Ο καφές είναι ελληνικός ή τούρκικος;

Ο καφές είναι ελληνικός ή τούρκικος; Facebook Twitter
Ο καφές, έτσι όπως τον πίνουμε στο μπρίκι, χωρίς να φιλτράρεται, είναι μια συνήθεια που ξεκίνησε από τους Άραβες.
13

Σήμερα, με τα «speciality», τα σπάνια χαρμάνια και τους καφέδες των βραβευμένων μπαρίστα, μπορεί να μην είναι ο καλύτερος καφές που μπορείς να βρεις στην Αθήνα, ωστόσο ο «ελληνικός» είναι, περισσότερο από κάθε άλλον, συνδεδεμένος με την παράδοση των Ελλήνων, την καθημερινότητά του και την ιδιοσυγκρασία του, ταυτισμένος με τις χαρές και τις λύπες του. Ο ελληνικός καφές είναι τελετουργία, είναι καλωσόρισμα στον μουσαφίρη, είναι συντροφιά στη μοναξιά, αφορμή για να μαζευτεί η παρέα, είναι παρηγοριά – είναι ο μόνος καφές που σερβίρεται σε κηδείες και μνημόσυνα.

Η καλύτερη απόδειξη ότι είναι ο πιο cult καφές και διαχρονικά δημοφιλής είναι ότι δεν υπάρχει Έλληνας που να μην έχει στο σπίτι του μπρίκι και φλιτζανάκια για ελληνικό καφέ, πορσελάνινα, με χοντρά τοιχώματα, για να κρατάνε το ρόφημα ζεστό περισσότερη ώρα. Η μάζωξη στα σπίτια για καφέ και κουτσομπολιό ήταν μια γυναικεία συνήθεια που συνεχίζεται απαράλλαχτη μέχρι και σήμερα, συνήθως εναλλάξ σε σπίτια της γειτονιάς, δύο φορές την ημέρα, πριν ξεκινήσει το μαγείρεμα του μεσημεριανού αλλά και αργά το απόγευμα. Παλιότερα οι γυναίκες έπιναν καφέ στο σπίτι και οι άντρες στα καφενεία, χώρο κοινωνικής ζωής και πολιτικών και αθλητικών συζητήσεων, κάτι ανάλογο με την αρχαία εκκλησία του δήμου. Στη σημερινή εποχή που τα παραδοσιακά καφενεία της γειτονιάς έχουν αρχίσει να εξαφανίζονται και ο καφές έχει γίνει υπόθεση γκουρμέ, με πολύ εξειδικευμένα cafés και πελάτες με υψηλές γευστικές απαιτήσεις, ο καφές είναι μια συνήθεια για όλα τα φύλα και όλες τις ηλικίες. Αυτό που δεν άλλαξε ποτέ είναι ο τρόπος που πίνεται: ο ελληνικός καφές θέλει χρόνο και χαλαρότητα, πίνεται αργά, θέλει κουβέντα και παρέα.

Σύμφωνα με την UNESCO, ο τούρκικος καφές είναι Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Τουρκίας και η ιστορία του στην Ελλάδα ξεκίνησε τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.


Στην πραγματικότητα, ο «ελληνικός» καφές δεν είναι και τόσο ελληνικός, είναι τούρκικος, και έτσι ήταν γνωστός μέχρι τη δίωξη των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη στις αρχές της δεκαετίας του '60. Τότε ο κόσμος, από αντίδραση, άρχισε να τον αποκαλεί «ελληνικό». Σύμφωνα με την UNESCO, ο τούρκικος καφές είναι Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Τουρκίας και η ιστορία του στην Ελλάδα ξεκίνησε τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Οι πρώτοι που γνώρισαν τον καφέ που έφεραν μαζί τους οι Τούρκοι ήταν οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, της Θεσσαλονίκης και γενικότερα της Βόρειας Ελλάδας. Μάλιστα, στη Θεσσαλονίκη του 17ου αιώνα υπήρχαν παραπάνω από τριακόσια καφενεία, όπου σύχναζαν και οι δύο εθνικότητες. Στην Αθήνα τα πρώτα καφενεία εμφανίζονται αργότερα, στην αρχή κυρίως με θαμώνες Τούρκους. Με τον καιρό, όμως, η πελατεία τους εμπλουτίζεται με Έλληνες και, σύμφωνα με τον Παπαδιαμάντη, τον σπουδαίο Έλληνα συγγραφέα, από το 1760 η συνήθεια του καφέ μεταδίδεται και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Ο καφές είναι ελληνικός ή τούρκικος; Facebook Twitter
Σερβίρεται με λουκούμι ή γλυκό του κουταλιού, κουλουράκι ή μπισκότο.


Ο καφές, έτσι όπως τον πίνουμε στο μπρίκι, χωρίς να φιλτράρεται, είναι μια συνήθεια που ξεκίνησε από τους Άραβες. Οι πρώτοι που παρασκεύασαν τέτοιου είδους καφέ ήταν οι βεδουίνοι της Μέσης Ανατολής, οι οποίοι έβαζαν τη χύτρα του καφέ πάνω στην άμμο που κάλυπτε τα κάρβουνα για να τα κρατήσει αναμμένα.

Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, τα καφενεία έκαναν και τη δουλειά του καφεκόπτη, δηλαδή προμηθεύονταν ακατέργαστο καφέ και, αφού τον καβούρδιζαν, τον άλεθαν σε μικρούς χειροκίνητους μύλους. Τα πρώτα ειδικά καταστήματα για τον καφέ, τα καφεποιεία, που γρήγορα μετονομάστηκαν σε καφεκοπτεία, εμφανίζονται στις αρχές του 20ού αιώνα και ασχολούνται αποκλειστικά με την εισαγωγή, επεξεργασία και πώληση καφέ. Από τα πρώτα καφεκοπτεία της Αθήνας ήταν ο Οίκος Μπέλκα στην πλατεία Δημοτικού Θεάτρου (σημερινή πλατεία Κοτζιά) και το καφεκοπτείο των αδελφών Ριζόπουλου στην ίδια περιοχή. Το 1914 ανοίγει το καφεκοπτείο Μισεγιάννη-Μάστορη στην οδό Σκουφά στο Κολωνάκι, ενώ το 1920 ανοίγει το πρώτο καφεκοπτείο Λουμίδη στον Πειραιά. Τα μαγαζιά του Λουμίδης υπάρχουν μέχρι και σήμερα.

Στον ελληνικό καφέ υπερισχύει ο καφές Βραζιλίας, δύο ποικιλίες από το Ρίο και από το Σάντος, οι οποίες αναμειγνύονται. Σε αυτό το μείγμα προστίθεται και αιθιοπικός καφές κι έτσι έχουμε το τελικό χαρμάνι. Τα χαρακτηριστικά του ελληνικού καφέ προκύπτουν από την ποικιλία των κόκκων και τον τρόπο που καβουρδίζονται, αυτό κάνει τη διαφορά στη γεύση. Ο ελληνικός καφές έχει συγκεκριμένο χαρμάνι και συγκεκριμένο ψήσιμο, που τον κάνει ξανθό. Επίσης, είναι ψιλοαλεσμένος. Αυτά είναι τα τρία βασικά στοιχεία της ταυτότητάς του. Οι Έλληνες κάνουν τον καφέ πιο ξανθό σε σχέση με τους Τούρκους ή τους Άραβες, χωρίς αρώματα (οι Άραβες χρησιμοποιούν κυρίως καρδάμωμο), πιο συμπυκνωμένο και τον πίνουν σε μεγαλύτερη ποσότητα ανά φλιτζάνι.

Ο καφές είναι ελληνικός ή τούρκικος; Facebook Twitter
Ο «σωστός» ελληνικός καφές σιγοψήνεται στη χόβολη με χάλκινο μπρίκι, έτσι ώστε να βράσει καλά και να κάνει το βελούδινο καϊμάκι που τον χαρακτηρίζει.


Ο «σωστός» ελληνικός καφές σιγοψήνεται στη χόβολη με χάλκινο μπρίκι, έτσι ώστε να βράσει καλά και να κάνει το βελούδινο καϊμάκι που τον χαρακτηρίζει. Τα νεότερα χρόνια καθιερώθηκε να ψήνεται στη φλόγα από τα γκαζάκια υγραερίου. Η διαδικασία για έναν «ιδανικό παραδοσιακό» καφέ είναι η εξής: σε μικρό μπρίκι (που να χωράει μέχρι δύο καφέδες, για να γίνει καλό το καϊμάκι) ρίχνουμε νερό, μετρώντας με το φλιτζάνι (πρέπει να είναι γεμάτο μέχρι τα 2/3 για κάθε δόση). Προσθέτουμε μία γεμάτη κουταλιά καφέ για κάθε φλιτζανάκι και ζάχαρη ανάλογα με τις προτιμήσεις μας, ανακατεύουμε καλά και βράζουμε σε μέτρια φωτιά, μέχρι να φουσκώσει. Σερβίρουμε από μικρή ποσότητα σε κάθε φλιτζανάκι, μοιράζοντας το καϊμάκι. Στη συνέχεια συμπληρώνουμε τα φλιτζανάκια. Σερβίρεται με λουκούμι ή γλυκό του κουταλιού, κουλουράκι ή μπισκότο.


Παρά την πτωτική πορεία του, ο ελληνικός καφές εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το 50% της συνολικής κατανάλωσης καφέ στην Ελλάδα.

Γεύση
13

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σαν τα κρασιά της Χαλκιδικής δεν έχει

Το κρασί με απλά λόγια / Σαν τα κρασιά της Χαλκιδικής δεν έχει

Από την αρχαία Μένδη μέχρι τους αμπελώνες του Αγίου Όρους, τις μοναστηριακές παραδόσεις και την ιστορία της εμβληματικής κορμίλιτσας, που έφτασε να γίνει το κρασί του Κρεμλίνου, ανακαλύπτουμε τη μακραίωνη και συναρπαστική ιστορία του αμπελιού και του κρασιού στη Χαλκιδική.
ΥΡΩ ΚΟΛΙΑΚΟΥΔΑΚΗ | ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ
Ένας φούρνος στο Παγκράτι με καρδιά μικρού χωριού

Γεύση / Ένα ξεχασμένο νεοκλασικό στο Παγκράτι έγινε ο πιο γλυκός φούρνος της πόλης

Το Ideas Lab-Extraordinary Bakery στεγάζεται σε ένα νεοκλασικό κοντά στην πλατεία Βαρνάβα, το οποίο μετατράπηκε σε φούρνο και καφέ και γέμισε με βιβλία, φυτά και διακοσμητικά, διατηρώντας μια ζεστή, χαλαρή ατμόσφαιρα.
ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ
Οι 12 καλύτερες croque-madame στην Αθήνα

Γεύση / Οι 12 καλύτερες croque-madame στην Αθήνα

Σε ζύμη σφολιάτας, με ψωμί μπριός ή σάντο, με ελληνικά τυριά ή μικρά δημιουργικά twists: το ζεστό σάντουιτς με το αυγό σερβίρεται στην Αθήνα σε διάφορες εκδοχές, διατηρώντας όμως πάντα κάτι από τη γαλλική του καταγωγή.
ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ
Δήμος Σαμουράκης: «Η Στοκχόλμη έχει 12 μισελενάτα εστιατόρια. Η Αθήνα 16»

Γεύση / Δήμος Σαμουράκης: «Η Στοκχόλμη έχει 12 μισελενάτα εστιατόρια. Η Αθήνα 16»

Από τις κουζίνες που δούλεψε μικρός μέχρι το δικό του see|ds στα Ιλίσια, ο ταλαντούχος σεφ ακολούθησε μια διαδρομή 23 χρόνων που τον οδήγησε στο πρώτο αστέρι Michelin. Με αφορμή αυτή τη σημαντική διάκριση, μιλά για την επαγγελματική του πορεία, την εξέλιξη της αθηναϊκής γαστρονομίας, το fine dining, αλλά και για το είδος εστιατορίου που, κατά τη γνώμη του, δεν λείπει καθόλου από την Αθήνα.
M. HULOT
Το NOLAN μετακομίζει, αλλάζει σεφ και ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο

Πολιτισμός / Το NOLAN μετακομίζει, αλλάζει σεφ και ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο

Δέκα χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση στην αθηναϊκή γαστρονομική σκηνή, το NOLAN ετοιμάζεται να εγκατασταθεί σε νέα διεύθυνση, στην οδό Κολοκοτρώνη 11, και να υποδεχτεί τον νέο Executive Chef του, John Skotidas.
THE LIFO TEAM
Μόλις άνοιξε το tavernaki και είναι μαγαζάρα

Γεύση / Από το αυγολέμονο στο miso, ένα tavernaki δρόμος

Κουνουπίδι γιαχνί με κόκκινο κάρι, μακαρόνια με κιμά από πάπια ωρίμανσης, τηγανητή φέτα με την τεχνική του spring roll: Ο σεφ Άνταμ Κοντοβάς, στο νέο του μαγαζί στο Κολωνάκι, ενώνει τα πιάτα της ελληνικής ταβέρνας με τις γεύσεις της ασιατικής παράδοσης.
ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ
Η Νάξος στρώνει το παραδοσιακό τραπέζι του μέλλοντός μας

Γεύση / Τις πατάτες με τ' αυγά τις λένε «παταταύγουλα» στη Νάξο

Πατάτες με αυγά ποσέ, ψιλοκομμένο ζαμπόνι και τριμμένο ναξιώτικο «αρσενικό» και ραβιόλι από βρασμένες σε νερό λεπτές φέτες πατάτας, γεμισμένο με πουρέ, μαζί με τσιπς από τη φλούδα της: μια ταπεινή πρώτη ύλη, με τους κατάλληλους συνδυασμούς, δίνει απολαυστικά πιάτα.
ΝΙΚΟΣ Γ. ΜΑΣΤΡΟΠΑΥΛΟΣ
ΕΠΕΞ Μόσφιλα, γκόρτσα και τζίτζιφα: Οι ξεχασμένοι καρποί της ελληνικής εξοχής

Nothing Days / Μόσφιλα, γκόρτσα και τζίτζιφα: Οι ξεχασμένοι καρποί της ελληνικής εξοχής

Πριν από τα εξωτικά φρούτα και τα ομοιόμορφα προϊόντα των σύγχρονων μανάβικων, υπήρχαν οι καρποί που μάζευαν οι άνθρωποι από τα άγρια δέντρα, κι έφτιαχναν μαρμελάδες, πετιμέζια και γλυκά. Τρεις από αυτούς, σχεδόν ξεχασμένοι σήμερα, αφηγούνται μια ολόκληρη ιστορία γεύσεων και εποχικότητας που κινδυνεύουμε να χάσουμε.
M. HULOT
ΒΡΑΒΕΙΑ MICHELIN ΑΣΤΕΡΙΑ MICHELIN ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΑ

Γεύση / Βραβεία Michelin: Νέες διακρίσεις για την Αθήνα και ντεμπούτο για Θεσσαλονίκη και Σαντορίνη

Η έκδοση του Οδηγού MICHELIN για το 2027 διευρύνει για πρώτη φορά την παρουσία του στην Ελλάδα πέρα από την Αθήνα, εντάσσοντας τη Θεσσαλονίκη και τη Σαντορίνη και σχεδόν διπλασιάζοντας τον αριθμό των εστιατορίων που περιλαμβάνει
THE LIFO TEAM
Κάτι ήξεραν οι παππούδες μας: 10 νεο-καφενεία της Αθήνας για να σμίξουμε όπως παλιά / Στους νεο-καφενέδες ρακές και μπραντς να μας κερνάς: 10 στέκια που μας φέρνουν πιο κοντά

Γεύση / Σ' αυτούς τους 10 νεο-καφενέδες, ρακές και brunch να μας κερνάς

Στα σύγχρονα καφενεία, πίνουμε ελληνικό καφέ το πρωί και κοκτέιλ το βράδυ, μοιραζόμαστε μια ρακή ή ένα μπουκάλι κρασί, παραδοσιακούς μεζέδες ή ένα ψαγμένο πιάτο και ξαναβρίσκουμε κάτι που έχουμε ξεχάσει: τη χαρα τού να καθόμαστε γύρω από ένα τραπέζι απλώς για να τα πούμε.
ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ