αρχαιότητας σκιαγραφεί ένα πανόραμα της ανθρώπινης φύσης, απέναντι στην οποία τα δικά μας αισθήματα θαυμασμού και φρίκης ταυτίζονται. Η Άννα Κοκκίνου γράφει για την συγκλονιστική αναπαράσταση της Ιστορίας του, που ανεβαίνει ξανά στο θέατρο Σφενδόνη.
THE LIFO TEAM
Αφιέρωμα Θέατρο

Θέατρο / Ραντεβού στο θέατρο: Όλες οι παραστάσεις που αξίζει να δεις φέτος

Το ελληνικό θέατρο εξελίσσεται, τολμά και συνομιλεί με το σήμερα. Με έμφαση στην ελληνική θεματολογία, αλλά και με κλασικά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, η φετινή θεατρική σεζόν είναι πιο δυναμική από ποτέ.
THE LIFO TEAM
Ρένη Πιττακή

Οι Αθηναίοι / Ρένη Πιττακή: «Το ταλέντο δεν είναι διαμέρισμα να σ’ το γράψει κάποιος»

Στην οντισιόν του Θεάτρου Τέχνης πήγε σχεδόν απροετοίμαστη. Αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο για να γίνει η αγαπημένη του Κουν και ένα από τα κομβικά πρόσωπα αυτής της ιστορίας. Κάνει θέατρο για να μπορεί να κάνει στη σκηνή όσα διστάζει στην αληθινή ζωή και αποφεύγει τους απολογισμούς. Η σπουδαία ηθοποιός αφηγείται τη ζωή της στη LifO.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Ντμίτρι Κρίμοφ: «Χωρίς πολιτισμό, το μόνο που απομένει είναι η αγριότητα»

Θέατρο / Ντμίτρι Κρίμοφ: «Χωρίς πολιτισμό, το μόνο που απομένει είναι η αγριότητα»

Ο διάσημος Ρώσος σκηνοθέτης, που ζει πλέον αυτοεξόριστος στη Νέα Υόρκη, μιλάει στη LiFO για τον Σαίξπηρ, την αθέατη πλευρά των παραμυθιών και για το θέατρο ως θεραπευτική μορφή έκφρασης σε μια εποχή αγριότητας και πολέμου. Τον Απρίλιο του 2027, θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τη δουλειά του μέσα από μια διασκευή εμπνευσμένη από την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, που θα ανέβει στο Εθνικό Θέατρο.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
ΤΒΑΡΚΌΦΣΚΙ

Λούκας Τβαρκόφσκι / Λούκας Τβαρκόφσκι: «Η λογική δεν αρκεί για να εξηγήσεις τον κόσμο»

Ένας από τους πιο καινοτόμους και σημαντικούς σκηνοθέτες του ευρωπαϊκού θεάτρου, με μια υβριδική φόρμα μεταξύ σινεμά και θεάτρου, μιλά στη LiFO για την επιστροφή του στη Στέγη με το «ORACLE», το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας που εστιάζει σε επιστημονικές τομές του 20ού και 21ου αιώνα, εξετάζοντας την περίπτωση του Άλαν Τούρινγκ και την εξέλιξη της τεχνολογίας έως την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Θέμης Πάνου: «Δεν είχα ξανακάνει μονόλογο, χρειάζεται πολύ θάρρος»

Θέατρο / Θέμης Πάνου: «Πόσοι δεν ζουν σε κλειστά σπίτια με πιεσμένους γονείς;»

Επιστρέφει για τρεις βραδιές στην Πειραιώς 260 η παράσταση «Η μάνα μου με πέταξε στη θάλασσα» της Βίλιας Χατζοπούλου και του Θέμη Πάνου, με τον βραβευμένο ηθοποιό να υποδύεται μια νεαρή δασκάλα από τη δεκαετία του ’50.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

σχόλια

2 σχόλια
"Καταλαβαίνεις ότι ο ανταγωνισμός είναι μέσα στο DNA μας (διαβάζεις Θουκυδίδη και καταλαβαίνεις γιατί οι ήρωες της Επανάστασης του 1821 συμπεριφέρθηκαν έτσι ο ένας στον άλλον), αντιλαμβάνεσαι γιατί είχαμε αυτό τον Εμφύλιο στην Ελλάδα το 1944-49, καταλαβαίνεις γιατί τα πολιτικά κόμματα δεν μπορούν να βρουν μία κοινή γραμμή συναίνεσης, τουλάχιστον στα βασικά της λειτουργίας του κράτους."...blame it on the "DNA""Τον πόλεμο και την ποίηση τα εφηύραν οι Έλληνες"...Υπό την έννοια της ενασχόλησης με τα εν λόγω σε επίπεδο φιλοσοφικό/ μελέτης;
δεν υπάρχει ούτε υπήρξε "ελληνική φυλή". Τα χαρακτηριστικά στα οποία αναφέρεστε και υπάρχουν στο Θουκυδίδη είναι πολιτισμικά και όχι φυλετικά. Οι κλιματολογικές συνθήκες επίσης καθορίζαν σε μεγάλο βαθμό τις συνήθειες της καθημερινότητας και είναι πολλά τα παραδείγματα ξένων που μετά από χρόνια παραμονής σε έναν τόπο αποκτούν τα χαρακτηριστικά των ντόπιων, γιατί μαθαίνουν να ζουν όπως αυτοί, υιοθετούν τα γούστα τους κτλ. Στην αρχαιότητα τέσσερα ήταν τα λεγόμενα ελληνικά φύλλα, οι Αχαιοί, οι Δωριείς, οι Αιολείς και οι Ίωνες. Έλληνες στην εποχή του Ομήρου ονομάζονταν μόνο οι κάτοικοι της περιοχής γύρω από το Σπερχειό. Ο Φαλμεράγιερ είχε δίκιο. Κάντε θέατρο, όχι πόλεμο.