Με το που μπήκε στο Civic Auditorium της Σάντα Μόνικα, την αίθουσα διεξαγωγής των 39ων βραβείων Όσκαρ, ακριβώς πριν από 49 χρόνια, ο Κλοντ Λελούς δεν είχε υπολογίσει καθόλου την γενναιοδωρία των Αμερικανών, αλλά και τον ενθουσιασμό ενός άνδρα που δεν κρατιόταν να του προλάβει τα καλά νέα. Είχε βέβαια προηγηθεί, έναν χρόνο νωρίτερα, ο Χρυσός Φοίνικας για το Ένας Άνδρας, Μια Γυναίκα, μια τεράστια επιτυχία, για τη ρομαντική του αφαιρετικότητα, τη λυπητερή δωρικότητα της Ανούκ Αιμέ, και τα ατελείωτα μουσικά "σαμπανταμπαντά" του Φράνσις Λε, και ο Λελούς, αγαπητός ακόμη και στα Cahiers du Cinéma σε εκείνην τη φάση, ήταν υποψήφιος για τα βραβεία σκηνοθεσίας, σεναρίου, και καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας.
To trailer του «Ένας Άνδρας, Μια Γυναίκα»
Στο Παρίσι, που τον συνάντησα, μαζί με την ηθοποιό, Ελζά Σιλμπερστάϊν, με την ευκαιρία μιας ακόμη κινηματογραφικής ιστορίας αγάπης που σκηνοθέτησε, το "Μια Αγκαλιά στην Άκρη του Κόσμου", του έκανα δύο σχετικές ερωτήσεις, μιας και βρισκόμαστε στην τροχιά των Όσκαρ, και είναι από τους λίγους Γάλλους που πήραν μια γεύση από τα βραβεία που συνήθως επιφυλάσσουν οι Αμερικανοί για τα δικά τους παιδιά.
- Κύριε Λελούς, αναρωτιέμαι πώς η Ακαδημία των Όσκαρ, με το ιστορικό των βραβεύσεων που την χαρακτηρίζει, τόλμησε να δώσει Όσκαρ σεναρίου στο Ένας Άνδρας, Μια Γυναίκα, μια ταινία όπου το σενάριο δεν είναι εντελώς ορατό, με την έννοια της αυστηρής δομής, και χρησιμεύει ως αφορμή για την σκηνοθετική άποψη σας πάνω στον έρωτα, και χορευτές τους δύο πρωταγωνιστές πάνω στους διαλόγους και τη μουσική.
Ενδιαφέρουσα η ερώτησή σας. Βέβαια, θα μου επιτρέψετε να σας πω πως βρίσκω το σενάριο δυνατό, για μια ιστορία όχι μόνο για την αγάπη, αλλά και πάνω στο θάνατο. Κοιτάξτε, το σενάριο, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι φυλακή, αλλά έξοδος κινδύνου σε περίπτωση που εγώ ή οι ηθοποιοί δεν βρεθούμε σε φόρμα. Λογικά, ένα απλό σενάριο θα μπορούσε να γυριστεί από έναν βοηθό, αλλά ιδανικά, ένας σκηνοθέτης οφείλει να το αποθεώσει, να το μετατρέψει σε μια υπερβατική εμπειρία. Εγώ κάνω σινεμά όπως ένας μουσικός της τζαζ: υπάρχει ένα βασικό θέμα, αλλά οι ανάπτυξη του είναι πάντα πιο ενδιαφέρουσα και δυνατή από το θέμα, όσο διαρκεί η ταινία. Οι ηθοποιοί λειτουργούν όπως οι μουσικοί και ο καθένας από αυτούς φέρνει το ταλέντο του, παραλλάσσει και προσθέτει. Εγώ είμαι εκεί για να τους ενθαρρύνω και να ισορροπώ. Αυτό έκαναν ο Ζαν Ντυζαρντέν και η Ελζά Σιλμπερστάϊν στο "Μιά Αγκαλιά στην Άκρη του Κόσμου", το ίδιο συνέβη και με τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν και την Ανούκ Αιμέ τότε. Επίσης, στο σινεμά και το θέατρο οι ηθοποιοί συνηθίζουν να μιλάνε υπερβολικά όμορφα, να λένε τα λόγια τους τρομερά καλά. Εμένα πάλι μου αρέσουν οι ηθοποιοί που κάνουν βλακείες, λάθη, στραβοπατήματα, βήματα πίσω. Το καθημερινό κυνηγάω, και στην τύχη επαφίεμαι, αλλιώς θα καθόμουν σπίτι μου. Το απρόοπτο είναι πιο έξυπνο και πιό πονηρό από τη λογική μου ακι τις χαζές μου συνήθειες. Γιατί αλλιώς, από καταβολής κόσμου, οι ιστορίες είναι μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού. Υπάρχουν οι ευγενικοί, οι κακοί, οι θαρραλέοι, οι φοβιτσιάρηδες και οι απατεώνες, και αυτό είναι όλο
-Ήσασταν παρών στην απονομή των Όσκαρ, για το Ένας Άνδρας, Μια Γυναίκα;
Ναι και μάλιστα έφτασα, όπως πάντα καθυστερημένος, γιατί είχε αργήσει η πτήση μου. Αγχωμένος μπαίνω στην αίθουσα και ένας άγνωστος κύριος στον διάδρομο, με πλησιάζει και μου λέει "απόψε, θα κερδίσετε δύο Όσκαρ"! Μένω άφωνος, γιατί δεν πίστευα πως θα κερδίσω απολύτως τίποτε και ήξερα πως δεν το λένε από πριν. "Σσσσσ", μου κάνει με το δάχτυλο του, λέγοντας μου να μην το πως σε κανέναν. Προφανώς, ήταν από εκείνους που ήξεραν.
Κάθομαι και όντως με φωνάζουν όταν η ταινία κερδίζει το Όσκαρ καλύτερου ξενόφωνου φιλμ. Ανεβαίνω στο πόντιουμ και ευχαριστώ πολύ τυπικά, γιατί τα αγγλικά μου ήταν άθλια, λέω κάτι σαν "Τενκ Γιού", πριν επιστρέψω στη θέση μου, με ξανατραβάνε επάνω, γιατί είχα μόλις κερδίσει και το Όσκαρ σεναρίου (ΣΣ, ανάμεσα στους υποψήφιους, ήταν ο Μπίλι Γουάϊλντερ και ο Μικελάντζελο Αντονιόνι). Δεν ήξερα τι να πω και άκουσα τον παρουσιαστή Μπομπ Χόουπ να λέει, νομίζω, πως ο στρατηγός Ντε Γκολ πρέπει να είναι ευχαριστημένος από τις νίκες μου.
Δεν πολυκατάλαβα τι μου συνέβη, με αγκάλιαζαν ο Τζον Γουέϊν, ο Μάρλον Μπράντο και ο Στιβ Μακουίν και μου έλεγαν με νοήματα πως ήθελαν να κάνουν ταινίες μαζί μου. Δεν ξενύχτησα, δεν γιόρτασα, γιατί έπρεπε να πάρω την πρωινή πτήση από το Λος Άντζελες και να πάω στο Βιετνάμ για να γυρίσω το Vivre pour Vivre!
(Αυτή είναι η στιγμή που παρέλαβε το πρώτο του Όσκαρ)
