Η εικαστική σκηνή της Αθήνας έχει αλλάξει αρκετά τα τελευταία χρόνια. Υπάρχει μεγάλη κινητικότητα όσον αφορά την τέχνη, γίνονται περισσότερες εκθέσεις είτε σε γκαλερί είτε σε σπίτια, νέα project spaces, artist run spaces και art residencies ξεπηδούν συνέχεια από το πουθενά και πολλές φορές μπορεί να γίνουν 4-5 εγκαίνια εκθέσεων την ίδια μέρα, σε διαφορετικά σημεία της πόλης. Τις πιο πολλές φορές αυτές οι προσπάθειες μπορεί να έχουν πιο DIY χαρακτήρα, όπως το Enterprise Projects, που άνοιξε πριν από έναν χρόνο περίπου στους Αμπελόκηπους από δύο νεαρούς αποφοίτους της Καλών Τεχνών, τον Βασίλη Παπαγεωργίου και τη Δανάη Γιαννόγλου. Ο χώρος αρχικά ήταν ένα παλιό συνεργείο-φανοποιείο, το οποίο λειτουργούσε μέχρι τα τέλη του '90 και ανήκε στην οικογένεια του Βασίλη. Η Δανάη έχει τελειώσει το θεωρητικό τμήμα της σχολής και ο Βασίλης ασχολείται κυρίως με τη γλυπτική και τις εγκαταστάσεις. «Έψαχνα έναν χώρο για στούντιο, ένα μέρος με μεγάλη πόρτα για να νοικιάσω, και το θυμόμουν αυτό το μέρος απ' όταν ήμουν μικρός. Πάντοτε ήθελα να κάνω κάτι εδώ. Ήταν χάλια όταν μπήκαμε. Είχε 500 κιλά σίδερα πεταμένα εδώ κι εκεί, ένα τεράστιο σύστημα εξαερισμού. Ο χώρος ήταν τρύπα», λέει ο Βασίλης.
Με τη βοήθεια της Δανάης το έφτιαξε. «Ξεκινήσαμε το 2014 να το φτιάχνουμε, σιγά-σιγά, με αρκετή προσωπική δουλειά. Τελειώναμε, παράλληλα, τη σχολή. Είπαμε πως έπρεπε να αποφασίσουμε τι θέλαμε να κάνουμε. Χρειαζόμασταν χρόνο και πρακτικά, για να γίνουν ορισμένες δουλειές, ώστε ο χώρος να είναι λειτουργικός και βιώσιμος, όπως η τουαλέτα π.χ.». Και πραγματικά, ο χώρος είναι εντυπωσιακός, τεράστιος, με ροζ τοίχους. Άρχισαν να κάνουν εκθέσεις από πέρσι το φθινόπωρο. Ήδη έχουν κάνει τέσσερις. Στην πρώτη που διοργάνωσαν και είχε τίτλο «Car Service» άφησαν τους καλλιτέχνες να εμπνευστούν από την πρώην λειτουργία του χώρου και να κάνουν επεμβάσεις. «Για μένα, ένα από τα καλά είναι ότι έχουμε απόλυτη ελευθερία να κάνουμε ό,τι θέλουμε, από τη στιγμή που δεν εργαζόμαστε για κάποιον και δεν λογοδοτούμε. Δεν μας περιορίζει κανείς», λέει η Δανάη. «Αν δεν υπήρχε ο χώρος, δεν θα μπορούσαμε να το κάνουμε, από πρακτικής απόψεως. Θα είχαμε ένα νοίκι, έξοδα. Δεν ξέρω αν θα παίρναμε εύκολα την απόφαση να νοικιάσουμε έναν χώρο και να "τρέξουμε" κάτι που θα ήταν εξ ορισμού non-profit».
Ούτε θεωρούμε ότι αντιπροσωπεύουμε μια συγκεκριμένη μορφή τέχνης, ούτε προσπαθούμε να ταυτιστούμε με ένα και μόνο κομμάτι της. Χωρίς εξαιρετικά μακροπρόθεσμα σχέδια, προχωράμε με αισιοδοξία.
—Πιστεύετε ότι τα εικαστικά έχουν γίνει μια DIY κατάσταση;».
Νομίζω ότι, αναγκαστικά, έχουν γίνει. Ούτε εμείς, όπως ούτε και οι αντίστοιχοι χώροι, φαντάζομαι, πάμε να καλύψουμε ένα κενό. Δεν μπορούμε να καλύψουμε τα κενά που υπάρχουν στην εικαστική σκηνή σήμερα, αλλά όσο περισσότερα πράγματα λείπουν, τόσο περισσότεροι χώροι ανοίγουν για να κάνεις πράγματα μόνος σου. Το έχεις ανάγκη εξάλλου. Δεν είναι πολλές οι ευκαιρίες. Πρέπει να κινηθείς κάπως, έστω και μόνος σου. Ένα άλλο πράγμα που συμβαίνει είναι ότι οι χώροι που ανοίγουν είναι από επισκέπτες από το εξωτερικό που ήρθαν για να κάνουν αυτό, ούτε καν από ξένους που ήδη ζουν εδώ. Δεν υπήρχε παλιότερα κάτι παρόμοιο.
—Πώς βλέπετε την τέχνη στην Ελλάδα σήμερα;
Υπάρχει ένα έντονα δημιουργικό κλίμα και το επίπεδο δεν έχει να ζηλέψει κάτι από άλλες μητροπόλεις της τέχνης. Τα ερεθίσματα είναι πολλά και οι καλλιτέχνες ανταποκρίνονται. Λείπει, βέβαια, η εικαστική παιδεία, η διαμόρφωση ευρύτερου κοινού, υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με τη χρηματοδότηση, ενώ οι θεσμοί απουσιάζουν. Ένα project space, όποιο και αν είναι αυτό, δεν μπορεί να αντικαταστήσει ένα μουσείο – εξάλλου, δεν είναι αυτός ο ρόλος του. Ταυτόχρονα, η έλλειψη πόρων περιορίζει αρκετά τις κινήσεις μας. Θα ήταν ενδιαφέρον αν τα εικαστικά γίνονταν ένα πιο εξωστρεφές αντικείμενο και ταυτόχρονα καλλιεργούνταν στον κόσμο ένα εντονότερο ενδιαφέρον γι' αυτά. Επίσης, μεγάλο κενό στην καλλιτεχνική σκηνή είναι η απουσία έντυπης (ή και ηλεκτρονικής) κριτικής. Παίρνουμε feedback μεταξύ μας, από φίλους, συναδέλφους και επισκέπτες, όχι μόνο για τη δική μας δραστηριότητα αλλά και για όλα όσα βλέπουμε ως θεατές. Από την άλλη, το γεγονός πως η εικαστική σκηνή της Αθήνας είναι μικρή δημιουργεί διαφορετικούς συσχετισμούς, πιο ζεστούς και πιο φιλικούς απ' ό,τι σε άλλες πόλεις.
—Και το μέλλον;
Δεν έχουμε συγκεκριμένο στρατηγικό πλάνο για το Enterprise Projects. Πειραματιζόμαστε και ανιχνεύουμε, προσπαθώντας να βρούμε τον χώρο μας μέσα στην εικαστική σκηνή. Ούτε θεωρούμε ότι αντιπροσωπεύουμε μια συγκεκριμένη μορφή τέχνης, ούτε προσπαθούμε να ταυτιστούμε με ένα και μόνο κομμάτι της. Χωρίς εξαιρετικά μακροπρόθεσμα σχέδια, προχωράμε με αισιοδοξία. Ό,τι έρθει, θα το αντιμετωπίσουμε, ή δεν θα το αντιμετωπίσουμε και θα δημιουργηθεί μια νέα συνθήκη μέσα στην οποία θα υπάρξουμε και θα συνεχίσουμε.
Enterprise Projects, Χαλκηδόνος 56-58, Αμπελόκηποι
Η επόμενη έκθεση του Enterprise Projects θα πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με το fanzine Asthenia στις 11.11.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
