Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

«Γράμματα στην αγαπημένη»: Το μεταθανάτιο άλμπουμ του Μάνου Λοΐζου που έγινε το ευαγγέλιο μιας γενιάς τραγουδοποιών

Σήμερα συμπληρώνονται 37 χρόνια από τον θάνατό του σε νοσοκομείο της τότε Σοβιετικής Ένωσης

Μέχρι το 1983, οπότε κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Γράμματα στην αγαπημένη», έναν χρόνο δηλαδή μετά τον βιολογικό του θάνατο, ο Μάνος Λοΐζος δεν είχε αφήσει δισκογραφημένα δείγματα με τον ίδιο ως τροβαδούρο, καλλιτέχνη του οποίου η κιθάρα έμοιαζε προέκταση των χεριών του. Όλοι του οι δίσκοι, από τον «Σταθμό» του 1968 μέχρι το «Για μια μέρα ζωής» του 1980, ήταν δουλειές ενός ολοκληρωμένου λαϊκού-έντεχνου συνθέτη, πάντα σε λόγια σημαντικών ποιητών και στιχουργών και με τις μεγαλύτερες φωνές (Χάρις Αλεξίου, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Μαρία Φαραντούρη, Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Καλατζής, Δήμητρα Γαλάνη κ.ά.). Θα εξαιρούσα κάποια κομμάτια που ηχογράφησε ο ίδιος με τη φωνή του για τα υπέροχα «Τραγούδια του δρόμου» του 1975 («Τσε», «Τ' ακορντεόν», «Ο μέρμηγκας»), καθώς βέβαια και το «Σ' ακολουθώ», που δεν έχει πάψει να μεταδίδεται απ' όλα τα ραδιόφωνα και να επανεκτελείται.

 

Η μελοποίηση του Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ απασχολούσε τον Λοΐζο από το 1971, απ' όταν έφτιαξε τα τέσσερα πρώτα τραγούδια στην ελληνική απόδοση του Γιάννη Ρίτσου. Τα δισκογραφικά του σχέδια, όμως, καθ' όλη τη δεκαετία του 1970 δεν του επέτρεπαν να τους δώσει την τελική τους μορφή. Συνήθιζε να μπαινοβγαίνει στο στούντιο δοκιμάζοντας κάποια τραγούδια είτε με τη φωνή του είτε με άλλους τραγουδιστές. Αρχικά επρόκειτο να ενορχηστρώσει το υλικό ο Νίκος Μαμαγκάκης, σχέδιο που εγκαταλείφθηκε νωρίς, μια και ο Λοΐζος αποφάσισε να το αφήσει στην άκρη. Αργότερα θέλησε να επιμεληθεί ο ίδιος τις ενορχηστρώσεις, αλλά και πάλι άφησε το πρότζεκτ λόγω των υποχρεώσεών του. Όταν καταστάλαξε κι έβαλε μπροστά τα τραγούδια, μετά το '79, είχε επιλέξει μια λιτή ενορχήστρωση: κιθάρες, λαούτο και πιάνο. Σύμφωνα με όσα γράφει ο παραγωγός του άλμπουμ Αχιλλέας Θεοφίλου στο ένθετο της έκδοσης, ο Λοΐζος άκουγε πολύ έναν δίσκο του Άγγλου κιθαρίστα και λαουτιέρη Julian Bream και ονειρευόταν μια δισκογραφική σύμπραξη μαζί του.

 

Τα «Γράμματα στην αγαπημένη» ήταν ο δίσκος που λειτούργησε ως ευαγγέλιο για όλη την επόμενη γενιά των Ελλήνων τραγουδοποιών, των τροβαδούρων με την κιθάρα, από τον Σωκράτη Μάλαμα και τον Ορφέα Περίδη μέχρι τον Χρήστο Θηβαίο και τον Αλκίνοο Ιωαννίδη.

Αυτό που δεν έγινε ποτέ γνωστό, μέχρι τη μέρα που ανασύρθηκε από τα συντρίμμια της Columbia στον Περισσό το σχετικό ντοκουμέντο, ήταν ότι ο Λοΐζος ήθελε για ερμηνευτή των τραγουδιών αυτών τον συνεργάτη του Μανώλη Ρασούλη που είχε τραγουδήσει και στα «Νέγρικα» (1975) δίπλα στη Μαρία Φαραντούρη. Τον πίστευε πολύ ο Λοΐζος τον Ρασούλη ως τραγουδιστή και απόδειξη είναι ότι στα «Τραγούδια του δρόμου», αν δεν του υπεδείκνυε ο Ρασούλης τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου, εκείνος θα έλεγε τον «Στρατιώτη» και τον «3ο Παγκόσμιο». Γεγονός είναι όμως πως, άγνωστο ποια χρονιά ακριβώς, πολλά από τα «Γράμματα στην αγαπημένη» ηχογραφήθηκαν με τη φωνή του Ρασούλη. Η ανεύρεση μιας μπομπίνας με τις πρόβες Λοΐζου - Ρασούλη στα τραγούδια αυτά εν έτει 2011, ζώντος του Ρασούλη, ήταν αναμφισβήτητα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ντοκουμέντα που μας κληροδότησε το ελληνικό τραγούδι μέσα από τη χωματερή του ιστορικού κτιρίου της Columbia! Μάλιστα, πολλές από τις δοκιμαστικές εκείνες ηχογραφήσεις ανέβηκαν στο YouTube, έτσι, ως αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, δεδομένης επίσης της αποσιώπησής τους τα χρόνια που μεσολάβησαν.

 

Η Μαρία Φαραντούρη το 1967 σε πρόβα με τον Μάνο Λοΐζο για τα «Νέγρικα».
Η Μαρία Φαραντούρη το 1967 σε πρόβα με τον Μάνο Λοΐζο για τα «Νέγρικα».

 

Τέλος πάντων, αρχές του 1982 ο Μάνος Λοΐζος προόριζε οριστικά τα τραγούδια για τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη, περιμένοντάς την να τελειώσει μιαν άλλη δουλειά, δική της. Συγκεκριμένα, τον δίσκο «Η Μαρία Φαραντούρη τραγουδάει Λιβανελί», που ήταν και παρεμφερής ως πρότζεκτ λόγω της περιβόητης ελληνοτουρκικής φιλίας εκείνου του καιρού αλλά και λόγω των ποιημάτων του Χικμέτ, μεταφρασμένων από τον Γιάννη Ρίτσο και τον Λευτέρη Παπαδόπουλο και μελοποιημένων από τον Ζουλφί Λιβανελί. Έναν άλλο τραγουδιστή που ήθελε ο Λοΐζος δίπλα στη Φαραντούρη ήταν ο Δημήτρης Κατοίκος, συνεργάτης του από τις μπουάτ δίπλα στη Μαρίζα Κωχ, τον Μανώλη Ρασούλη και τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου την περίοδο της Μεταπολίτευσης.


Ο τίτλος του δίσκου ήταν έτοιμος, «Γράμματα στην αγαπημένη», που εμπνεύστηκε ο τραγουδοποιός από την ποιητική συλλογή του Ναζίμ Χικμέτ «Επιστολές και ποιήματα 1942-1946», η οποία είχε κυκλοφορήσει από τον Κέδρο στη μετάφραση πάντα του Ρίτσου. Τελικά, όμως, τον πρόλαβε το εγκεφαλικό και ο απρόσμενος θάνατος στη Μόσχα της τότε Σοβιετικής Ένωσης: 17 Σεπτεμβρίου του 1982.


Έναν χρόνο μετά, τον Οκτώβριο του 1983, τα «Γράμματα στην αγαπημένη» κυκλοφόρησαν ως το πρώτο μεταθανάτιο άλμπουμ του τραγουδοποιού με τη φωνή του από τις δοκιμαστικές ηχογραφήσεις μέσα του '70 και μια λιτή, πρόχειρη ενορχήστρωση. Απορίας άξιον γιατί δεν βγήκαν οι ηχογραφήσεις με τη φωνή του Ρασούλη ή γιατί δεν μπήκε η Φαραντούρη στο στούντιο να γράψει απ' την αρχή τα κομμάτια, καταπώς το 'θελε ο δημιουργός τους. Ας είναι! Ο δίσκος αυτός, έτσι όπως έφτασε σ' εμάς, αν δεν ξέραμε καθόλου, λόγου χάριν, τον Λοΐζο και τις προηγούμενες δουλειές του, θα λέγαμε πως είναι το απόλυτο αριστούργημα. Δεκατέσσερις μπαλάντες ακουστικές από έναν κύκλο με δεκαοχτώ συνολικά κομμάτια (τα υπόλοιπα τέσσερα δεν ηχογραφήθηκαν ποτέ) όλο μελαγχολία, λυρισμό και συναίσθημα. Ακριβώς σαν και τα ποιήματα του Ναζίμ Χικμέτ, του «αγαπημένου μας Ναζίμ Χικμέτ με τα γαλάζια μάτια», όπως έγραψε χαρακτηριστικά ο μεταφραστής του στη χώρα μας Γιάννης Ρίτσος.

 

«Είμαι ένας ανώνυμος εργάτης που εσύ τον έκανες επώνυμο και σου εύχεται καλή ανάρρωση για να συνεχίσουμε τον δρόμο που χαράξαμε από κοινού»… (Τηλεγράφημα ανώνυμου αποστολέα στον Μάνο Λοΐζο, σε μια από τις νοσηλείες του σε νοσοκομείο)
«Είμαι ένας ανώνυμος εργάτης που εσύ τον έκανες επώνυμο και σου εύχεται καλή ανάρρωση για να συνεχίσουμε τον δρόμο που χαράξαμε από κοινού»… (Τηλεγράφημα ανώνυμου αποστολέα στον Μάνο Λοΐζο, σε μια από τις νοσηλείες του σε νοσοκομείο)

 

Και κάτι ακόμα: Τα «Γράμματα στην αγαπημένη» ήταν ο δίσκος που λειτούργησε ως ευαγγέλιο για όλη την επόμενη γενιά των Ελλήνων τραγουδοποιών, των τροβαδούρων με την κιθάρα, από τον Σωκράτη Μάλαμα και τον Ορφέα Περίδη μέχρι τον Χρήστο Θηβαίο και τον Αλκίνοο Ιωαννίδη. Δεν ξέρω δηλαδή αν θα συνέβαινε το ίδιο με έναν ακόμα καλοενορχηστρωμένο δίσκο του Λοΐζου και ερμηνευμένο από έναν άλλον τραγουδιστή συνεργάτη του. Τέλος, έχω την αίσθηση πως η εικόνα του Λοΐζου, μόνου στο στούντιο να αποδίδει τα συγκεκριμένα κομμάτια, είναι πολύ κοντά σ' αυτήν του Νίκου Κούνδουρου για το ντοκιμαντέρ «Τραγούδια της φωτιάς»: ο Μάνος Λοΐζος, πάντα με την κιθάρα του, να ερμηνεύει με πάθος τον αξέχαστο «Τσε» του.

 

 

Μάνος Λοϊζος - Τσε Γκεβάρα (1974)

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα μεγάλο τραγούδι του Μάνου Λοΐζου σε στίχους Δημήτρη Χριστοδούλου για την Πρωτομαγιά, που συνδυάζει το προσωπικό με το αγωνιστικό στοιχείο
Το τραγούδησε ο Κώστας Σμοκοβίτης στο άλμπουμ «Καλημέρα Ήλιε» τον Απρίλη του 1974
Για το Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας και του Μάνου Λοΐζου
Με αφορμή την επανεκτέλεση του με σολίστ τον Χρήστο Νικολόπουλο
 Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου αφηγείται τη ζωή του όλη στο LIFO.gr
Σε μία χειμαρρώδη συνέντευξη στον Αντώνη Μποσκοΐτη
 Ο Μίκης Θεοδωράκης τις ημέρες του Πολυτεχνείου: το παράδοξο της απαγόρευσης των τραγουδιών, αλλά όχι του βιβλίου του
Το θρίλερ της επιστροφής του στην Ελλάδα, η «Μουσική για τις Mάζες» και τα «Δεκαοχτώ Λιανοτράγουδα» σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το ράδιο Blackman είναι η αποθέωση του νταλκά
Ένας είναι ο σταθμός της καψούρας. Κάθε αφιέρωση κι ένας καμένος έρωτας.
Όταν ο Χέρμπερτ φον Κάραγιαν διηύθυνε την όπερα «Ο Χρυσός του Ρήνου» του Ρίχαρντ Βάγκνερ
Ο κορυφαίος μαέστρος του Βάγκνερ αναβίωσε το 1973 το πρώτο μέρος της ρομαντικής επικής τετραλογίας «Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν»
Ο νέος δίσκος των Allah-Las είναι γεμάτος ήχους από τη χρυσή εποχή στην Καλιφόρνια
Tο ιδιαίτερα αγαπητό στο ελληνικό κοινό καλιφορνέζικο ροκ γκρουπ επιστρέφει για δύο live σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Οι περιπέτειες του Μάικλ Στάιπ των REM στον περίεργο ψηφιακό μας κόσμο
Στο νέο του φωτογραφικό βιβλίο, ο πρώην ροκ σταρ εξερευνά την περίεργη, διαδραστική σχέση ανάμεσα στις παλιές αναλογικές ζωές μας και τις νέες ψηφιακές.
O Κοσμάς Δεβελέγκας και ο Pepper 96.6 επιλέγουν το soundtrack του Σαββατοκύριακου (19-20/10/2019)
7 τραγούδια που αξίζει να ακούσετε
Η Arca συνέθεσε το κομμάτι που θα ακούγεται στο λόμπι του MoMA
Θα παίζεται για τα επόμενα δύο χρόνια και θα αλλάζει συνεχώς, μια και θα αλληλεπιδρά με το περιβάλλον, με τη χρήση λογισμικού τεχνητής νοημοσύνης
Mad Clip: «Δεν προσπαθώ να γίνω είδωλο, ήρθα να πω τη δική μου ιστορία»
Ράπερ. Γεννήθηκε στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, ζει στη Γλυφάδα. Ζει την εκδίκηση του ραπ στην Ελλάδα, που «μπήκε ακόμα και εκεί που το κορόιδευαν».
Η playlist που απέρριψε ο Γιώργος Χρυσοστόμου στην παράσταση «Mute»
Ο ηθοποιός παίζει και συν-σκηνοθετεί μαζί με τη Σοφία Πάσχου, στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, σε μια παράσταση όπου η μουσική έχει πρωταγωνιστικό ρόλο
«Νόμιζα ότι ήξερα τι θα πει απώλεια»: O Tricky μιλά για τον τραγικό θάνατο της κόρης του και για την αυτοβιογραφία του
«Ήμουν συναισθηματικά παράλυτος»: Μιλώντας στον Guardian με αφορμή το βιβλίο απομνημονευμάτων του, ο «νονός του trip-hop» - ο ίδιος μισεί τον χαρακτηρισμό – εκφράζει τον σπαραγμό του για τον θάνατο της 24χρονης κόρης του τον περασμένο Μάιο.
Ο Χάρολντ Μπλουμ για το "βάρος" και το μεγαλείο των Band
Ο τιτάνας της λογοτεχνικής κριτικής που πέθανε χθες δεν είχε κρύψει ποτέ την αδυναμία του για το θρυλικό γκρουπ και πριν μερικά χρόνια είχε γράψει έναν μικρό ύμνο για το κομμάτι τους “The Weight”
Patari Records: Ένα νέο, ανεξάρτητο μουσικό label δραστηριοποιείται σε ένα πρώην εργοστάσιο παπουτσιών
Οι άνθρωποι της Patari Records μας συστήνουν τον νέο αθηναϊκό κιθαριστικό ήχο.
Sturgill Simpson: ο «σωτήρας της κάντρι μουσικής» επέστρεψε με νέο άλμπουμ
To «Sound & Fury» είναι ένας ακομπλεξάριστος μεταμοντέρνος δίσκος που ακούς μονορούφι από την αρχή μέχρι το τέλος, ανεξάρτητα από το αν σου αρέσει η κάντρι
O Γιάννης Καστανάκης και ο Pepper 96.6 επιλέγουν το soundtrack του Σαββατοκύριακου
7 τραγούδια για τις πιο ωραίες μέρες της εβδομάδας
Η Νάνα Μούσχουρη αφηγείται τη ζωή της στη LIFO
Τραγουδίστρια. Γεννήθηκε στα Χανιά, μεγάλωσε στην Αθήνα, μένει μεταξύ Γενεύης και Αθήνας. Ο Μπομπ Ντίλαν είχε δηλώσει στο «Rolling Stone» ότι αυτή και η Ουμ Καλσούμ είναι οι αγαπημένες του τραγουδίστριες
DJ Koze: «Οι DJs έχουν γίνει μηχανές marketing και PR»
Ο πολυπράγμων παραγωγός της ηλεκτρονικής μουσικής που εδώ και τρεις δεκαετίες έχει ασχοληθεί με επιτυχία με πολλά διαφορετικά μουσικά είδη προσγειώνεται απόψε στη δεύτερη μέρα του Sonar Athens
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar ΕΛΠΟ 17.9.2018 | 13:22
Μας έχει μείνει η πίκρα για μια ζωή ενός ταλαντούχου που κόπηκε πρόωρα.

Αλλά αυτά δεν τα ελέγχουμε.

Όμως, πρόλαβε να αφήσει την ερωτική/τρυφερή λαϊκή ή "έντεχνη" μουσική του.

Με το "ζεϊμπέκικό" του να ξεσηκώνει πάντα σαν ένα και μοναδικό και αξεπέραστο, γιατί "επιβλήθηκε" - σαν ισότιμο τουλάχιστον - ανάμεσα στα ζεϊμπέκικα των παλιών λαϊκών.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή