ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΙΣΤΟΡΙΑ
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Αρχαιολογία & Ιστορία

H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα

Οι σπάνιες ακουαρέλες των Edward Dodwell και Simone Pomardi από τα ταξίδια τους στην Ελλάδα.

3
Μιχάλης Μιχαήλ
Μιχάλης Μιχαήλ

“Κάθε βράχος, κάθε ακρωτήρι και ποτάμι στην Ελλάδα είναι στοιχειωμένο από τους νεκρούς της». Έτσι  περιέγραφε τα ταξίδια του στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα ο Edward Dodwell. Ο γνωστός συλλέκτης της εποχής ταξίδεψε στην Ελλάδα (επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) μαζί με τον Ιταλό καλλιτέχνη Simone Pomardi ο οποίος ζωγράφισε πάνω από χίλιες ακουαρέλες και σκίτσα μιας ονειρικής Ελλάδας με ελάχιστους κατοίκους και εντυπωσιακά, σχεδόν άγνωστα, αρχαία μνημεία. Τα έργα αυτά, συχνά ζωγραφισμένα με τη βοήθεια μιας camera obscura, είναι εντυπωσιακά στην ακριβή απεικόνιση των αρχαιοτήτων και αποτελούν ένα εξαιρετικό αρχείο γνώσης του πώς ήταν η Ελλάδα την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πόσο άλλαξε μέσα στα επόμενα χρόνια. Στη Βίλα Γκετί του ομώνυμου μουσείου, έχει ξεκινήσει ήδη μια έκθεση με μια μεγάλη επιλογή από τα συγκεκριμένα σχέδια και ακουαρέλες, τα οποία ανήκουν πλέον στη συλλογή του Ινστιτούτου Packard Humanities.

Τρεις δεκαετίες μετά το ταξίδι του στην Ελλάδα, ο Dodwell έγραψε ένα δίτομο βιβλίο στο οποίο αφηγείται τις εντυπώσεις του από το ταξίδι του στην Ελλάδα. Το «A Classical and Topographical Tour through Greece”, το οποίο υπάρχει ψηφιοποιημένο στη συλλογή του μουσείου Getty και είναι διαθέσιμο για ελεύθερο downloading εδώ, είναι μια απολαυστική καταγραφή της Ελλάδας της εποχής πολλές φορές εμποτισμένη με χιούμορ («το δάσος από το οποίο ο Ηρακλής έφτιαξε το ρόπαλό του, σήμερα δεν αρκεί για να φτιάξει ούτε ένα μπαστούνι») αλλά πάνω απ’ όλα είναι η κατάθεση ενός ανθρώπου που ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά την τεράστια ιστορία και το μαγικό ελληνικό τοπίο και φως.

Όταν ο Dodwell επισκέφθηκε την Ελλάδα, ο Έλγιν είχε ήδη φύγει με τα γλυπτά του Παρθενώνα. Και ενώ οι ακουαρέλες και τα σκίτσα λίγα δείχνουν για την πράξη του Έλγιν, τα γραπτά του εξηγούν αρκετά:

"Κατά την πρώτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα υπήρξα μάρτυρας της τρομακτικής αποκαθήλωσης των γλυπτών του Παρθενώνα. Θα περίμενε κανείς πως αυτά τα αριστουργήματα της ανθρώπινης ύπαρξης που άντεξαν τους αιώνες, κατάφεραν να σωθούν από δεκάδες καταστροφές θα κατάφερναν να γλιτώσουν....»

  

H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Ερέχθειο, Αθήνα, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
O Λόρδος Έλγιν αφαιρεί τα Γλυπτά του Παρθενώνα, μετά το 1801 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Η πηγή στην αρχαία πόλη των Φερών /The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Ο Παρθενώνας, Αθήνα, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Το χωριό Πορταριά στους πρόποδες του Πηλίου, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Ο Ναός της Αφαίας στην Αίγινα, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Άποψη του Παρθενώνα από τα Προπύλαια, Αθήνα, 1805 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Ο Ναός του Δία στη Νεμέα, 1805 / The Packard Humanities Institute
H μαγεία των αρχαίων μνημείων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα Facebook Twitter
Ο Ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο, μετά το 1805 / The Packard Humanities Institute

getty.edu

3

Μιχάλης Μιχαήλ

Ο Μιχάλης Μιχαήλ είναι γενικός διευθυντής της LIFO. Σπούδασε οικονομικά στο πανεπιστήμιο του Essex και ναυτιλία στο City University του Λονδίνου. Αγαπάει, μεταξύ άλλων, το φαγητό και τις γάτες.
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πώς ήταν τα αρώματα στην αρχαιότητα; Μια πινακίδα αποκάλυψε μια συνταγή

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς ήταν τα αρώματα στην αρχαιότητα; Μια πινακίδα αποκάλυψε μια συνταγή

Η Ομότιμη Καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών Cynthia W. Shelmerdine ερευνά τα ευρήματα των ανασκαφών στην Πύλο, στα Νιχώρια και την Ίκλαινα της Μεσσηνίας όλη της τη ζωή. Πρόσφατα, σε συνεργασία με τον αρωματοποιό Μάικλ Νόρντστραντ, ανασυνέθεσαν  ένα άρωμα 3.000 χρόνων από το ανάκτορο του Νέστορα, για μία έκθεση που έρχεται και στην Αθήνα.
M. HULOT
Ακαδημία «Λέοντες»: Ένα βράδυ στον Πειραιά με σπαθιά και βυζαντινές πανοπλίες

Living / Ένα βράδυ στον Πειραιά με σπαθιά και βυζαντινές πανοπλίες

Παρακολουθήσαμε μια προπόνηση των «Λεόντων», μιας ακαδημίας ιστορικών ευρωπαϊκών πολεμικών τεχνών, και ανακαλύψαμε τα μυστικά ενός αθλήματος που ισορροπεί μεταξύ Ιστορίας και σωματικής άσκησης.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΠΙΛΑΛΗΣ
Μέσα στον γοητευτικό κόσμο των χαμάμ

Βιβλίο / Μέσα στον γοητευτικό κόσμο των χαμάμ

Το βιβλίο «Με τους Ευρωπαίους περιηγητές στα χαμάμ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας» φωτίζει όψεις αυτών των χώρων, τους ανθρώπους που σύχναζαν εκεί και τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν, όπως και τον ρόλο τους στη ζωή της Ανατολής.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Τότε που οι Αμερικανοί μάς έφερναν τον Ντίζι Γκιλέζπι στην Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Τότε που οι Αμερικανοί μάς έφερναν τον Ντίζι Γκιλέζπι στην Αθήνα

Ο Ψυχρός Πόλεμος δεν εκτυλίχθηκε μόνο σε χάρτες και διπλωματικές αίθουσες. Στην Αθήνα του ’50 και του ’60 περνούσε και από συναυλίες, εκθέσεις, θεατρικές σκηνές και βραδιές τζαζ στο κέντρο της πόλης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το Βυζάντιο στις Κυκλάδες: Μια άγνωστη ιστορία

Ιστορία μιας πόλης / Το Βυζάντιο στις Κυκλάδες: Μια άγνωστη ιστορία

Όταν σκεφτόμαστε τις Κυκλάδες, το μυαλό μας ταξιδεύει συνήθως χιλιάδες χρόνια πίσω, στον προϊστορικό κυκλαδικό πολιτισμό. Κι όμως, στα ίδια νησιά, αιώνες αργότερα, έζησαν άνθρωποι της βυζαντινής εποχής που άφησαν το αποτύπωμά τους χαραγμένο στην πέτρα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τα Χριστούγεννα αλλιώς: Γιατί κάποτε στολίζαμε καραβάκια

Ιστορία μιας πόλης / Γιατί στολίζουμε καράβια τα Χριστούγεννα;

Ποια είναι η ιστορία του πρώτου χριστουγεννιάτικου δέντρου στην Ελλάδα και τι διαφορετικό έχει από το σημερινό στολισμένο έλατο; Τι ιστορίες έχουν να αφηγηθούν τα καραβάκια και οι ξύλινες εκκλησίες που στόλιζαν σε άλλα μέρη της χώρας; Η Μαίρη Βέργου, επιμελήτρια του Μουσείου Παιχνιδιών του Μουσείου Μπενάκη, απαντά.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Απιστεύτου θρασύτητος πράξις»: 8 κομμουνιστές αποδρούν από τις φυλακές Συγγρού το 1931

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Απιστεύτου θρασύτητος πράξις»: 8 κομμουνιστές αποδρούν από τις φυλακές Συγγρού το 1931

Η πρώτη μαζική απόδραση από ελληνικές φυλακές, με βάση τα ρεπορτάζ της εφημερίδας «Ακρόπολις», πήρε διαστάσεις πολιτικού και κατασκοπευτικού θρίλερ.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών: Ο νέος τόμος του «Κύκλου των Μουσείων»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών: Ο νέος τόμος του «Κύκλου των Μουσείων»

Ένας τόμος που καταγράφει τη μακρά πορεία της Πάτρας από την προϊστορική εποχή έως τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, όπως εκτίθεται και στο αρχαιολογικό της μουσείο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Κηφισός: Ο αθέατος άξονας της πόλης

Ιστορία μιας πόλης / Κηφισός: Ο αθέατος άξονας της πόλης

Όλοι μιλάμε για «το μποτιλιάρισμα στο ποτάμι», αλλά ελάχιστοι γνωρίζουμε τον πραγματικό ποταμό πίσω από τον σύγχρονο αυτοκινητόδρομο. Ο Κηφισός υπήρξε κάποτε ιερός, ζωτικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή και τον σχηματισμό των πρώτων οικισμών της Αττικής. Σήμερα ρέει σχεδόν αόρατος, εγκιβωτισμένος και καλυμμένος, μα συνεχίζει να καθορίζει την πόλη - από το περιβάλλον μέχρι την καθημερινότητά μας.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Εργοστάσιο ναρκωτικών ανακαλύφθηκε στη (μεσοπολεμική) Θεσσαλονίκη

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Πράκτορες, ονόματα κυριών, ποσότητες κοκαΐνης»: Λαθρεμπόριο ναρκωτικών στον Μεσοπόλεμο

Ρεπορτάζ της «Ακροπόλεως» το καλοκαίρι του 1933 αποκαλύπτει πώς διακινούνταν τα ναρκωτικά στη Μακεδονία και πώς τα κυνηγούσε η Υπηρεσία Δίωξης.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Σέμνη Καρούζου: «Πιστεύω στον ευγενισμό των αρχαίων»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Η Σέμνη Καρούζου, κορυφαία Ελληνίδα αρχαιολόγος, μιλά στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο

Σαν σήμερα πέθανε η σπουδαία αρχαιολόγος, σύζυγος του Χρήστου Καρούζου. Μαζί θεμελίωσαν το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η συνέντευξη, που δόθηκε στο σπίτι της στην οδό Δεινοκράτους στις 4 Ιανουαρίου 1987, ψηφιοποιείται για πρώτη φορά.
ΣΤΑΘΗΣ ΤΣΑΓΚΑΡΟΥΣΙΑΝΟΣ
Επίσκεψη στη Μπάρα, την αμαρτωλή γειτονιά της Θεσσαλονίκης

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Με τη σειρά, βρε παιδιά... κάντε υπομονή»: Στο Βαρδάρι του 1930

Τη δεκαετία του 1930 ο καλλιτέχνης και δημοσιογράφος Κωστής Μπέζος και ο ρεπόρτερ Αριστείδης Αγγελόπουλος επισκέφθηκαν τον Βαρδάρη στη συμπρωτεύουσα με διαφορά τριών χρόνων και κατέγραψαν τις εντυπώσεις τους. Στην περιοχή όπου «βρισκόταν κάθε καρυδιάς καρύδι».
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Οι Αθηναίοι και η εμμονή με το πώς θα τους θυμούνται

Ιστορία μιας πόλης / «Έτσι θέλω να σε θυμάμαι»: Η ταφική τέχνη στην αρχαία Αθήνα

Η αρχαιολόγος Κάτια Μαργαρίτη εξηγεί πώς δηλώνεται η θλίψη και το πένθος στα επιτύμβια ανάγλυφα και τι είδους αγάλματα χρησιμοποιούσαν οι Αθηναίοι για τη σήμανση των τάφων.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μια επίσκεψη στο Άσυλο Ανιάτων το 1932

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Άνθρωπος ή τέρας; Άγνωστον»: Επίσκεψη στο Άσυλο Ανιάτων το 1932

Ο ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ακρόπολις», κατόπιν έκκλησης των υπευθύνων του ασύλου, επισκέπτεται τα διαμερίσματα της «στεγασμένης αυτής αθηναϊκής κολάσεως» στην Κυψέλη και περιγράφει όσα είδε με λέξεις που σήμερα ξενίζουν. 
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ