TO BLOG ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΣΤΑΒΕΡΗ
Facebook Twitter

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών
 

Η μακρά λίστα των Ιταλών δικαστών που δολοφονήθηκαν από τη μαφία στο Παλέρμο.
 

Pietro Scaglione (1971): Προϊστάμενος της Εισαγγελίας του Παλέρμο. Σκοτώθηκε μαζί με τον οδηγό του Antonino Lo Russo.

Cesare Terranova (1979) : Ανακριτής και πολιτικός. Δολοφονήθηκε με πυροβολισμούς μαζί με τον σωματοφύλακά του Lenin Mancuso, την ώρα που ετοιμαζόταν να αναλάβει τη διεύθυνση του ανακριτικού γραφείου του Παλέρμο.

Gaetano Costa (1980): Προϊστάμενος της Εισαγγελίας του Παλέρμο. Μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου στη Via Cavour αφού είχε υπογράψει μία σειρά ενταλμάτων σύλληψης κατά της εγκληματικής οργάνωσης Spatola.

Rocco Chinnici (1983) : Προϊστάμενος του ανακριτικού γραφείου του Παλέρμο και δημιουργός του πρώτου Pool Αntimafia. Σκοτώθηκε από την έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου έξω από το σπίτι του μαζί με τους φρουρούς του Mario Trapassi και Salvatore Bartolotta, και τον θυρωρό της πολυκατοικίας Stefano Li Sacchi.

Giovanni Falcone (1992) : Πρόσωπο-σύμβολο του αγώνα κατά της μαφίας και ιθύνων νους της Μεγάλης Δίκης (Maxi-procès) του Παλέρμο. Δολοφονήθηκε στην επίθεση του Capaci (στον αυτοκινητόδρομο έξω από στο Παλέρμο) από την έκρηξη 500 κιλών TNT μαζί με τη σύζυγό του Francesca Morvillo και τους τρεις φρουρούς του Rocco Dicillo, Antonio Montinaro και Vito Schifani.

Francesca Morvillo (1992) : Σύζυγος του Τζοβάνι Φαλκόνε και δικαστής η ίδια (εφέτης στο Παλέρμο). Έχασε τη ζωή της στο πλευρό του κατά τη βομβιστική επίθεση στο Capaci.

Paolo Borsellino (1992) : Στενός φίλος του Φαλκόνε και στυλοβάτης του Pool Αntimafia. Δολοφονήθηκε μόλις 57 ημέρες μετά τον συνάδελφό του, στην επίθεση της via d'Amelio στο Παλέρμο, από ένα ακόμη παγιδευμένο αυτοκίνητο μαζί με πέντε αστυνομικούς: Agostino Catalano, Walter Cosina, Emanuela Loi, Vincenzo Li Muli και Claudio Traina.


'ΟΜΩΣ! Με την αφοσίωση και τις θυσίες των δικαστών της, η πόλη παρουσιάζει σήμερα ένα τελείως άλλο πρόσωπο, ειρηνικό και ασφαλές, απαλλαγμένο από το καθεστώς τρόμου που επέβαλλαν για δεκαετίες στους κατοίκους της οι μαφιόζικες οργανώσεις.

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Monumento ai caduti nella lotta contro la mafia (Μνημείο για τους Πεσόντες στον Αγώνα κατά της Μαφίας ). Βρίσκεται στην πλατεία Piazza XIII Vittime του Παλέρμο. Σκουρόχρωμη στήλη από οξειδωμένο χάλυβα, ύψους περίπου 15 μέτρων, έργο του γλύπτη Mario Pecoraino. Το μνημείο είναι αφιερωμένο στη μνήμη όλων των θυμάτων που έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας το οργανωμένο έγκλημα της Κόζα Νόστρα: δικαστές, αστυνομικοί, δημοσιογράφοι και πολιτικοί. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Το Δικαστικό Μέγαρο του Παλέρμο, ιστορικό κτίριο φασιστικής αρχιτεκτονικής, του οποίου η κατασκευή ξεκίνησε τη δεκαετία του 1930. Βρίσκεται στην πλατεία Piazza Vittorio Emanuele Orlando και έχει συνδεθεί βαθύτατα με τη σύγχρονη ιστορία της Ιταλίας, καθώς εκεί στεγαζόταν το περίφημο "Pool Αντιμαφία" κατά τη δεκαετία του 1980. Εκεί εργάστηκαν οι δικαστές Τζοβάνι Φαλκόνε και Πάολο Μπορσελίνο για τη διοργάνωση της ιστορικής Μεγάλης Δίκης (Maxiprocesso) εναντίον της Κόζα Νόστρα. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Γκράφιτι αφιερωμένο στον Ιταλό δικαστή κατά της μαφίας, Τζοβάνι Φαλκόνε, έργο του γνωστού Ιταλού καλλιτέχνη του δρόμου TvBoy (Salvatore Benintende). Πάνω από τη μορφή του Φαλκόνε αναγράφεται η φράση: "È tempo di andare avanti!" (Είναι ώρα να πάμε μπροστά!). © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Η εκκλησία Σαν Ντομένικο (Chiesa di San Domenico), χτισμένη σε εμφανές μπαρόκ στυλ, στο ιστορικό κέντρο του Παλέρμο. Η εκκλησία αυτή έχει ιδιαίτερη ιστορική και συναισθηματική σημασία για την Ιταλία, καθώς λειτουργεί ως το "Πάνθεον" των επιφανών Σικελών, στους οποίους συγκαταλέγεται και ο Τζουζέπε Τομάζι ντι Λαμπεντούζα, συγγραφέας του "Γατόπαρδου". Από το 2015, στο εσωτερικό του ναού έχει μεταφερθεί η σορός του δικαστή Τζοβάνι Φαλκόνε. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Ο τάφος του Τζοβάνι Φαλκόνε στο εσωτερικό της εκκλησίας Σαν Ντομένικο. Πάνω στο μάρμαρο είναι χαραγμένο το όνομα του δικαστή, η ιδιότητά του ως "Δικαστής, Ήρωας του Αγώνα κατά της Μαφίας" (Magistrato, Eroe della lotta alla mafia), καθώς και οι ημερομηνίες και οι τόποι της γέννησής του (Παλέρμο, 18 Μαΐου 1939) και του θανάτου του (Καπάτσι, 23 Μαΐου 1992). Στη σκούρα βάση του τάφου είναι χαραγμένη η διάσημη φράση του: "Οι άνθρωποι περνούν, οι ιδέες μένουν. Απομένει η ηθική τους ορμή, που θα συνεχίσει να προχωρά μέσα από τα βήματα άλλων ανθρώπων". © Σπύρος Στάβερης


 

Ενωμένοι στη ζωή και στο θάνατο, αλλά χωρισμένοι στην ανάμνηση

La Repubblica - 19.04.2017
 

Ο αδελφός της συζύγου του Φαλκόνε εξηγεί γιατί η οικογένειά του αποχώρησε από το Ίδρυμα (Fondazione Giovanni Falcone e Francesca Morvillo): "Συνέβησαν πάρα πολλά μέχρι τη μέρα που η σορός μεταφέρθηκε στην εκκλησία του San Domenico και χωρίστηκε από την αδελφή μου. Δεν δέχομαι να φανώ ως εκείνος που συντηρεί τη θλιβερή εικόνα δύο οικογενειών που τσακώνονται. Αλλά μια διευκρίνιση ήταν απαραίτητη".
 

ΠΑΛΕΡΜΟ. Από τότε που η σορός του Τζοβάνι Φαλκόνε, το 2015, μεταφέρθηκε ανάμεσα στις "μεγάλες προσωπικότητες" στο Πάνθεον, εκείνη της Φραντσέσκα Μορβίλλο αναπαύεται στο κοιμητήριο των Ρότολι, σε ένα παρεκκλήσι που είχε επιταχθεί από τον Δήμο για να φιλοξενήσει τις σορούς μεταναστών, ενηλίκων και παιδιών. Πάνω στην απλή πλάκα "Εδώ κείτεται η Φραντσέσκα Μορβίλλο", όποιος περνάει, έκπληκτος, αφήνει ένα λουλούδι. "Ο Τζοβάνι και η Φραντσέσκα ήταν ενωμένοι στη ζωή και στον θάνατο, αλλά δεν υπήρξαν ενωμένοι στην ανάμνηση". Ο εισαγγελέας Αλφρέντο Μορβίλλο, αδελφός της Φραντσέσκα, είναι ένας άνθρωπος και δικαστής χαμηλών τόνων. Αποφεύγει τις συνεντεύξεις και τα φώτα της δημοσιότητας. Όμως, μπροστά στις αντιπαραθέσεις που προκάλεσε η επισημοποίηση της αποχώρησης της οικογένειάς του από το Ίδρυμα Φαλκόνε -η οποία αποδόθηκε στη δυσαρέσκεια για την απόφαση των αδελφών του δολοφονηθέντος δικαστή να επιτρέψουν τη μεταφορά των λειψάνων του στο Πάνθεον- δεν δέχεται να περάσει ως εκείνος "που τροφοδοτεί την καταθλιπτική εικόνα δύο οικογενειών που τσακώνονται". Έτσι, στο τέλος μιας ημέρας που σημαδεύτηκε από τα λόγια της Μαρία Φαλκόνε, η οποία δήλωσε "έκπληκτη και πληγωμένη" για την απόφαση να αφαιρεθεί το όνομα της Φραντσέσκα από το Ίδρυμα ακριβώς τις παραμονές των εορτασμών για την εικοστή πέμπτη επέτειο από τη σφαγή του Καπάτσι, αποφασίζει να μιλήσει.

Dottore Morvillo, γιατί αυτή η καθυστερημένη απόφαση; Τα λείψανα του Τζοβάνι Φαλκόνε έχουν μεταφερθεί στο San Domenico εδώ και δύο χρόνια.

Παρόλο που είχα αποφασίσει να σιωπήσω, συνειδητοποιώ ότι μια διευκρίνιση είναι απαραίτητη. Η οικογένειά μου δεν είχε πρόθεση να πυροδοτήσει μια αντιπαράθεση ούτε να κατηγορήσει κανέναν. Το ζήτημα είναι πολύ απλό. Στη ζωή ο καθένας κάνει τις επιλογές του: το Ίδρυμα έκανε τις επιλογές του, η Μαρία και η Άννα Φαλκόνε έκαναν τις δικές τους. Εγώ και η οικογένειά μου έχουμε το ίδιο ακριβώς δικαίωμα να δούμε αυτές τις επιλογές, να μην συμφωνήσουμε και να πράξουμε αναλόγως, και αυτό δεν μπορεί να μας το αρνηθεί κανείς.

Η πρόθεσή σας να αποχωρήσετε από το Ίδρυμα μετά την παράλειψη της αναφοράς της αδελφής σας στην επέτειο του 2011 είναι γνωστή. Γιατί τώρα αυτή η οριστική ρήξη;

Η συμπερίληψη του ονόματος της Φραντσέσκα, της αδελφής μου, στο Ίδρυμα συνδεόταν με έναν εξαιρετικά αξιέπαινο στόχο: να διασφαλιστεί ότι ο Τζοβάνι και η Φραντσέσκα, ενωμένοι στη ζωή από τα συναισθήματά τους, ενωμένοι στον θάνατο εκείνη την τραγική 23η Μαΐου, θα ήταν ενωμένοι και στην ανάμνηση. Ήταν προφανές ότι το Ίδρυμα ιδρύθηκε για να τιμήσει τη μνήμη του Τζοβάνι Φαλκόνε και όλα όσα είχε κάνει εν ζωή, των οποίων τα ευεργετικά αποτελέσματα εξακολουθούν και σήμερα να είναι παρόντα σε όλη τους τη σημασία στο δικαστικό έργο του αγώνα κατά της μαφίας, και ήταν απολύτως σωστό οι εκδηλώσεις μνήμης να είναι στραμμένες στο να θυμίζουν αυτή τη θεμελιώδη και εξαιρετική δραστηριότητα. Θεωρούνταν ότι οι δύο στόχοι ήταν συμβατοί, ότι μπορούσαν να συνυπάρξουν, αν και προφανώς με τις δέουσες αναλογίες".

Με άλλα λόγια, λέτε ότι στις τόσες εκδηλώσεις του Ιδρύματος το πρόσωπο της αδελφής σας δεν μνημονεύθηκε ποτέ, ενώ το έκαναν πολλοί ιδιωτικοί σύλλογοι και σχολεία και φέτος θα το κάνει η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων (ANM) του Παλέρμο, και επομένως το Ίδρυμα απέτυχε στον στόχο του.

Ο στόχος ήταν αυτός: να μείνουν ενωμένοι και στην ανάμνηση. Όλα αυτά δεν συνέβησαν με την πάροδο των ετών. Αντίθετα, συνέβησαν πολλά πράγματα, όλα σε πλήρη συνάρτηση με τις "παραλείψεις" του Ιδρύματος, μέχρι που φτάσαμε στη μεταφορά του δρα Φαλκόνε στην εκκλησία του San Domenico, με τον επακόλουθο διαχωρισμό από τη Φραντσέσκα. Αυτό το τελευταίο γεγονός αποτελεί μια οριστική επιβεβαίωση της έλλειψης σταθερής βούλησης, πέρα από τα συνηθισμένα περιστασιακά όμορφα λόγια, να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη δύο ανθρώπων που ήταν πάντα ενωμένοι, στη ζωή, τη στιγμή του θανάτου και στη μνήμη. Κατά συνέπεια, εγώ και η οικογένειά μου δεν βρίσκουμε κανέναν λόγο να διατηρήσουμε το όνομα της Φραντσέσκα στο λογότυπο του Ιδρύματος.

Για τη Μαρία Φαλκόνε η αδελφή σας παραμένει η Φραντσέσκα Φαλκόνε.

Παραμένει αμετάβλητος, προφανώς, ο σεβασμός μας προς την οικογένεια του Τζοβάνι και ο συναισθηματικός μας δεσμός με τον Τζοβάνι.


 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Γκράφιτι αφιερωμένο στον Ιταλό δικαστή κατά της μαφίας, Πάολο Μπορσελίνο, έργο του TvBoy (Salvatore Benintende). Πάνω από τη μορφή του Μπορσελίνο αναγράφεται στα ιταλικά η διάσημη φράση του: "Per sentire il fresco profumo di libertà" (Για να νιώσεις το δροσερό άρωμα της ελευθερίας), όταν είχε πει: "Να μάθουμε να αγαπάμε το Παλέρμο... για να νιώσουμε το δροσερό άρωμα της ελευθερίας που αντιτίθεται στην αποπνικτική μυρωδιά του συμβιβασμού της μαφίας". © Σπύρος Στάβερης


Υπήρξε διαφοροποίηση (αν όχι ρήξη) μεταξύ του Ιδρύματος Φαλκόνε (Fondazione Falcone) και των φορέων που εκπροσωπούν τη μνήμη του Μπορσελίνο -όπως το Κέντρο Μελετών "Πάολο και Ρίτα Μπορσελίνο" (Centro Studi Paolo e Rita Borsellino) και το κίνημα των "Κόκκινων Ατζέντων (Agende Rosse) του Σαλβατόρε Μπορσελίνο- που πηγάζει από διαφορετικές φιλοσοφίες, στρατηγικές επιλογές και πολιτικές διαφωνίες των οικογενειών των δύο φίλων δικαστών σχετικά με το πώς πρέπει να διεκδικείται η μνήμη τους και η δικαιοσύνη.

Η οικογένεια του Πάολο Μπορσελίνο (και κυρίως ο αδελφός του, Σαλβατόρε) επικεντρώθηκε στην αποκάλυψη της αλήθειας γύρω από τη λεγόμενη Trattativa Stato-Mafia (τη συνδιαλλαγή στελεχών του ιταλικού κράτους με την Κόζα Νόστρα το 1992), η οποία θεωρούν ότι οδήγησε στη δολοφονία του Πάολο. Η στάση τους είναι βαθιά συγκρουσιακή απέναντι στους κρατικούς θεσμούς, τους οποίους κατηγορούν για συγκάλυψη και για την εξαφάνιση της περίφημης κόκκινης ατζέντας του δικαστή.

Το Ίδρυμα Φαλκόνε, υπό την ηγεσία της αδελφής του Μαρία Φαλκόνε, επέλεξε μια πιο θεσμική οδό. Επικεντρώνεται στην εκπαίδευση, τη νομιμότητα και τη συνεργασία με το κράτος, τις κυβερνήσεις και τα σχολεία, αποφεύγοντας τις ευθείες μετωπικές πολιτικές συγκρούσεις.

Η ρήξη έγινε ιδιαίτερα εμφανής στις επετείους των δολοφονιών στο Παλέρμο. Ο Σαλβατόρε Μπορσελίνο έχει ασκήσει έντονη δημόσια κριτική στη Μαρία Φαλκόνε, κατηγορώντας το Ίδρυμα Φαλκόνε ότι μετατρέπει τις επετείους μνήμης (όπως την 23η Μαΐου) σε "φιέστες" και "πασαρέλες πολιτικών", επιτρέποντας σε κυβερνητικά στελέχη να εμφανίζονται ως πολέμιοι της μαφίας, την ίδια ώρα που προωθούν μεταρρυθμίσεις που αποδυναμώνουν τη δικαιοσύνη.

Τα αυθεντικά, θωρακισμένα γραφεία όπου εργάζονταν ο Τζοβάνι Φαλκόνε και ο Πάολο Μπορσελίνο, γνωστά ως Bunkerino" (Μικρό Μουνκέρ), βρίσκονται μέσα στο Δικαστικό Μέγαρο του Παλέρμο. Η διαχείριση αυτού του χώρου, ο οποίος έχει μετατραπεί σε μόνιμο μουσείο μνήμης (Museo Falcone-Borsellino), γίνεται από τη Fondazione Progetto Legalità Onlus, κατόπιν επίσημης ανάθεσης από την Ένωση Ιταλών Δικαστών του Παλέρμο.

Για τη δημιουργία του μουσείου αυτού, υπήρξε καθοριστική η συμβολή του Giovanni Paparcuri. Ο Paparcuri ήταν ο οδηγός του δικαστή Rocco Chinnici και ο μοναδικός επιζών από τη βομβιστική επίθεση του 1983. Στη συνέχεια, έγινε ο στενός συνεργάτης των Φαλκόνε και Μπορσελίνο, ψηφιοποιώντας τις χιλιάδες σελίδες των καταθέσεων για τη Μεγάλη Δίκη. Ήταν αυτός που φρόντισε να συγκεντρωθούν και να τοποθετηθούν στα γραφεία τα προσωπικά τους αντικείμενα, οι γραφομηχανές και τα έγγραφά τους, ακριβώς όπως τα είχαν αφήσει.

Αντίθετα, το Ίδρυμα Φαλκόνε (Fondazione Falcone) διαχειρίζεται έναν εντελώς ξεχωριστό, νέο πολιτιστικό χώρο στο Παλέρμο, το Museo del Presente.
 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Αναμνηστική μαρμάρινη πλακέτα αφιερωμένη στη μνήμη του εισαγγελέα Πιέτρο Σκαλιόνε και του αστυνομικού συνοδού του Αντονίνο Λορούσο, οι οποίοι δολοφονήθηκαν από τη μαφία πίσω από ένα νεκροταφείο. Η δολοφονία του Πιέτρο Σκαλιόνε το 1971 θεωρείται ιστορικό ορόσημο, καθώς ήταν η πρώτη δολοφονία κορυφαίου δικαστικού από την Κόζα Νόστρα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, εγκαινιάζοντας την περίοδο των επιθέσεων της μαφίας εναντίον εκπροσώπων του ιταλικού κράτους. Το πρωί της 5ης Μαΐου, ο 65χρονος Γενικός Εισαγγελέας του Παλέρμο, Πιέτρο Σκαλιόνε, είχε μόλις επισκεφθεί τον τάφο της συζύγου του στο κοιμητήριο των Καπουτσίνων. Επιβιβάστηκε στο υπηρεσιακό αυτοκίνητο, ένα Fiat 1500, το οποίο οδηγούσε ο 41χρονος αστυνομικός Αντονίνο Λορούσο. Καθώς κινούνταν στην οδό Via dei Cipressi (οδός των κυπαρισσιών), ένα άλλο αυτοκίνητο τους έκλεισε τον δρόμο. Από αυτό βγήκαν τουλάχιστον δύο εκτελεστές, οι οποίοι άνοιξαν πυρ με πυροβόλα όπλα, γαζώνοντας το όχημα. Ο Σκαλιόνε και ο Λορούσο έχασαν τη ζωή τους ακαριαία. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Γκράφιτι -έργο του TvBoy- αφιερωμένο στον Τζουζέπε "Πεπίνο" Ιμπαστάτο, Ιταλό πολιτικό αγωνιστή, δημοσιογράφο και ποιητή που δολοφονήθηκε από τη μαφία το 1978. Πάνω από τη μορφή του Ιμπαστάτο αναγράφεται η φράση: "Educare alla bellezza!" (Να εκπαιδεύουμε στην ομορφιά!). Είχε πει: Αν μαθαίναμε στους ανθρώπους την ομορφιά, θα τους δίναμε ένα όπλο ενάντια στην παραίτηση, τον φόβο και την ομερτά". Ο Τζουζέπε "Πεπίνο" Ιμπαστάτο υπήρξε μία από τις πιο θαρραλέες και ξεχωριστές μορφές του κινήματος κατά της μαφίας στην Ιταλία. Γεννήθηκε μέσα σε μια οικογένεια μαφιόζων, αλλά επέλεξε να συγκρουστεί ανοιχτά μαζί τους, πληρώνοντας το τίμημα με την ίδια του τη ζωή. Το 1978, ο Πεπίνο αποφάσισε να θέσει υποψηφιότητα στις δημοτικές εκλογές με το κόμμα της Προλεταριακής Δημοκρατίας. Δεν πρόλαβε όμως να δει τα αποτελέσματα. Τη νύχτα μεταξύ 8 και 9 Μαΐου 1978, οι εκτελεστές της μαφίας τον απήγαγαν. Τον έδεσαν πάνω σε σιδηροδρομικές ράγες και πυροδότησαν ένα φορτίο TNT, ανατινάζοντας το σώμα του. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Συγκίνηση μπροστά στη διάσημη τοιχογραφία των δικαστών Τζοβάνι Φαλκόνε και Πάολο Μπορσελίνο, έργο των Σικελών street artists Rosk και Loste (Maurizio Giulio Gebbia και Mirko Cavalletto). Βασίζεται στην παγκοσμίως γνωστή φωτογραφία του Tony Gentile που τραβήχτηκε τον Μάρτιο του 1992 (λίγους μήνες πριν από τις φονικές βομβιστικές επιθέσεις της μαφίας στο Καπάτσι και στην οδό Ντ' Αμέλιο) και αποτυπώνει μια αυθόρμητη στιγμή συνενοχής και φιλίας ανάμεσα στους δύο ήρωες του δικαστικού σώματος. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 27 Μαρτίου 1992 στο Παλέρμο. Εκείνη την ημέρα πραγματοποιούνταν μια δημόσια εκδήλωση παρουσίασης της υποψηφιότητας του δικαστή Λουτσιάνο Βιολάντε για το ιταλικό κοινοβούλιο, σε ένα πολιτιστικό κέντρο της πόλης. Ο Tony Gentile, ένας νεαρός τότε φωτορεπόρτερ που εργαζόταν για την τοπική εφημερίδα Giornale di Sicilia και το πρακτορείο Reuters, βρισκόταν εκεί για να καλύψει το γεγονός. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Τζοβάνι Φαλκόνε και ο Πάολο Μπορσελίνο κάθονταν δίπλα-δίπλα. Κάποια στιγμή, ο Μπορσελίνο πλησίασε τον Φαλκόνε και του ψιθύρισε κάτι στο αυτί, κάνοντάς τον να χαμογελάσει. Παραδόξως, την επόμενη ημέρα η φωτογραφία δεν δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα. Θεωρήθηκε μια απλή, δευτερεύουσα λήψη παρασκηνίου χωρίς ιδιαίτερη ειδησεογραφική αξία, καθώς υπήρχαν άλλες πιο επίσημες φωτογραφίες από το βήμα των ομιλητών. Ο Gentile απλώς την αρχειοθέτησε. Την μεγάλη συμβολική της δύναμη της την απέκτησε μετα τη δολοφονία των δύο δικαστών. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Η είσοδος, σήμερα, της πολυκατοικίας όπου έμεναν ο Τζοβάνι Φαλκόνε και η Φραντσέσκα. © Σπύρος Στάβερης

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Στον αριστερό τοίχο, δίπλα από την ιταλική σημαία, βρίσκεται μια μαρμάρινη πλάκα αφιερωμένη σε όλα τα θύματα της βομβιστικής επίθεσης της 23ης Μαΐου 1992. Στην επιγραφή αναγράφονται τα ονόματα του Τζοβάνι Φαλκόνε, της συζύγου του Φραντσέσκα Μορβίλλο, καθώς και των τριών αστυνομικών της συνοδείας του που έχασαν τη ζωή τους: Ρόκο ντι Τσίλο, Αντόνιο Μοντινάρο και Βίτο Σιφάνι. © Σπύρος Στάβερης



... και πόλη των ηρωικών δημοσιογράφων

 

Παλέρμο, η πόλη των ηρωικών δικαστών Facebook Twitter
Τα κεντρικά γραφεία και η σύνταξη της εφημερίδας "Giornale di Siciliaς", απέναντι από το Βοτανικό Πάρκο. Αν και η εφημερίδα ιδρύθηκε το 1860 (αμέσως μετά την άφιξη του Γκαριμπάλντι στη Σικελία), το συγκεκριμένο κτίριο κατασκευάστηκε μεταγενέστερα. Σχεδιάστηκε τη δεκαετία του '60 και εγκαινιάστηκε επίσημα το 1968. Τα κόκκινα σημάδια από μπογιά στην πρόσοψη προκλήθηκαν από μία δράση της φεμινιστικής οργάνωσης "Non Una Di Meno" (Καμία Λιγότερη) ως αντίδραση στον τρόπο με τον οποίο η εφημερίδα και άλλα τοπικά μέσα ενημέρωσης κάλυψαν δημοσιογραφικά μια πρόσφατη, αποτρόπαια υπόθεση ομαδικού βιασμού που είχε συγκλονίσει το Παλέρμο το καλοκαίρι του 2023. © Σπύρος Στάβερης


Ο Μάριο Φραντσέζε (Mario Francese) υπήρξε ένας θαρραλέος δημοσιογράφος του δικαστικού ρεπορτάζ της εφημερίδας Giornale di Sicilia, ο οποίος δολοφονήθηκε από την Κόζα Νόστρα στο Παλέρμο στις 26 Ιανουαρίου 1979. Αποτέλεσε πρόσωπο-κλειδί στην ιστορία της ιταλικής δημοσιογραφίας: έγινε, μάλιστα, ο πρώτος και μοναδικός ρεπόρτερ που πήρε συνέντευξη από τη Νινέτα Μπαγκαρέλα, τη δασκάλα και αρραβωνιαστικιά (τότε) του Τοτό Ριίνα, και ο πρώτος που αποκάλυψε δημόσια την εγκληματική άνοδο της φατρίας των Corleonesi, καθώς και τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα που συνδέονταν με την κατασκευή του φράγματος Γκαρσία. Η συνέντευξη της Μπαγκαρέλα, η οποία ανήκε σε μια παραδοσιακή οικογένεια μαφιόζων από το Κορλεόνε, έδειξε για πρώτη φορά στο κοινό τα εσώτερα της εγκληματικής αυτής οργάνωσης.

Το βράδυ της 26ης Ιανουαρίου 1979, ο Μάριο Φραντσέζε επέστρεφε στο σπίτι του στο Παλέρμο μετά από μια εξαντλητική μέρα στην εφημερίδα. Καθώς πάρκαρε το αυτοκίνητό του στη Viale Campania, ο εκτελεστής της μαφίας (ο Λεολούκα Μπαγκαρέλα, όπως αποδείχθηκε αργότερα, κουνιάδος του Τοτό Ριίνα) τον πλησίασε και τον πυροβόλησε θανάσιμα.

Μετά τον θάνατό του, η υπόθεση μπήκε γρήγορα στο αρχείο. Για σχεδόν δύο δεκαετίες, η δολοφονία του Φραντσέζε έμοιαζε ξεχασμένη από τη δικαιοσύνη.

Όμως, ο μικρότερος γιος του, ο Τζουζέπε Φραντσέζε, ο οποίος ήταν μόλις 12 ετών όταν έχασε τον πατέρα του, αφιέρωσε τη ζωή του στο να βρει την αλήθεια. Έγινε ο ίδιος ερευνητής, συγκέντρωσε όλο το αρχείο των άρθρων του πατέρα του, βρήκε νέα στοιχεία και πίεσε τις αρχές να ανοίξουν ξανά την υπόθεση.

Χάρη στις προσπάθειες του Τζουζέπε, η δίκη ξεκίνησε τελικά το 2001. Η ηγεσία της Κόζα Νόστρα (Τοτό Ριίνα, Μπερνάρντο Προβεντσάνο, Λεολούκα Μπαγκαρέλα κ.ά.) καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία. Δυστυχώς, λίγο μετά την έκδοση των πρώτων καταδικαστικών αποφάσεων και έχοντας εκπληρώσει το χρέος του προς τη μνήμη του πατέρα του, ο Τζουζέπε αυτοκτόνησε, λυγίζοντας από το τεράστιο ψυχολογικό βάρος των χρόνων της έρευνας.

Η συντακτική γραμμή και η ιδιοκτησία της εφημερίδας (υπό την οικογένεια Αρντιτσόνε) ήταν εκείνη την εποχή "έτη φωτός" μακριά από τις θαρραλέες καταγγελίες του Φραντσέζε. Ο Φραντσέζε ουσιαστικά επιχειρούσε μόνος του. Ενώ εκείνος αποκάλυπτε τη διείσδυση των Κορλεονέζι στα δημόσια έργα, η διεύθυνση της εφημερίδας τηρούσε μια εξαιρετικά επιφυλακτική και συμβιβαστική στάση, αφήνοντας τον ρεπόρτερ του δικαστικού ρεπορτάζ εντελώς έκθετο και απροστάτευτο απέναντι στις απειλές της μαφίας.

Η στάση της εφημερίδας ήρθε ξανά στο προσκήνιο το 2018, με αφορμή μια τηλεοπτική ταινία/αφιέρωμα του δικτύου Canale 5 για τη ζωή του Μάριο Φραντσέζε. Ο τότε εκδότης της Giornale di Sicilia προσπάθησε δικαστικά να μπλοκάρει την προβολή της ταινίας. Η ιδιοκτησία υποστήριξε ότι η ταινία έπληττε τη φήμη της εφημερίδας, καθώς παρουσίαζε το εχθρικό και απομονωμένο περιβάλλον μέσα στο οποίο εργαζόταν ο Φραντσέζε, καθώς και τις επαφές που φέρεται να είχε η τότε διοίκηση με "κύκλους" της μαφίας.

Σήμερα, η μνήμη και των δύο είναι ζωντανή στην Ιταλία. Κάθε χρόνο, η Ένωση Δικαστικών Συντακτών και το Ίδρυμα Φραντσέζε απονέμουν ένα από τα πιο έγκριτα δημοσιογραφικά βραβεία στην Ιταλία, το Premio Mario e Giuseppe Francese, τιμώντας ρεπόρτερ που κάνουν αποκαλυπτική δημοσιογραφία με κίνδυνο της ζωής τους.
 

Δείτε ακόμα στο Αλμανάκ:
Giovanni και Francesca, η πρόκληση της αγάπης στα χαρακώματα

Αλμανάκ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ