Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
LIGHTBOX

Ο Hokusai πίσω από το Μεγάλο Κύμα

Μία εντυπωσιακή έκθεση αφιερωμένη στα 30 πιο δημιουργικά χρόνια του Ιάπωνα καλλιτέχνη παρουσιάζεται στο Βρετανικό Μουσείο

 

Κόκκινο Φούτζι, από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι, 1831. © The Trustees of the British Museum
Κόκκινο Φούτζι, από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι, 1831. © The Trustees of the British Museum

 

Αν υπάρχει ένα έργο ιαπωνικής τέχνης με το οποίο είναι εξοικειωμένο το δυτικό κοινό, ακόμα κι αν δεν γνωρίζει τον δημιουργό ή τον τίτλο του, αυτό είναι το «Το Κύμα στα ανοιχτά της Καναγκάουα» του Κατσουσίκα Χοκουσάι. Η γλύπτρια Καμίλ Κλοντέλ, ο συνθέτης Ντεμπυσσύ, η εταιρεία ρούχων Quiksilver καθώς και το λειτουργικό των iPhone είναι μερικοί μόνο που έχουν εμπνευστεί ή μεταπλάσει το χαρακτικό αυτό σε γλυπτά, συνθέσεις, εμπορικά σήματα, ακόμα και emoji.

 

Το Βρετανικό Μουσείο πρόσφατα εγκαινίασε μια έκθεση που σκοπό έχει να προσφέρει στο κοινό την ευκαιρία να περιεργαστεί τον βίο αυτού του πολυεπίπεδου καλλιτέχνη στα τριάντα τελευταία χρόνια της ζωής του και να ανακαλύψει το εύρος και τον πλούτο των αριστουργημάτων που φιλοτεχνούσε κυριολεκτικά μέχρι τον θάνατο του σε ηλικία 89 ετών. Τα έργα που εκτίθενται έχουν επιλεχθεί ώστε να επιτρέψουν στις προσωπικές πεποιθήσεις, καθώς και στις διαρκείς πνευματικές και καλλιτεχνικές αναζητήσεις του υπέργηρου πια Χοκουσάι να αναδυθούν. Είναι χαρακτηριστικό πως ο τελειομανής Ιάπωνας όταν βρισκόταν στο νεκροκρέβατο του είχε πει »Είθε οι Ουρανοί να μου χαρίσουν άλλα δέκα χρόνια... ή έστω πέντε, ώστε να γίνω σωστός ζωγράφος».

 

Μνημειώδης ήταν η περφόρμανς του όταν κλήθηκε στην αυλή ενός Σογκούν για να επιδείξει την δεξιοτεχνία του. Πήρε ένα τεράστιο φύλλο χαρτιού, στο οποίο ζωγράφισε μια μεγάλη μπλε καμπύλη, βούτηξε τα πόδια μιας κότας σε κόκκινη βαφή και άρχισε να την κυνηγάει τρέχοντας πάνω στην γραμμή, δημιουργώντας έτσι μια ανεπανάληπτη παραλλαγή του παραδοσιακού ιαπωνικού μοτίβου των φύλλων του σφενδάμου που επιπλέουν στον ποταμό Τατσούτα.

 

Ο Χοκουσάι γεννήθηκε το 1760 στο Έντο –νυν Τόκιο– της Ιαπωνίας και υιοθετήθηκε σε μικρή ηλικία από τον καθρεπτοποιό θείο του, ο οποίος τον προόριζε για διάδοχό του στη δουλειά. Όμως το μεγάλο του ταλέντο στη ζωγραφική διαφαίνεται ήδη από τα 6 και ο ρους της ζωής του αλλάζει. Στα 12 τον στέλνουν να δουλέψει σε βιβλιοπωλείο και στα 14 μαθητεύει σε ένα εργαστήρι ξυλογραφίας ώσπου γίνεται δεκτός σε μια σπουδαία σχολή ζωγραφικής. Δάσκαλος του είναι ο Κατσουκάουα Σουνσό, ένας από τους κορυφαίους στην τεχνοτροπία των ιαπωνικών χαρακτικών ουκίγιο-ε, ή αλλιώς των «Εικόνων του Φθαρτού Κόσμου» και για τον Χοκουσάι ξεκινάει μια μακρά, παραγωγική και ανατρεπτική καλλιτεχνική σταδιοδρομία που διαρκεί 70 περίπου χρόνια.

 

Αλλάζει εργαστήρια και σχολές, συνεργάζεται με διαφορετικούς δασκάλους και εξερευνά πλείστες μορφές τέχνης. Μελετά ακόμα και τις ευρωπαϊκές σχολές στις οποίες εκτίθεται όταν κατορθώνει να αποκτήσει χαλκογραφίες Γάλλων και Ολλανδών καλλιτεχνών.

 

Το μεγάλο κύμα έξω από την Καναγκάουα (The Great Wave) από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι, 1831. © The Trustees of the British Museum
Το μεγάλο κύμα έξω από την Καναγκάουα (The Great Wave) από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι, 1831. © The Trustees of the British Museum

 

Στη σχολή του αλλάζει για πρώτη φορά το όνομα του σε Σουνρό, μια πρακτική συνήθη ανάμεσα στους Ιάπωνες καλλιτέχνες της εποχής. Ωστόσο, καθόλη την διάρκεια του βίου του, ο Χοκουσάι έμελλε να αλλάξει το όνομα του περί τις 30 φορές, σηματοδοτώντας κάθε φορά και μια αλλαγή στην τεχνοτροπία ή τη θεματολογία των έργων του. Η ταφόπλακα του φέρει και το τελικό του προσωνύμιο Gakyō Rōjin Manji ή «Γέρος Παθιασμένος με τη Ζωγραφική».

 

Πληθωρικός και ιδιοσυγκρασιακός, ο Χοκουσάι έβρισκε την τακτοποίηση και την καθαριότητα απεχθείς δραστηριότητες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα κάθε φορά που το σπίτι και εργαστήρι του γινόταν αβίωτο από την βρωμιά, να μετακομίζει. Συνολικά μετακόμισε 93 φορές.

 

Τα ταλέντα του όμως δεν περιορίζονταν στον χρωστήρα. Ο Χοκουσάι υπήρξε ευφυής μάνατζερ του εαυτού του και περφόρμερ πολύ πριν αυτοπροσδιοριστούν έτσι οι εικαστικοί. Συνήθιζε να δημιουργεί τεράστιες συνθέσεις δημοσίως με τη βοήθεια των μαθητών του για να τραβήξει τον θαυμασμό και την προσοχή του κοινού, ενώ μνημειώδης ήταν η περφόρμανς του όταν κλήθηκε στην αυλή ενός Σογκούν για να επιδείξει την δεξιοτεχνία του. Πήρε ένα τεράστιο φύλλο χαρτιού, στο οποίο ζωγράφισε μια μεγάλη μπλε καμπύλη, βούτηξε τα πόδια μιας κότας σε κόκκινη βαφή και άρχισε να την κυνηγάει τρέχοντας πάνω στην γραμμή, δημιουργώντας έτσι μια ανεπανάληπτη παραλλαγή του παραδοσιακού ιαπωνικού μοτίβου των φύλλων του σφενδάμου που επιπλέουν στον ποταμό Τατσούτα.

 

Το αρχοντικό Umezawa στην επαρχία Sagami (Umezawa Manor in Sagami Province ) από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι,1831.
Το αρχοντικό Umezawa στην επαρχία Sagami (Umezawa Manor in Sagami Province ) από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι,1831.

 

Πέρα όμως από μια ιδιόρρυθμη φιγούρα που συνοδεύεται από πληθώρα ιστοριών ανεκδοτολογικής φύσεως, ο Χοκουσάι ήταν ένας καλλιτέχνης με αστείρευτο ταλέντο, ο οποίος κατά την σχεδόν εβδομηντάχρονη καριέρα του παρήγαγε ποικιλόμορφα έργα ανυπέρβλητης ομορφιάς και ευαισθησίας. Συνολικά υπολογίζεται ότι ο λίαν εργατικός –σηκωνόταν αξημέρωτα και σχεδίαζε μέχρι αργά τη νύχτα– ζωγράφος ολοκλήρωσε περίπου 30.000 πίνακες, ξυλογραφίες, σχέδια και εικονογραφημένα βιβλία ποίησης και μυθοπλασίας.


Υπήρξε επίσης ένας από τους κορυφαίους σχεδιαστές διοραμάτων και επιτραπέζιων παιχνιδιών. Ένα από αυτά απεικόνιζε τη διαδρομή ενός προσκυνητή από το Έντο προς θρησκευτικής σημασίας τοπόσημα και αποτελούνταν από πολλά μικρά σχέδια τοπίων. Οι περισσότεροι ιστορικοί της τέχνης θεωρούν πως στο παιχνίδι αυτό πρέπει να αναζητήσουμε την αρχική ιδέα του σπουδαιότερου και πιο γνωστού έργου του Χοκουσάι, τη σειρά των ουκίγιο-ε «36 Όψεις του Όρους Φούτζι».

 

Οι «36 Όψεις του Όρους Φούτζι», όπου εντάσσεται και το περίφημο «Κύμα» του, φιλοτεχνήθηκαν από τον Χοκουσάι γύρω στα 1830 όταν εκείνος ήταν ήδη στα 70. Μια σειρά αναποδιών τον είχε αφήσει σε μεγάλη οικονομική δυσχέρεια και η απάντησή του στις δυσκολίες ήταν να βυθιστεί με ακόμα μεγαλύτερο πάθος στην τέχνη του, καθοδηγούμενος και από το θρησκευτικό του συναίσθημα. Όπως γράφει και ο Henry Smith, καθηγητής ιαπωνικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Columbia, «από πολύ νωρίς το Όρος Φούτζι θεωρούνταν πηγή του μυστικού της Αθανασίας, μία παράδοση που αποτελούσε τον πυρήνα της εμμονής του Χοκουσάι με το βουνό».

 

Εμπνεόμενος από τη φύση και την ανθρώπινη μορφή, ο Χοκουσάι δημιούργησε εικόνες λεπταίσθητες, ρευστές και ονειρικές παρότι προκύπτουν από πραγματικά τοπία και καθημερινές ασχολίες, κι αυτό είναι η απόδειξη της σπουδαιότητας της τέχνης του.

 

Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση εδώ

 

Η γιορτή των αγοριών, 1824-1826. Αποδίδεται στον Hokusai. Courtesy of the Nationaal Museum van Wereldculturen, Leiden.
Η γιορτή των αγοριών, 1824-1826. Αποδίδεται στον Hokusai. Courtesy of the Nationaal Museum van Wereldculturen, Leiden.

 

O καταρράκτης όπου ο Yoshitsune έπλυνε το άλογό του στο Yoshino, επαρχία Yamato, 1833. © The Trustees of the British Museum
O καταρράκτης όπου ο Yoshitsune έπλυνε το άλογό του στο Yoshino, επαρχία Yamato, 1833. © The Trustees of the British Museum

 

Γέφυρα μεταξύ των επαρχιών  Hizen και Etchū, 1834.
Γέφυρα μεταξύ των επαρχιών Hizen και Etchū, 1834.

 

Χιονισμένο πρωινό, από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι,  1832. On display 7 July – 13 August.
Χιονισμένο πρωινό, από τη σειρά 36 απόψεις του Όρους Φούτζι, 1832. On display 7 July – 13 August.

 

Αυτοπορτρέτο σε ηλικία 83 ετών, 1842.
Αυτοπορτρέτο σε ηλικία 83 ετών, 1842.

 

Παπαρούνες από μεγάλα λουλούδια 1831-1832. © The Trustees of the British Museum
Παπαρούνες από μεγάλα λουλούδια 1831-1832. © The Trustees of the British Museum

 

Δράκος σε σύννεφα βροχής, 1849. Musée national des arts asiatiques Guimet, Paris, δωρεά του Nobert Lagane.
Δράκος σε σύννεφα βροχής, 1849. Musée national des arts asiatiques Guimet, Paris, δωρεά του Nobert Lagane.
Δράκος πάνω από το όρος Fuji, 1849. Hokusaikan, Obuse
Δράκος πάνω από το όρος Fuji, 1849. Hokusaikan, Obuse

 

Κύματα, 1845. Αποδίδεται στον Hokusai, ενώ ο Takai Kōzan ολοκλήρωσε το πλαίσιο.  © Kanmachi Neighbourhood Council, Obuse, Nagano Prefectural Treasure
Κύματα, 1845. Αποδίδεται στον Hokusai, ενώ ο Takai Kōzan ολοκλήρωσε το πλαίσιο. © Kanmachi Neighbourhood Council, Obuse, Nagano Prefectural Treasure

 

Κύματα, 1845. Αποδίδεται στον Hokusai, ενώ ο Takai Kōzan ολοκλήρωσε το πλαίσιο.  © Kanmachi Neighbourhood Council, Obuse, Nagano Prefectural Treasure
Κύματα, 1845. Αποδίδεται στον Hokusai, ενώ ο Takai Kōzan ολοκλήρωσε το πλαίσιο. © Kanmachi Neighbourhood Council, Obuse, Nagano Prefectural Treasure

 

Ο Shōki ζωγραφισμένος με κόκκινο, 1846. Metropolitan Museum of Art, gift of Mrs Charles Stewart Smith
Ο Shōki ζωγραφισμένος με κόκκινο, 1846. Metropolitan Museum of Art, gift of Mrs Charles Stewart Smith

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΘΕΜΑΤΑ/ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ/ΠΡΟΣΦΑΤΑ