Ο Βωμός των Δώδεκα Θεών: Εκεί όπου οι Αθηναίοι πρόσφεραν τα δάκρυά τους

Ο Βωμός των Δώδεκα Θεών: Εκεί όπου οι Αθηναίοι πρόσφεραν τα δάκρυά τους Facebook Twitter
O Βωμός των Δώδεκα Θεών χρησίμευε ως αφετηρία μέτρησης αποστάσεων (σταδιασμός), όπως σήμερα είναι αφετηρία μέτρησης η πλατεία Συντάγματος. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO
1

Κάπου ανάμεσα στον ναό και βωμό του Άρεως και στην Ποικίλη Στοά, στον χώρο της Αρχαίας Αγοράς, στην κεντρική περιοχή και πάνω στον τοίχο κοντά στη σιδηροδρομική γραμμή μόλις που ξεχωρίζει μέσα στη βλάστηση ένα τμήμα του περίβολου του Ιερού των Δώδεκα Θεών.

Ο περιηγητής Παυσανίας το ονομάζει Βωμό του Ελέους, του θεού της ευσπλαχνίας. Αδιάψευστος μάρτυρας του ιερού, η επιγραφή που διακρίνεται ανάμεσα στις πέτρες που χορτάριασαν: «Λέαγρος ανέθεκεν, Γλαύκωνος δώδεκα θεοίσιν», δηλαδή «Ο Λέαγρος, γιος του Γλαύκωνος, αφιέρωσε το άγαλμα [που δεν υπάρχει πια] στους δώδεκα θεούς».

Φαίνεται ότι ακόμα και στα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια εξακολουθούσε να είναι τόπος ασυλίας, γι' αυτό ο Παυσανίας τον αναφέρει ως Βωμό του Ελέους. Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο θεός Έλεος λατρευόταν από τους Αθηναίους ως δέκατος τρίτος θεός.

Ο Θουκυδίδης δίνει την πληροφορία πως ο Πεισίστρατος, γιος του Ιππία και εγγονός του φημισμένου Πεισίστρατου, ίδρυσε στην Αγορά ένα ιερό αφιερωμένο στους δώδεκα θεούς του Ολύμπου.

Το ιερό ήταν ένας τετράγωνος περιφραγμένος χώρος με έναν βωμό στο κέντρο. Καταστράφηκε από τους βαρβάρους του Ξέρξη και ξαναχτίστηκε από τους Αθηναίους στο τέλος του Χρυσού Αιώνα.

Επειδή βρισκόταν σε πολύ κεντρικό σημείο της Αγοράς, ο Βωμός των Δώδεκα Θεών χρησίμευε ως αφετηρία μέτρησης αποστάσεων (σταδιασμός), όπως σήμερα είναι αφετηρία μέτρησης η πλατεία Συντάγματος. Επίσης, το ιερό υπήρξε το κατεξοχήν άσυλο για τους διωκόμενους.

Ο Βωμός των Δώδεκα Θεών: Εκεί όπου οι Αθηναίοι πρόσφεραν τα δάκρυά τους Facebook Twitter
Ο Θουκυδίδης δίνει την πληροφορία πως ο Πεισίστρατος, γιος του Ιππία και εγγονός του φημισμένου Πεισίστρατου, ίδρυσε στην Αγορά ένα ιερό αφιερωμένο στους δώδεκα θεούς του Ολύμπου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO

Φαίνεται ότι ακόμα και στα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια εξακολουθούσε να είναι τόπος ασυλίας, γι' αυτό ο Παυσανίας τον αναφέρει ως Βωμό του Ελέους. Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο θεός Έλεος λατρευόταν από τους Αθηναίους ως δέκατος τρίτος θεός.

Σε αυτό τον εύσπλαχνο θεό δεν έκαναν αιματηρές θυσίες ούτε αναίμακτες προσφορές αλλά πρόσφεραν τα δάκρυά τους. Επιπλέον, οι Αθηναίοι έστησαν βωμούς και λάτρεψαν την Αιδώ, την Ορμή και τη Φήμη, γι' αυτό και ο περιηγητής Παυσανίας εξαίρει τους Αθηναίους και πιστεύει πως είναι ευτυχέστεροι των άλλων θνητών, επειδή, όπως λέει, «είναι ολοφάνερο πως σε όσους είναι ανεπτυγμένη η ευσέβεια, σε βαθμό κάπως μεγαλύτερο από το σύνηθες, σε αυτούς ανάλογη είναι και η ευτυχία».

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ
1

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τώρα είναι μια συνοικία γεμάτη πρόοδο και ζωή

Μεσοπόλεμος / «Ο οικοδομικός οργασμός ήλλαξε διά μιας την όψιν της Κυψέλης»

Ο Κανάρης δεν υπήρξε μόνο ένας από τους πρώτους Έλληνες «βομβιστές» (ως διάσημος, ξακουστός μπουρλοτιέρης) αλλά και το πρώτο σύμβολο κυψελιώτικου χιπστερισμού στη μεσοπολεμική του εκδοχή.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Στάση στην Ιερά Οδό για να ζητήσεις την εύνοια της Αφροδίτης και του Έρωτα

Ιστορία μιας πόλης / Στάση στην Ιερά Οδό για να ζητήσεις την εύνοια της Αφροδίτης και του Έρωτα

Το Ιερό της Αφροδίτης μεταξύ Αθήνας και Ελευσίνας υπήρξε τόπος στάσης και λατρείας των ταξιδιωτών προς την Ελευσίνα. Η αρχαιολόγος Ευσταθία (Έφη) Ανέστη παρουσιάζει την ιστορία, τα ευρήματα και τη σημασία ενός από τα πιο ξεχωριστά αλλά λιγότερο γνωστά ιερά της αρχαίας Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ταυρομαχίες για πατριωτικούς σκοπούς

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ / «Ο Ισπανός, χάρις στο θέαμα της ταυρομαχίας, συνήθισε το αίμα»

Ο πολεμικός απεσταλμένος της εφημερίδας «Ακρόπολις» παρακολούθησε «ένα θέαμα με μεγαλοπρέπεια μεσαιωνική, ένα θέαμα κτηνώδες» ενώ βροντούσαν τα κανόνια του Ισπανικού Εμφυλίου.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Στo «Σωτηρία» ζητούσαν θεραπεία οι φυματικοί της πόλης

Ιστορία μιας πόλης / Στo «Σωτηρία» ζητούσαν θεραπεία οι φυματικοί της πόλης

Το νοσοκομείο «Η Σωτηρία» υπήρξε για περισσότερο από έναν αιώνα σύμβολο του αγώνα κατά της φυματίωσης. Σήμερα, το ομώνυμο μουσείο διατηρεί ζωντανή αυτή την ιστορία μέσα από αντικείμενα, αρχεία και μαρτυρίες. Μαζί με την ιστορικό και μουσειολόγο Ασημίνα Γρηγορίου ανακαλύπτουμε την ιδιαίτερη κληρονομιά του.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Το αεροπλάνο είναι, ειδικά για τους αμάχους, τρομερός εφιάλτης»

Μεσοπόλεμος / «Θα πετάξετε εάν θέλετε, υπό τον όρον ν’ αποσιωπήσετε ό,τι δείτε»

Ο απεσταλμένος της εφημερίδας «Ακρόπολις» στον Ισπανικό Εμφύλιο πέταξε πάνω από τη Μαδρίτη και το Εσκορεάλ με αεροπλάνο των εθνικιστών. «Διανύσαμε 230 χιλιόμετρα. Ο αεροπόρος μού είπε ότι δεν μας έρριξαν από κάτω. Ο Θεός κι η ψυχή του».
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Πώς οι αποικίες των Μεγαρέων άλλαξαν τον αρχαίο κόσμο;

Ιστορία μιας πόλης / Ο αποικίες των Μεγαρέων άλλαξαν τον αρχαίο κόσμο

Οι νέες πόλεις που ίδρυσαν οι Μεγαρείς στη Μεσόγειο και στον Εύξεινο Πόντο δημιούργησαν ένα πυκνό δίκτυο, μοναδικό στην ελληνική αρχαιότητα. Οι αρχαιολόγοι Ειρήνη Σβανά και Λουκάς Ζώνας μιλούν για τον αποικισμό, την εξάπλωση του ελληνικού στοιχείου και τη σχέση των νέων κοινοτήτων με τη μητρόπολη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Τώρα ο πατέρας πολεμά τα παιδιά του. Ίσως να σκότωσε και κανένα»

Μεσοπόλεμος / «Τώρα ο πατέρας πολεμά τα παιδιά του. Ίσως να σκότωσε και κανένα»

Ο πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας «Ακρόπολις» περιγράφει τις εντυπώσεις του από τον Ισπανικό Εμφύλιο, από τα ερείπια του Ρεταμάρες και την Ημέρα του Πεζικού στο Τολέδο.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Ξερολιθιές, νεράιδες, ανεμόμυλοι: Αυτή είναι η ιστορία της Νάξου

Ιστορία μιας πόλης / Ξερολιθιές, νεράιδες, ανεμόμυλοι: Αυτή είναι η ιστορία της Νάξου

Ο επίκουρος καθηγητής Μουσειολογίας Στέλιος Λεκάκης μιλά για το παρελθόν του νησιού, και τον τρόπο με τον οποίο τα υλικά μνημεία συνδέονται με την προφορική και την άυλη κληρονομιά.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ένας Έλληνας ρεπόρτερ στον Ισπανικό Εμφύλιο

Μεσοπόλεμος / «Παντού καταστροφή και θάνατος». Ένας Έλληνας ρεπόρτερ στον Ισπανικό Εμφύλιο

Ο πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας «Ακρόπολις» περιγράφει τις εντυπώσεις του από τα γαλλοϊσπανικά σύνορα μέχρι τα χαρακώματα της πρώτης γραμμής, όπου είδε να χύνεται «άφθονο αίμα, κρουνούς που ρέουν ατελείωτοι».
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ