Γάτες της αρχαιότητας: Με τι έμοιαζαν; Αρχαιολογικά ευρήματα στη Δανία δίνουν μια εικόνα

Γάτες της αρχαιότητας: Με τι έμοιαζαν; Αρχαιολογικά ευρήματα στη Δανία δίνουν μια εικόνα Facebook Twitter
Με καταγωγή πάντα από την Αίγυπτο, η γάτα βρέθηκε στην Ευρώπη μέσω Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, εξημερώθηκε και έγινε οικόσιτη
0

Επιστημονικές έρευνες ετών αποδεικνύουν το μακρύ συντροφικό ταξίδι του σκύλου με τον άνθρωπο, όμως, πλέον η αρχαιολογική σκαπάνη αποδεικνύει ότι και οι γάτες δεν πάνε πίσω. Πριν από λίγο καιρό Δανοί αρχαιολόγοι ανακάλυψαν οστά τριών αρχαίων οικόσιτων αιλουροειδών στο Άαλμποργκ της βόρειας Γιουτλάνδης και τα ευρήματα έχουν πολλά να αφηγηθούν για την παρέα που τα πανέξυπνα τετράποδα έκαναν με τους ανθρώπους μιας εποχής 2000 χρόνια μακριά από το σήμερα. 

Τα σκελετικά υπολείμματα ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια ερευνών στην περιοχή και πριν την ανέγερση πανεπιστημιακού νοσοκομείου στο σημείο. Σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, τα οστά των δύο από τις τρεις αρχαίες γάτες φτάνουν στο σήμερα από τον μακρινό 1ο. Η περιοχή, κατά τη διάρκεια της Εποχής του Σιδήρου, ήταν αμιγώς γεωργική με πλούσια κτηνοτροφική δραστηριότητα, γεγονός που δικαιολογεί την ύπαρξη οικόσιτων ζώων. 

Oι γάτες στην πρώτη φάση πέρασαν στην Ευρώπη και ειδικά στη Δανία, ως ζώα - βοηθοί των ψαράδων και των ναυτικών, με αποκορύφωμα την εποχή των Βίκινγκ.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές εκεί ξεκίνησαν κατά τη διάρκεια του 2014 και ολοκληρώθηκαν προς το τέλος του 2015, ωστόσο, το υλικό που συνέλεξαν οι αρχαιολόγοι -από καλοδιατηρημένα δάπεδα και επιτοίχιες εικόνες, μέχρι -και κυρίως- οστά ζώων ήταν τόσο ετερόκλητο, που χρειάστηκαν περίπου έναν χρόνο για την ταξινόμηση του και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Βρέθηκαν επίσης οστά αιγοπροβάτων, καθώς και απομεινάρια γεωργικών εργαλείων, ωστόσο μέχρι στιγμής, το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι τα οστά των γάτων, ακριβώς λόγω της παλαιότητας τους. 

Γάτες της αρχαιότητας: Με τι έμοιαζαν; Αρχαιολογικά ευρήματα στη Δανία δίνουν μια εικόνα Facebook Twitter
Απομεινάρια από τους σκελετούς των τριών αιλουροειδών που ήδη βρίσκονται στο Μουσείο Ιστορίας του Άλμποργκ

Οι πρώτες εικασίες αρχαιολόγων και επιστημόνων ήταν ότι οι γάτες βρέθηκαν στο συγκεκριμένο σημείο αυτού που γνωρίζουμε σήμερα ως Ευρώπη, μέσω της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ενώ σύμφωνα με γενετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature νωρίτερα τον Σεπτέμβρη, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα θεωρία για την εξάπλωση του είδους στην Ευρώπη. Βάσει αυτής, οι γάτες βρέθηκαν στην ευρωπαϊκή ήπειρο σε δύο φάσεις: θεωρώντας ως δεδομένο ότι όλες προέρχονται από την Αίγυπτο, και εν συνεχεία πέρασαν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, στην πρώτη φάση πέρασαν στην Ευρώπη και ειδικά στη Δανία, ως ζώα - βοηθοί των ψαράδων και των ναυτικών, με αποκορύφωμα την εποχή των Βίκινγκ. 

Στη δεύτερη φάση εξάπλωσης του είδους, οι άγριες γάτες της Μέσης Ανατολής, είδος συγκεκριμένης μιτοχονδριακής γενεαλογίας, επεκτάθηκαν στην ανατολική Μεσόγειο, όπου και φιλοξενήθηκαν -και τελικώς εξημερώθηκαν- από ναυτικές και αγροτικές οικογένειες. Κατά τη μελέτη, οι φυτείες με σιτηρά προσέλκυαν τρωκτικά, τα τρωκτικά προσέλκυαν γάτες και πολύ σύντομα ο άνθρωπος αντιλήφθηκε το μέσο εξολόθρευσης των εισβολέων στις σοδειές του.

Γάτες της αρχαιότητας: Με τι έμοιαζαν; Αρχαιολογικά ευρήματα στη Δανία δίνουν μια εικόνα Facebook Twitter

Χιλιάδες χρόνια αργότερα, το είδος κατεβαίνει και κυκλώνει Ευρασία και Αφρική. Η μιτοχονδριακή ομοιότητα των γάτων της Αιγύπτου -μουμιοποιημένων και γι' αυτό σε άριστη κατάσταση, προκειμένου να μελετηθούν χρόνια πίσω από τους επιστήμονες- συναντάται τόσες σε γάτες του 4ου αιώνα π.Χ, όσο και σε μεταγενέστερες γάτες στη Βουλγαρία, στην Τουρκία και την υποσαχάρια Αφρική. Από τις ίδιες έλκει καταγωγή και το DNA γάτων του 8ου και του 11ου αιώνα, που εντοπίστηκαν σε ανασκαφές της Βόρειας Γερμανίας. 

Σε κάθε περίπτωση, οι σκελετοί των τριών αιλουροειδών θεωρούνται ήδη σπουδαίο εύρημα, όχι μόνο αναφορικά με την εξέλιξη του είδους και το μακρύ ταξίδι του ανά τον κόσμο, αλλά και για τον τρόπο που αναμένεται να φωτίσει συνήθειες των αγροτικών πληθυσμών πριν από 2000 χρόνια. 

0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πολυμέρης Βόγλης: «Ο ηρωισμός των μελλοθάνατων στην Καισαριανή ήταν ωμή πραγματικότητα»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πολυμέρης Βόγλης: «Ο ηρωισμός των 200 δεν ήταν κάποιο “κλισέ”»

Ο ιστορικός και καθηγητής Κοινωνικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εξηγεί πώς φτάσαμε στην εκτέλεση των 200 κομμουνιστών πολιτικών κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του ’44.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Αναζητώντας την Ανατολή» μεταξύ πραγματικότητας και μύθων, παρελθόντος και παρόντος

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τα μυστικά της Μέσης Ανατολής σε μια έκθεση στην Αθήνα

Η έκθεση «Αναζητώντας την Ανατολή - Διασταυρούμενες πορείες αρχαιολόγων» παρουσιάζει τις απαρχές της αρχαιολογικής έρευνας στη Μέση Ανατολή, τη σημασία της και τη σχέση της με τις ανασκαφές στην Ελλάδα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Τι χρώμα είχε η αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι χρώμα είχε η αρχαία Αθήνα;

Η αρχαία Αθήνα που γνωρίζουµε σήµερα είναι λευκή, όµως η πόλη των κλασικών χρόνων ήταν γεµάτη χρώµα. Η αρχαιολόγος και ιστορικός Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη εξηγεί ότι οι αρχαίες πηγές, η πολυχρωµία της γλυπτικής και τα µνηµεία της Ακρόπολης µάς επιτρέπουν να ανασυνθέσουµε έναν κόσµο όπου το χρώµα είχε αισθητική, τεχνική και βαθιά συµβολική σηµασία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το 1986 φτάσαμε κοντά στον πυρηνικό αφοπλισμό. Τι πήγε στραβά και ο εφιάλτης επιστρέφει;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Το 1986 ο πυρηνικός αφοπλισμός φαινόταν πιθανός. Γιατί ο εφιάλτης επιστρέφει;

Σαράντα χρόνια μετά την ιστορική Σύνοδο Κορυφής του Ρέικιαβικ, το όραμα για έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά απομακρύνεται και ο κόσμος φαίνεται να οδεύει προς μια «νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών».
THE LIFO TEAM
Ένα άγαλμα, δύο ζωές: Το παιδί που ταξίδεψε στον χρόνο

Ιστορία μιας πόλης / Ένα γλυπτό για τους ειδωλολάτρες και για τους χριστιανούς

Ένα μαρμάρινο κεφάλι αγοριού από τη ρωμαϊκή Αθήνα, με έναν σταυρό χαραγμένο στο μέτωπο, αφηγείται μια σπάνια ιστορία επιβίωσης. Πώς ένα αρχαίο, «ειδωλολατρικό» γλυπτό δεν καταστράφηκε, αλλά επανερμηνεύτηκε και απέκτησε νέα σημασία μέσα στους αιώνες;
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Έκφυλοι καλόγεροι και κολασμένες μοναχές στον Μεσοπόλεμο

Αρχαιολογία & Ιστορία / Έκφυλοι καλόγεροι και κολασμένες μοναχές στον Μεσοπόλεμο

«Το ότι ευάριθμοι κληρικοί αρχιμανδρίται, ιερείς και διάκονοι παρεσύρθησαν από την σημερινήν θύελλαν της ανομίας δεν είναι τίποτε νέον»: Αυτά αποκαλύπτει, μεταξύ άλλων, το σχετικό ρεπορτάζ της «Ακροπόλεως» το 1933.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
ΕΠΕΞ Πώς η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε στην ταυτοποίηση ενός Ναζί εκτελεστή

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς η τεχνητή νοημοσύνη βοήθησε στην ταυτοποίηση ενός ναζί εκτελεστή

Μετά από έξι δεκαετίες, ο Γερμανός ιστορικός Γιούργκεν Ματέους κατάφερε να αποκαλύψει την ταυτότητα του αξιωματικού των SS που εκτελεί εν ψυχρώ έναν Εβραίο σε μία από τις πιο ανατριχιαστικές εικόνες του Ολοκαυτώματος.
THE LIFO TEAM
Θεολογία της Απελευθέρωσης, χριστιανισμός και παγανιστικές παραδόσεις στη Λατινική Αμερική

Αρχαιολογία & Ιστορία / «H Γουατεμάλα είναι γεμάτη φωτογραφίες εξαφανισμένων»

Η συνύπαρξη χριστιανισμού και αρχέγονων παραδόσεων των Μάγιας στη Γουατεμάλα μέσα από τον φακό της Λίλης Τσίγκου και μια αναδρομή στους αγώνες καθολικών ιερέων για κοινωνική δικαιοσύνη στη Νότια Αμερική.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Κάτω το Συγγρού! Ζήτω η ελευθερία! 

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Τι είναι το νοσοκομείον Συγγρού; Είναι η κόλασις που φαντάζονται;»

Τον Σεπτέμβρη του 1933 «έγκλεισται γυναίκες ελευθέρων ηθών εστασίασαν, αποπειραθείσαι να δραπετεύσουν» και ο Ε. Θωμόπουλος, ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ακρόπολις», περιέγραψε όσα έγιναν στο αθηναϊκό νοσοκομείο.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ