#HAUTE_PREMIERE: Μία ερευνητική ερμηνεία - ανασύνθεση της θηλυκής προέλευσης του πολιτισμού της ένδυσης

Η πλέον πρόσφατη ερευνητική και δημιουργική εργασία της Μαρίας Διαμάντη - μετά την παρουσίαση στο Μουσείο Μπενάκη του Ode Couture, της έκθεσης αφιέρωμα στους Παγκόσμιους Έλληνες Σχεδιαστές -ιδέα που ο Γιάννης Τσεκλένης της χάρισε- είναι το #HAUTE_PREMIERE, η έκθεση δηλαδή με τίτλο #ΥΨΗΛΗ_ΜΟΔΙΣΤΡΑ, η οποία πρόκειται να παρουσιαστεί την Παρασκευή 10 Ιουλίου, στις 7 το απόγευμα, στο Ωδείο Αθηνών, Νέα Σκηνή.

Αρχικά θεωρήθηκε αυτόνομη εργασία αλλά με μια πιο προσεκτική ματιά στο έργο της στην διάρκεια των τελευταίων 10 χρόνων αποδεικνύεται πως αποτελεί το δεύτερο μέρος της σύνθεσης που ονομάζεται “Άνθρωπος και χρόνος”.

Η αλληλουχία Παγκόσμιοι Έλληνες Σχεδιαστές (2019), Πρωτοπόρες Γυναίκες στην ιστορία της Μόδας (2026) και το αφιέρωμα στον Γιάννη Τσεκλένη που πρόκειται να ακολουθήσει θεωρείτε ότι συνοψίζει την ιδέα της δημιουργίας που βρίσκεται εντός χρόνου και ταυτόχρονα κυριαρχεί στο χρόνο και μετατρέπεται σε “Ισόβια Στιγμή” (Οδ.Ελύτης).

Έτσι ενώ οι προηγούμενες εκθέσεις της επικεντρώνονται στα ενδύματα, η συγκεκριμένη μελέτη φωτίζει κυρίως τις συνδέσεις μεταξύ παλαιών και νέων ενδυμάτων για να διερευνήσει πότε και ταυτόχρονα να αποδείξει πως  ένα ενδυματολογικό κομμάτι αλλάζει όντως, πότε δηλαδή έχουμε όντως ιστορία (Roland Barthes).

Η έκθεση αφορά την επιρροή που είχαν και συνεχίζουν να έχουν οι Παγκόσμιες (διάσημες ή και λιγότερο γνωστές) Γυναίκες Σχεδιάστριες των προηγούμενων αιώνων στην εξέλιξη της μόδας.

Σε μια επαναστατική εποχή κατά την οποία ο Αϊνστάιν πρότεινε την θεωρία της σχετικότητας, οι γυναίκες είχαν αρχίσει να μιλάνε για ισότητα και ο πρώτος άνθρωπος πατά στη σελήνη, 19 καινοτόμες γυναίκες της μόδας  υπενθυμίζουν ότι ο εικοστός αιώνας ήταν μια εποχή πρωτοποριακών αφηγήσεων που διαμόρφωσαν την διαδικασία δημιουργίας της τέχνης της ένδυσης οριστικά αποδεικνύοντας ότι ο χρόνος δεν υπάρχει, υπάρχει μόνο η ανθρώπινη σκέψη και ότι γεννιέται από αυτή μεταμορφώνεται σε έμπνευση, τέχνη, τεχνική, ξεπερνά την ανθρώπινη μοίρα και αποκτά θεϊκή αθανασία.

Look in thy glass, and tell the face thou viewest

Now is the time that face should form another;

Whose fresh repair if now thou not renewest,

Thou dost beguile the world, unbless some mother.

For where is she so fair whose unear'd womb

Disdains the tillage of thy husbandry?

Or who is he so fond will be the tomb

Of his self-love, to stop posterity?

Thou art thy mother's glass, and she in thee

Calls back the lovely April of her prime:

So thou through windows of thine age shall see

Despite of wrinkles this thy golden time.

But if thou live, remember'd not to be,

Die single, and thine image dies with thee.

-William Shakespeare

Με το Σοννέτο νο.3 του William Shakespeare και συγκεκριμένα κάνοντας αναφορά στην φράση:  “[..]Μα αν δεν αφήσεις πίσω σου μια μνήμη στεριωμένη, Πεθαίνεις μόνος και μαζί κι η μνήμη μου πεθαίνει”^[1], η Μαρία Διαμάντη μας ανακοινώνει το θέμα πάνω στο οποίο μελετά και εργάζεται εδώ και έξι χρόνια η ίδια και οι μαθητές του ατελιέ της και που θα μας παρουσιάσουν στην επικείμενη έκθεση  τους με τίτλο #Haute_Premiere,  το απόγευμα της Παρασκευής 10 Ιουλίου 2026, στο Ωδείο Αθηνών.

Η Μαρία Διαμάντη θα εκθέσει για πρώτη φορά έργα της μαζί με τα έργα των μαθητών της σε μια έκθεση που συνίσταται από καινούριες δημιουργίες ρούχων -μελέτη/αφιέρωμα πάνω στο έργο- 17 (+2) πρωτοπόρων γυναικών στην ιστορία της μόδας που διέπρεψαν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και σημάδεψαν τη μόδα παγκοσμίως τους τελευταίους δυο αιώνες καθώς και έργα εμπνευσμένα από δημιουργίες σύγχρονων σχεδιαστών που πιστοποιούν το κατά πόσο οι πρωτοπόρες αυτές γυναίκες επηρέασαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν τη μόδα διεθνώς αλλά και πόσο έχουν εμπνεύσει τις επόμενες γενιές με το έργο τους.

Δημιουργίες των Louise Chéruit, Jeanne Lanvin, Jeanne Paquin, Madeleine Vionnet, Nina Ricci, Gabriela (Coco) Chanel, Sonia Delaunay, Elsa Schiaparelli, Valentina, Madame Gres, Claire McCardell, Bonnie Cashin, Margrete (Greta) Platry, Gabrielle Aghion, Mary Quant, Katharine Hamnett, καθώς και της Ελληνίδας Έλλης Ευαγγελίδη απετέλεσαν το χώρο έρευνας, ανάλυσης και επαναδημιουργίας  εμβληματικών φορεμάτων που σημάδεψαν την μόδα τους τελευταίους δυο αιώνες. Στόχος είναι να ξανασυστηθούν στο κοινό οι αυθεντικές πρωτότυπες δημιουργίες τους με σκοπό να υπογραμμιστεί το γεγονός ότι τη στιγμή που τις δημιούργησαν, ταυτόχρονα δημιούργησαν ιστορία. Ταυτόχρονα έργα της Μαρίας Διαμάντη (της μεγαλύτερης) και της Ελισάβετ Κοντού-Διαμάντη από το ιστορικό αρχείο / βεστιάριο της οικογενείας Διαμάντη θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο κοινό καθώς για την Μαρία Διαμάντη η γιαγιά της και η θεία της ήταν οι δύο πιο σημαντικές “Υψηλές Μοδίστρες” της ζωής της.

Σημασία και επικαιρότητα ενός δημιουργικού έργου

Ανέκαθεν, σε όλους τους τομείς, υπάρχουν οι ιδιαίτεροι εκείνοι, οι οραματιστές, οι πρωτοπόροι, που βγαίνουν μπροστά και τολμούν να ρισκάρουν, εκείνοι για όλους και να καταφέρουν - είτε  αν οι υπόλοιποι τους ακολουθούν, είτε όχι, σπουδαίες νίκες που πηγαίνουν τους ανθρώπους βήματα μακριά, ανοίγοντας δρόμους στην επιστήμη ή την τέχνη τους.

Στη δική μας περίπτωση -στη μόδα- είναι αυτές οι Πρωτοπόρες Γυναίκες δημιουργοί που τόλμησαν, ανέδειξαν -κάποιες από αυτές μάλιστα κατάφεραν να επηρεάζουν έως σήμερα- τη μόδα διεθνώς. Γυναίκες  που πολλά χρόνια πριν από την εποχή του internet και της Παγκοσμιοποίησης έκαναν διεθνή καριέρα και αναγνωρίστηκαν σε όλη την υφήλιο. Αυτές  καλούμαστε να σας συστήσουμε ξανά και να αποδείξουμε  πόσο σημερινά μπορούν να γίνουν τα έργα τους και πόσο πρωτοποριακές ήταν οι ίδιες, όταν αιώνες πριν σχεδίαζαν ρούχα για το τότε.

Ταυτόχρονα, μπροστά στα μάτια μας ξετυλίγονται δύο αιώνες δημιουργίας, μέσα από αληθινά αριστουργήματα ραμμένα ακριβώς με τον τρόπο που ήταν ραμμένα και τα αυθεντικά πρωτότυπα ρούχα των εμπνευστών τους, χρησιμοποιώντας όλες τις παραδοσιακές τεχνικές ραπτικής οι οποίες αποτέλεσαν έναν από τους πιο αυθεντικούς τρόπους έκφρασης της πολιτιστικής ταυτότητας κάθε εποχής, με σκοπό την ζωτικής σημασίας διάδοση τους για την διατήρηση της πολιτιστικής μας πολυμορφίας και της συλλογικής μας μνήμης. Μια έκθεση εγχείρημα - ντοκουμέντο που προσεγγίζει με τον πρέπον σεβασμό  τα αριστουργήματα εκείνα του παρελθόντος και τα διαχειρίζεται με τέτοιο τρόπο που να καταφέρει να θέσει αλλά και τεκμηριωμένα να απαντήσει το ερώτημα του ποια θέση τελικά κατέκτησε η γυναικεία δημιουργία στο διεθνές στερέωμα και για πόσο.

Κάθε φορά που σε μια διεθνή πασαρέλα θα βλέπουμε ντραπέ, μήπως θα έπρεπε να θυμόμαστε την Madame Gres; Κάθε φορά που λέξεις θα τυπώνονται πάνω σε φορέματα, μήπως θα έπρεπε να θυμόμαστε την Catharine Hamnnet; Και κάθε φορά που ρούχα θα έχουν λοξό κόψιμο, μήπως θα έπρεπε να θυμόμαστε την Madeleine Vionnet;

Όπως είχε πει και η Coco Channel “μόνο εκείνοι που δεν έχουν μνήμη επιμένουν για την πρωτοτυπία τους”.

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν συνολικά 24 έργα μεταξύ των οποίων 10 εξ’ ολοκλήρου χειροποίητες δημιουργίες της Μαρίας Διαμάντη που πρώτη φορά εκθέτει ταυτόχρονα με τους μαθητές της, 8 έργα μαθητών, 4 έργα από την συλλογή του Αρχείου των μαθητών από προηγούμενες χρονιές και 2 έργα από το ιστορικό Αρχείο/Βεστιάριο της οικογένειας Διαμάντη.

Στην έκθεση μελετώνται οι: LOUISE CHERUIT, JANNET LANVIN, JEANNE PAQUIN, MADELEINE VIONNET, NINA RICCI, COCO CHANEL, SONIA DELAUNAY, ELSA SCIAPARELLI, VALENTINA, MADAME GRES, CLAIRE McCARDELL, BONIE CASHIN, GRETA PLATTRY, GABY ABHION, MARY QUANT, CATHARINE HAMNETT, ΕΛΛΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ, ΜΑΡΙΑ ΔΙΑΜΑΝΤΗ (η μεγαλύτερη), ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΚΟΝΤΟΥ ΔΙΑΜΑΝΤΗ.

Σύλληψη - Έρευνα - Διδασκαλία - Επιμέλεια: Μαρία Διαμάντη

Συμμετέχουν: Λουκία Αναστασοπούλου, Κωνσταντίνα Αρχοντή, Νάνσυ Κακλαμάνου,  Άρτεμις Κυρίτση, Άννα Σοφία Μαρίνου, Κατερίνα Μιτζέλου, Άννα Οικονόμου,  Δέσποινα Σπανού, Ευφροσύνη Τριπέδη

Πρωτότυπη Μουσική: Σταύρος Σιόλας με το έργο σε πιάνο “Νυχτόβια Ζώα”

Συντελεστές

Επιμέλεια Συλλογής Ρούχων (βοηθοί): Άννα Σοφία Μαρίνου, Αλεξάνδρα Μπακούση, Ευφροσύνη Τριπέδη

Έρευνα (Βοηθοί): Κωνσταντίνα Αρχοντή, Βαρβάρα Παππά, Ελεάνα Παπαποστόλου

Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Ηλίας Παναγιώτου

Επικοινωνία: Μαρία Λέκκα

Σκηνικά: Βασίλης Παναγιώτου

Φωτισμοί: Δημήτρης Μαλατέστας, Γιώργος Μπότσαρης

Τεχνικός Υπολογιστών: Κωνσταντίνος Μέγας

Φωτογραφία: Δέσποινα Ζιτάκη, Στέλιος Στεφάνου

Στα πρώτα χρόνια της πορείας αυτής της έκθεσης βοήθησαν οι: Κλεοπάτρα Ζέχα, Ανδριάνα Κουτσουρή

Την έκθεση συμπληρώνουν δημιουργίες από το προσωπικό Αρχείο της οικογένειας Διαμάντη (με έργα των: Μαρία Διαμάντη (η μεγαλύτερη), Ελισάβετ Κοντού-Διαμάντη και το Αρχείο της συλλογής των σπουδαστών του ατελιέ (με δημιουργίες των: Δέσποινα Ζαγούδη, Μαρία Λέκκα, Βικτορία Πατιό και Ευανθίας Στεφανοπούλου).

Βιογραφικό σημείωμα

Το οικογενειακό ατελιέ της Μαρίας Διαμάντη λειτούργησε για πρώτη φορά στον Κεραμεικό το 1930 ως ένα κλασσικό μοδιστράδικο της εποχής. Η ιδιοκτήτρια του, Μαρία Διαμάντη η μεγαλύτερη, κατασκευάστρια ρούχων και καπέλων, λόγω της μεγάλης εμπειρίας της και της διάθεσης της να μεταδώσει τις γνώσεις της, ιδρύει –παράλληλα με τις δραστηριότητες του ατελιέ- τη σχολή κοπτικής – ραπτικής Μαρία Διαμάντη από την οποία, στα χρόνια που λειτούργησε, αποφοίτησε πολύ μεγάλος αριθμός σπουδαστριών.

Η εγγονή της Μαρίας Διαμάντη, η Μαρία Διαμάντη η νεότερη, γεννήθηκε στην Αθήνα και μεγάλωσε στο οικογενειακό ατελιέ και σχολή ραπτικής. Σπούδασε σχέδιο μόδας και ενδυματολογία θεάτρου και δίδαξε σε σχολές μόδας στην Ελλάδα. Το 2011 δημιούργησε το δικό της ατελιέ στον ίδιο δρόμο του Κεραμεικού όπου στεγαζόταν το πρώτο εκείνο ατελιέ, της γιαγιάς της, την οδό Μαραθώνος. Από τότε σχεδιάζει και πουλά ρούχα χειροποίητα, αποκλειστικά κατασκευασμένα για το άτομο για το οποίο προορίζονται, αναβίωσε τα “μαθήματα μόδας” που η γιαγιά της παρέδιδε και μελετά και κατασκευάζει τα δικά της “Υφαντικά Γλυπτά”.

Το 2017 επέκτεινε τις δραστηριότητες του ατελιέ παραδίδοντας online μαθήματα μόδας σε Έλληνες του εξωτερικού σε όλο τον κόσμο μέσω των οποίων η ομάδα της μεγάλωσε και απέκτησε διεθνή χαρακτήρα. Είχε ήδη παρουσιάσει με την ομάδα των μαθητών της δύο αφιερωματικές εκθέσεις, τη μια τον Απρίλιο του 2014 με τίτλο “180 minutes for 18 ideas” και θέμα το κοστούμι ως μορφή τέχνης με εναλλακτικές πρώτες ύλες και τη δεύτερη τον Ιούνιο του 2017 με τίτλο “The Fashion Rewind Project” και θέμα το κοστούμι ως μορφή τέχνης στη μόδα και τον κινηματογράφο προηγούμενων δεκαετιών, όταν ανακοίνωσαν ότι δύο χρόνια ήδη μελετούσαν και εργάζονταν πάνω στην τρίτη τους κατά σειρά ομαδική έκθεση με θέμα την επικαιρότητα των Ελλήνων κορυφαίων και διεθνώς καταξιωμένων σχεδιαστών, στην οποία μάλιστα επρόκειτο να λάβουν μέρος μαθητές μόδας από όλο τον κόσμο οι οποίοι θα ταξίδευαν για το σκοπό αυτό στην Αθήνα.

Το πρώτο μέρος της έκθεσης αυτής, φόρος τιμής στους Παγκόσμιους Έλληνες Σχεδιαστές, με τίτλο “Ode Couture”, παρουσιάστηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2019 στο Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138.

Atelier Maria Diamandi: 31 Marathonos str. Kerameikos - Athens  - 10435 - mariadiamandi.com

HAUTE PREMIERE 3 + 1 κείμενα για την κατανόηση της έκθεσης HAUTE PREMIERE της Μαρίας Διαμάντη

(1). Από την αρχαιότητα είχε γίνει αντιληπτή η αιφνίδια εμφάνιση “νέων άστρων” στον ουρανό και μέχρι σήμερα τους δίνεται το αντίστοιχο όνομα: καινοφανείς αστέρες ή (stellae) novae. Σε ελάχιστες περιπτώσεις οι νέοι αστέρες ήταν τόσο φωτεινοί, ώστε διακρίνονταν με γυμνό μάτι και την ημέρα, οπότε ονομάζονταν supernovae (“υπερνέοι”) ή υπερκαινοφανείς αστέρες.

(2). ”[..]Τα “ενδυήματα”  έχουν πεπερασμένο αριθμό -και πιθανόν όχι μεγάλο- το ίδιο συμβαίνει συνεπώς και με τον συνολικό αριθμό των συνδυασμών τους. Και αυτός ο συνολικός αριθμός είναι επίσης περιορισμένος, εφόσον κάποιοι συνδυασμοί είναι ανέφικτοι εξαιτίας ορισμένων κανόνων ασυμβατότητας. Ουσιαστικά η δαψίλεια των μορφών πάνω στην οποία έχει χτιστεί όλη η μυθολογία της μόδας –“καπρίτσιο”, “γούστο”, “εύρημα”, “διαίσθηση”, “ανεξάντλητη ανανέωση” κ.λπ. είναι μία ψευδαίσθηση που γίνεται εφικτή μόνο επειδή,  καθώς εδώ η συγχρονία είναι πολύ σύντομη, το παιχνίδι των συνδυασμών υπερβαίνει άνετα -και αρκεί μόλις να την υπερβεί- την ανθρώπινη μνήμη αυτών των μορφών. Όμως θα αρκούσε να συστήσουμε μια μαθηματική μνήμη -δίκην μιας μηχανής που παράγει μόδα-, ώστε η μόδα, ακόμη και στο επίπεδο της μικρό-διαχρονίας, να προβάλει ως μια περιορισμένη και βασικά μετρήσιμη σειρά μορφών: είναι μια σοκαριστική αλήθεια για το εμπόριο βασισμένο εξ’ ολοκλήρου στην έξαρση μιας ακατάπαυστης νεολογίας, αλλά είναι χρήσιμη για να καταλάβουμε πως η ιδεολογία αναστρέφει το πραγματικό.”

- Roland Barthes, La bleu est a la mode cette année.

(3). déjà vu: η αίσθηση ότι κάποιος έχει δει ή βιώσει ξανά στο παρελθόν μία κατάσταση. Στη γαλλική γλώσσα σημαίνει “ήδη ειδωμένο”. Η εμπειρία του déjà vu συνοδεύεται συνήθως από μία αίσθηση “παράξενου”, και αποδίδεται από το υποκείμενο της εμπειρίας σε όνειρο του, παρόλο το ότι υπάρχει η αίσθηση ότι η εμπειρία έχει πραγματικά υπάρξει στο παρελθόν.

(4). “Ο παρών χρόνος και ο παρελθών χρόνος είναι ίσως και οι δύο παρόντες στο μέλλοντα χρόνο και ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο. Αν όλος ο χρόνος είναι αιωνίως παρών, όλος ο χρόνος δεν μπορεί να πληρωθεί. Ό,τι θα μπορούσε να συμβεί είναι μια αφαίρεση που παραμένει μια διαρκής δυνατότητα μόνο σ’ έναν κόσμο από εικασίες. ‘Ο,τι θα μπορούσε να συμβεί και ό,τι συνέβη δείχνουν σ’ ένα τέλος που είναι πάντοτε παρόν.”

-Τ.Σ. Έλιοτ, Τα Τέσσερα Κουαρτέτα. (Μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός)

(+1) “Και μη συμμορφούσθε με τον αιώνα τούτον, αλλά μεταμορφούσθε δια της ανακαινίσεως του νοός σας [..]”

-Απόστολος Παύλος, Προς Ρωμαίους Επιστολή, Κεφάλαιο 12, παρ. 2.