Έφηβοι σε απόγνωση

Αν υπάρχει ζωντανό θέατρο, ο Έντα Γουόλς στο Chatroom, που παρουσιάζεται στο θέατρο Χώρα, μας δείχνει τι σημαίνει. Έξι έφηβοι μπροστά στις οθόνες του υπολογιστή τους. Μιλούν γράφοντας σε άγνωστους «φίλους» γι' αυτά που τους αρέσουν ή απεχθάνονται με τρόπο απόλυτο, παρά τη γενικότερη σύγχυση που χαρακτηρίζει τη ζωή τους - ή μάλλον ακριβώς γι' αυτό. Η γενιά των παιδιών που μεγάλωσε διαβάζοντας τις περιπέτειες του Χάρι Πότερ στην εφηβεία της μισεί το ρόλο που έπαιξε η «J.K. -fucking- Rowling», γιατί προσπάθησε να χειραγωγήσει τη φαντασία τους περιορίζοντάς την σ' έναν κόσμο εξωπραγματικό, ανύπαρκτο. Ο πιο σκληροπυρηνικός στις απόψεις του ήρωας αντιδρά κάθετα και για την ιστορία του Ρόαλντ Νταλ «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο της σοκολάτας» με το ίδιο επιχείρημα: είναι ψεύτικη, δεν έχει σχέση με τη ζωή. Το ίδιο κι όλο αυτό το lifestyle που πλασάρουν pop είδωλα τύπου Μπρίτνι Σπίαρς. Οι γονείς και η οικογένεια ή πουθενά ή αντικείμενα φονικού μίσους - και καθόλου δεν παρηγορεί η ψυχαναλυτική απόφανση ότι ο έφηβος πρέπει να σκοτώσει τους γονείς του για να περάσει επιτυχώς στον κόσμο των ενηλίκων. Η έρημος στην οποία μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά εξηγείται, δεν δικαιολογείται, και τα άλλοθι των γονιών, υπαρκτά και κατανοητά για τους ίδιους, δεν είναι αρκετά πειστικά.

Ένα από τα δεκαπεντάχρονα αγόρια της ιστορίας, ο Τζιμ, που μεγάλωσε χωρίς αγάπη και ζεστασιά από τους γονείς και τ' αδέλφια του, μπαίνει σ' ένα chatroom ψυχολογικής υποστήριξης - αν μπορεί να θεωρηθεί υποστήριξη το ότι υπάρχει κάποιος, άγνωστος και ανώνυμος, κάπου στη Γη, που ακούει υπομονετικά το πρόβλημά σου, όταν γονείς και φίλοι έχουν εξαφανιστεί.

Σ' ένα άλλο chatroom, ο Τζιμ επικοινωνεί υποτίθεται με συνομηλίκους του. Μικρές συμμαχίες διαμορφώνονται μεταξύ αγνώστων και σχέσεις εξουσίας και χειραγώγησης εκδηλώνονται. Μεταξύ σοβαρού και πλάκας, μία ομαδούλα ομοφρονούντων προτρέπει το αγόρι να αυτοκτονήσει. Έτσι θα δώσει τέλος στην προσωπική του απελπισία και η περίπτωσή του μπορεί να κινητοποιήσει συζητήσεις και αντιδράσεις που θα ωφελήσουν τους συνομηλίκους τους.

Μια πρόσφατη είδηση συνδέει τη σκηνή του θεάτρου Χώρα με τον «πραγματικό κόσμο»: δύο φοιτητές, 19 και 20 ετών στη Γλυφάδα και στο Κολωνάκι, είχαν αναγγείλει στο Ίντερνετ ότι θέλουν να αυτοκτονήσουν. Ο ένας στις 21 Δεκεμβρίου 2008 ανήρτησε σχετικό κείμενο στο chatroom του zoo.gr, ο άλλος την 1η Ιανουαρίου 2009, σε chatroom στο pathfinder.gr. Τελικά, το Τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος εντόπισε τα πρόσωπα και απέτρεψε τη μοιραία κατάληξη. Αλλά οι αυτοκτονίες εφήβων και νεαρών με τη βοήθεια «φίλων» από το Ίντερνετ -οι Ιάπωνες έχουν δείξει εδώ και χρόνια το δρόμο και τον τρόπο- γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλείς.

Να γιατί ο καθρέφτης που στήνει μπροστά μας ο Έντα Γουόλς στο Chatroom δεν είναι παραμορφωτικός. Οι συμπεριφορές, οι σκέψεις, η απελπισία, η άρνηση, η μοναξιά των νεαρών ηρώων του είναι αληθινή. Η ψυχολογία δεν βοήθησε και, αν ισχύει ότι μειώθηκε το χάσμα των γενεών (αφού η απόσταση που χωρίζει τους σημερινούς γονείς από τα παιδιά τους είναι σαφώς μικρότερη απ' ό,τι σε παλαιότερες εποχές), νέα χάσματα δημιουργήθηκαν. Ο συγγραφέας δεν προτείνει λύσεις, απλώς εκθέτει το πρόβλημα, πώς δηλαδή μια κυρίαρχη μορφή της σύγχρονης εφηβικής κουλτούρας εκφράζει την οικτρή αποτυχία ενός ολόκληρου συστήματος και καθενός από μας μεμονωμένα να φτιάξουμε έναν κόσμο όπου η αισιοδοξία και η ελπίδα να μην είναι λέξεις κενές νοήματος για τα παιδιά μας.

Έξι νέοι ταλαντούχοι ηθοποιοί καθοδηγήθηκαν εύστοχα από τη Σοφία Βγενοπούλου στην παράσταση του Χώρα. Ο σκηνικός χώρος πήρε από τον Γιάννη Σκουρλέτη τη μορφή ενός τεράστιου πληκτρολογίου, πάνω στο οποίο είχαν τοποθετηθεί οι καρέκλες γραφείου των προσώπων του έργου. Έτσι αμέσως επιβάλλεται η συνθήκη ότι βρισκόμαστε στον άυλο κόσμο κάποιου chatroom και δεν χρειάστηκε οι ηθοποιοί να είναι σκηνικά καθηλωμένοι πίσω από μια οθόνη υπολογιστή. Κάποιες στιγμές τα όμορφα νεανικά πρόσωπά τους, σε γκρο πλαν, καταλάμβαναν τους τοίχους του θεάτρου (βίντεο του Έκτορα Λυγίζου) και η απορία στα λόγια και στα μάτια τους δεν μπορούσε παρά να προκαλεί κραδασμούς σ' όσους θεατές είναι αρκετά ειλικρινείς να παραδεχθούν τη διάχυση της ευθύνης για όλα αυτά που καταγγέλλει το έργο , απλώς αποτυπώνοντάς τα. Η μουσική σύνθεση του Δημήτρη Καμαρωτού έδωσε για μία ακόμη φορά το σωστό ήχο που ταιριάζει σε μια ασυνήθιστα αληθινή σκηνική αφήγηση.

Οι ρόλοι, προφανώς κοντά στις προσωπικές αναφορές των ηθοποιών, ερμηνεύτηκαν με αμεσότητα και ανεπιτήδευτη εμπλοκή από τον Θύμιο Κούκιο, τον Γιώργο Σπάνια, τη Σοφία Γεωργοβασίλη, τη Άρτεμη Φλέσσα, τον Παναγιώτη Εξαρχέα και τη Μαρία Γεωργιάδου.

«Chatroom», θέατρο Χώρα, Αμοργού 20, Κυψέλη, 210 8673945.