Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

Ουκρανική κρίση: Μπορεί να αντέξει η οικονομία της Ρωσίας ένα ακόμα πακέτο δυτικών κυρώσεων;

Η Μόσχα έχει προετοιμαστεί εντατικά τα τελευταία χρόνια για το ενδεχόμενο νέων οικονομικών κυρώσεων εναντίον της

Ουκρανική κρίση: Μπορεί να αντέξει η οικονομία της Ρωσίας ένα ακόμα πακέτο δυτικών κυρώσεων;

Όταν το 2014 η Ρωσία ενέταξε την Κριμαία στον εθνικό της κορμό, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και άλλες κατά βάση δυτικές χώρες προχώρησαν στην επιβολή αυστηρών οικονομικών κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Τώρα, με την ουκρανική κρίση να βρίσκεται σε εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση, δυτικά μέσα ενημέρωσης και αξιωματούχοι προειδοποιούν για γενικευμένη ρωσική εισβολή, παρά τις συνεχείς διαψεύσεις από πλευράς Μόσχας. Σε κάθε περίπτωση, μπροστά στο ενδεχόμενο γενικευμένων εχθροπραξιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επανειλημμένα διαμηνύσει ότι θα επιβληθούν πρόσθετες οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής της πρόσβασης των ρωσικών τραπεζών στο δολάριο και της εφαρμογής επιπλέον ελέγχων στις εξαγωγές.

Δείκτης εισαγωγών και εξαγωγών της ρωσικής οικονομίας τα τελευταία 20 χρόνια - Φωτ.: Διεθνές Νομισματικό Ταμείο / Wall Street Journal.

Ωστόσο, όπως εκτιμούν αναλυτές, η Ρωσία έχει πλέον λάβει σημαντικά μέτρα ώστε να προστατευτεί από το οικονομικό πλήγμα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες κυρώσεις. Η Μόσχα έχει ενισχύσει πλέον τα συναλλαγματικά της αποθέματα και προσπαθεί να διαφοροποιήσει το εμπορικό της χαρτοφυλάκιο σε μια προσπάθεια να απεξαρτηθεί, όσο δυνατόν, από τα έσοδα που της προσφέρει η ΕΕ μέσω των εξαγωγών που αφορούν κυρίως το φυσικό αέριο.

Κυρώσεις στον ενεργειακό τομέα

Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της Ρωσίας από τις εξαγωγές προέρχεται από ορυκτά προϊόντα όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας. Αυτή η εξάρτηση καθιστά τις εξαγωγές ενέργειας ελκυστικό στόχο για κυρώσεις, αν και η ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό αέριο φτάνει στο ένα τρίτο των εισαγωγών. 

Στο πλαίσιο αυτό, ΗΠΑ και Ευρώπη δε φαίνεται ακόμα να επεξεργάζονται κυρώσεις κατά των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, δεδομένης της ανησυχίας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αυξήσει το ήδη υψηλό ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη. Ωστόσο, ο πρόεδρος Μπάιντεν έχει τονίσει επανειλημμένα την επιθυμία των ΗΠΑ να μπλοκάρουν την έναρξη της λειτουργίας του αγωγού Nord Stream 2 που θα μεταφέρει ρωσικό αέριο απευθείας στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής.

Αξία των ρωσικών εξαγωγών σε δισεκατομμύρια. Με κόκκινο χρώμα οι εξαγωγές που αφορούν ορυκτά καύσιμα (π.χ. φυσικό αέριο) - Φωτ.: CEIC Data / Wall Street Journal.

Αν και η ΕΕ παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας, τα τελευταία χρόνια από πλευράς Μόσχας έχουν γίνει προσπάθειες απεξάρτησης, επεκτείνοντας τους εμπορικούς δεσμούς με την Κίνα. Μεταξύ αυτών η κατασκευή ενός μεγάλου αγωγού φυσικού αερίου προς την Κίνα το 2019. Από τότε οι εξαγωγές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί προς την Κίνα αλλά παραμένουν μικρές σε ποσοστό συγκριτικά με τις ευρωπαϊκές αγορές. 

Εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου ανά χώρα. Αισθητή μετά το 2019 η εμφάνιση της Κίνας - Φωτ.: CEIC Data / Wall Steet Journal.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν εξετάζει επίσης την απαγόρευση των εξαγωγών διαφόρων προϊόντων που αφορούν τεχνολογικά προϊόντα. Οι κυρώσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν την ικανότητα της Ρωσίας να συνεχίσει να προοδεύει με την ίδια ταχύτητα σε τομείς όπως η αεροδιαστημική και η τεχνητή νοημοσύνη.

Το χαμηλό χρέος και τα αποθέματα «σύμμαχος» της Μόσχας

Η Ρωσία έχει καταφέρει να ενισχύσει τη θέση της οικονομίας της, πράγμα που συνεπάγεται μια πιο εύκολη οικονομική απορρόφηση νέων κυρώσεων και τη διατήρηση της χρηματοδότησης από πλευράς της κυβέρνησης. Η χώρα έχει ακολουθήσει μια συντηρητική δημοσιονομική πολιτική και έχει μειώσει το χρέος σε σχέση με άλλες χώρες όπως οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους.

Χρέος σε ποσοστό επί του ΑΕΠ (Ρωσία, ΗΠΑ, Βρετανία, Ευρωζώνη) - Φωτ.: Διεθνές Νομισματικό Ταμείο / Wall Street Journal.

Παράλληλα, ειδικά μετά τα γεγονότα του 2014 στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για τη δημιουργία αποθεμάτων σε χρυσό και ξένο νόμισμα. Τα αποθέματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθεί για να στηριχτεί το ρούβλι, εάν οι κυρώσεις προκαλέσουν κατάρρευση του νομίσματος ή για να βοηθήσουν στην κάλυψη των κρατικών δαπανών.

Τα αποθέματα της Ρωσίας σε χρυσό και ξένο συνάλλαγμα όπως διαμορφώνονται από το 2014 - Φωτ.: CEIC Data / Wall Street Journal.

Με βάση τα όσα έχουν γίνει γνωστά το τωρινό πακέτο κυρώσεων δείχνει πιο εκτεταμένο (αν επιβληθεί) σε σχέση με αυτό του 2014 που στόχευε περισσότερο μεμονωμένα άτομα αλλά και τον ρωσικό στρατό. Ωστόσο, αυτό που πλέον έχει αλλάξει είναι ότι η Μόσχα είχε επαρκή χρόνο από τότε να αναπροσαρμόσει την οικονομία της και να γίνει λιγότερο ευάλωτη στις δυτικές οικονομικές πιέσεις. Με δεδομένο αυτό, η επί της ουσίας αποτελεσματικότητα ενός νέου πακέτου κυρώσεων δείχνει αβέβαιη

Με πληροφορίες από Wall Street Journal