Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »

Ο Οδυσσέας Ελύτης για τον Πικάσο

"Πικασσό: με το θάμπος που ξεχύνει ο Γαλαξίας στο άπειρο..."

  [Από την Αργυρώ Μποζώνη]

 

 

 

 

«Το καλοκαίρι του '51 που η τύχη το 'φερε να ζήσω για δεύτερη φορά κοντά στον Picasso (στη Γαλλία). Ο Picasso με το παράδειγμά του, μ' έβγαλε από πολλά συμπλέγματα, κυρίως από τη δυσκολία συναρμογής ανάμεσα στο Δυτικό και το Ανατολικό πνεύμα. Ο Picasso ήταν σχεδόν ένας αρχαίος Έλληνας κοντά μου. Μισόγυμνος, γεροδεμένος, μαυρισμένος από τον ήλιο, κατοικούσε, στο πείσμα των εκατομμυρίων του, σ' ένα μικρό ταπεινό σπιτάκι του Vallauris, απ' αυτά που θυμίζουν τα δικά μας τα νησιώτικα. Κυκλοφορούσε μ' ένα βρακί, ζωγράφιζε, κατέβαινε στο Golf-Juan μπάνιο, έτρωγε τον περίδρομο, κι έπεφτε με τα τέσσερα, για να κάνει το αλογάκι στην Paloma, το μικρό του τότε κοριτσάκι. Την αίσθηση που οι Έλληνες είχανε απαρνηθεί – του ήλιου και του έρωτα στην πρώτη, στην αρχική τους σημασία -, την ασκούσε σαν παλιός μυθικός βασιλιάς που το μεγαλείο του δεν βρίσκεται στην ισχύ και στην εξουσία, αλλά στις απλές κι άνετες χειρονομίες του. [...]

 

Σε μια μεγάλη ξύλινη παράγκα, λίγα μέτρα πιο κάτω, που τη χρησιμοποιούσε για εργαστήριο γλυπτικής, έβρισκες έναν άλλο θησαυρό βγαλμένον από τα ίδια μυθικά μεσογειακά βάθη, αρχέτυπα της κουκουβάγιας, σ' όλα τα πιθανά μεγέθη και σχήματα, της κατσίκας, που κατάφερνε να ενσωματώσει μπουκάλες και τενεκέδες και τρύπια πανέρια, όλα τα τυχαία ευρήματα μιας έρημης ακρογιαλιάς, που ακόμη διατηρούσανε, θα 'λεγες, επάνω τους τη φρέσκια κάψα του μεσημεριού και τη γεύση της άρμης, τέλος, άλλα μικρά ζώα και πετούμενα, ψαράκια, κοκόρια, περιστέρια. «Όταν είναι νύχτα να ονειρεύεσαι, αλλά όταν ξημερώνει ν' ανοίγεις το παράθυρο διάπλατα», έλεγε. «Όλα τα πράγματα του κόσμου έχουν δικαίωμα στο φως». Και μια μέρα που του κλαιγόμουνα για την κατάσταση στην Ελλάδα με κοίταξε με τα μεγάλα μαύρα μάτια του αυστηρά: «Να τα βλέπεις κι από την άλλη τους όψη τα πράγματα», μου είπε. «Αν δεν ήτανε συντηρητικά τα καθεστώτα πώς θα μπορούσαμε του λόγου μας να 'μαστε επαναστάτες;», και ξέσπασε σε δυνατά γέλια, για να μην καταλάβω αν μιλάει σοβαρά ή αστειεύεται...Μιαν άλλη φορά, ένα μεσημέρι, με πήρε απ' το μπράτσο και κάναμε όλη τη διαδρομή της αμμουδιάς. «Κοιτάξτε, κοιτάξτε», μου έκανε κάθε τόσο κι έδειχνε με το δάχτυλο μπροστά τις καταμέλαψες ξανθές που κυκλοφορούσανε με πελώριους φελλούς στα πόδια και πελώριες ψάθες στο κεφάλι και σχεδόν τίποτε άλλο.... «Έτσι είναι και σε σας στην Ελλάδα; Τις άτιμες... έχουν το διάολο μέσα τους...». Φαινότανε περισσότερο ένας μάγκας στα δεκαεφτά του χρόνια παρά ένας ένδοξος στα εβδομήντα του. Και μόνον η φυσική μου δειλία μ' εμπόδιζε να του φωνάξω πόσο τον παραδέχομαι τέτοιον που είναι, τι τεράστιο μάθημα δίνει με το παράδειγμά του στους σοβαροφανείς (τους δικούς μας προπάντων), τι συνέπεια ανάμεσα στα καθημερινά του «χούγια» και στα «χούγια» της τέχνης του... Ήμουνα τρομερά κολακευμένος να παρακολουθώ στις πιο ιδιωτικές του στιγμές έναν άνθρωπο που πολλοί αγωνίζονταν μήνες, μόνο και μόνο για να του σφίξουν το χέρι...».

 

(Ο. Ελύτης, "Το χρονικό μιας δεκαετίας"- " Ανοιχτά χαρτιά", Ίκαρος)

 

 

 

 

_______________

Απόσπασμα από το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη «Ωδή στον Picasso»

 

Ι. […] Η ζωή δεν είναι ερημητήριο

Η ζωή δεν αντέχει στη σιωπή

Με θερμοπίδακες και με χιονοστιβάδες πάει ψηλά

ή κυλιέται χαμηλά και ψιθυρίζει λόγια αγάπης

Λόγια που ό, τι κι αν πουν δε λένε ποτέ τους ψέματα

Λόγια που ξεκινούν πουλιά και φτάνουν «πυρ αιθόμενον»

Γιατί δεν έχει δύο στοιχεία ο κόσμος- δε μοιράζεται

Παύλε Πικασσό- κι η χαρά με τη λύπη στο μέτωπο

του ανθρώπου μοιάζουν

Juego de luna arena- σμίγουν εκεί που ο ύπνος

Αφήνει να μιλούν τα σώματα- εκεί που ζωγραφίζεις

Το Θάνατο ή τον Έρωτα

Ίδια γυμνούς κι ανυπεράσπιστους κάτω

από τα τρομερά ρουθούνια του Βοριά

γιατί έτσι μόνο υπάρχεις […]

II. […]

Τα μεγάλα μαύρα σου μάτια ζεστοβολούν τον κόσμο

Μέσα τους λιάζεται η Μεσόγειος και τεντώνουν

τον τραχύ λαιμό τους οι αίγαγροι των βράχων…

Πικασσό: με το θάμπος που ξεχύνει ο Γαλαξίας στο άπειρο

Πικασσό: με το πείσμα που γυρνάει κατά τον Βορρά

η μαγνητική βελόνα

Πικασσό: καθώς καίει ο χάλυβας μες στο χυτήριο

Πικασσό: καθώς χάνεται στα βάθη ένα θωρηκτό ανοικτής θαλάσσης

Πικασσό: μες στο ασύμμετρο της υπερρεαλιστικής χλωρίδας

Πικασσό: Παλόμα

Πικασσό: Ιπποκένταυρε

Πικασσό: Guernica

ΙΙΙ. […]

Την ώρα που εσύ θηρίο/ Εσύ Παύλε Πικασσό

Πικασσό Παύλε που μες στα αμάραντα μάτια σου

Χώρεσες όσα δεν μπόρεσε να χωρέσει ο Θεός

μέσα σ’ ένα εκατομμύριο στρέμματα φυτεμένης γης

Δουλεύεις το πινέλο σου σαν να τραγουδάς

Σαν να χαϊδεύεις λύκους ή να καταπίνεις πυρκαγιές

Σαν να πλαγιάζεις νύχτα μέρα με μια γυναίκα νυμφομανή

Σαν να πετάς πορτοκαλόφλουδες στη μέση ενός γλεντιού

Ενώ εσύ θυελλοχαϊδεμένε

Πικασσό Παύλε αρπάζεις το Θάνατο από τους καρπούς των χεριών

Και τον παλεύεις ωσάν ωραίο κι ευγενικό Μινώταυρο

Που όσο χάνει εκείνος το αίμα του τόσον εσύ αντρειεύεσαι

Παίρνεις περνάς αφήνεις ξαναπιάνεις

Λουλούδια ζώα φιλιά ευωδιές κοπριές κοτρόνια και διαμάντια

Για να τα εξισώσεις όλα μέσα στο άπειρο καθώς η ίδια η κίνηση

της γης που μας έφερε και θα μας πάρει

Και ζωγραφίζεις για σένα και για μένα

Και ζωγραφίζεις για όλους τους συντρόφους μου

Και ζωγραφίζεις για όλα που πέρασαν που περνούν

και που θα περάσουν.

 

(Ο. Ελύτης, Ποίηση, εκδ. Ίκαρος)

 

 

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ
 

ΕΙΔΗΣΕΙΣ/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

VIDEOS/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

CITY GUIDE/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ/ΠΡΟΣΦΑΤΑ