Επιστρέφοντας στην Αθήνα από τις καλοκαιρινές διακοπές, το πρώτο πράγμα που διαπιστώνεις είναι το πόσο δύσκολη έχει γίνει η ζωή σε αυτή την πόλη. Το παρκάρισμα, αν δεν έχεις θέση σε πάρκινγκ, είναι αδιανόητα δύσκολο, τα μέσα μεταφοράς αργά και δυσκίνητα, το να βρεις ταξί στο κέντρο έχει γίνει σχεδόν αδύνατο (και αν βρεις, πρέπει να δώσεις γερό φιλοδώρημα για να έρθει άμεσα), βρομιά και σκουπίδια παντού, πεζοδρόμια με κάθε είδους εμπόδια, κίνηση όλο το 24ωρο, κουνούπια, κουτσουλιές που έχουν να καθαριστούν χρόνια, ουρές για να πάρεις έναν καφέ ή ένα κρουασάν, περισσότεροι τουρίστες από όσους αντέχει η κάθε περιοχή, ακρίβεια, μαγαζιά στα οποία πολύ δύσκολα βρίσκεις τραπέζι χωρίς κράτηση.
Για τον μέσο Αθηναίο η κατάσταση γίνεται όλο και πιο αφόρητη, ωστόσο, για έναν επισκέπτη είναι «ο παράδεισος του τριημέρου», μια πόλη που λατρεύει από την πρώτη φορά που θα έρθει και θέλει να ξανάρθει. Τι στο καλό είναι αυτό που βλέπει κάποιος ξένος σ’ αυτή την πόλη και ξετρελαίνεται, και μάλιστα αποφασίζει να μετακομίσει εδώ για να ζήσει μόνιμα; Ζητήσαμε από επτά άτομα που άφησαν τη χώρα τους και μετακόμισαν εδώ από επιλογή να μας μιλήσουν για το πώς βιώνουν την πόλη.
«Ήρθα για πρώτη φορά στην Αθήνα στα τέλη της δεκαετίας του ’80, επειδή μου τελείωσαν τα χρήματα ενώ ταξίδευα και είχα ακούσει ότι εδώ ίσως μπορούσα να βρω δουλειά», λέει η Cara Hoffman, συγγραφέας. «Ήμουν πολύ νέα και η εμπειρία από την πόλη ήταν συντριπτική, λόγω θορύβου και βρομιάς. Έμενα δωρεάν σε ένα ξενοδοχείο στην περιοχή των “κόκκινων φαναριών”, απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης, με αντάλλαγμα να δουλεύω ως βοηθός. Στην αρχή έμεινα επειδή δεν είχα τρόπο να φύγω – είχα έρθει στην πόλη με εισιτήριο χωρίς επιστροφή και έπρεπε να βγάλω χρήματα για να μπορέσω να φύγω.
«Στην Αθήνα συχνά αισθάνεσαι ότι ένα πρόβλημα γίνεται, με κάποιον τρόπο, υπόθεση όλων. Ο γείτονάς σου και, πολύ συχνά, ο γείτονας του γείτονά σου θα σε βοηθήσει χωρίς να περιμένει πολλά σε αντάλλαγμα».
Μεγάλωσα σε μια μικρή πόλη κοντά σε ένα δάσος, όπου χιόνιζε σχεδόν έξι μήνες τον χρόνο και το καλοκαίρι έβρεχε καταρρακτωδώς, οπότε η ζέστη της Αθήνας ήταν ένα σοκ. Θυμάμαι να κάθομαι σε καφέ κοντά στην πλατεία Ομονοίας, να πίνω φραπέ και να αρχίζω να καταλαβαίνω έναν διαφορετικό ρυθμό ζωής. Θυμάμαι να τρώω το φαγητό εδώ και να νιώθω ότι μου αποκαλυπτόταν ένας ολόκληρος κόσμος. Παρότι ήμουν μια περιπλανώμενη και δούλευα ως βοηθός, θυμάμαι ότι οι άνθρωποι πάντα έπιαναν μαζί μου ενδιαφέρουσες συζητήσεις και ότι υπήρχε μια έμφυτη καλοσύνη που αποτελούσε κομμάτι της κουλτούρας. Οι άνθρωποι ήταν εκφραστικοί και είχαν ενδιαφέρουσες ιστορίες να πουν. Υπήρχε ακόμα ο απόηχος της δικτατορίας, του αγώνα και της πνευματικής ελευθερίας.
Αγάπησα τον τρόπο που μύριζε η πόλη. Τον συνδυασμό της αιθάλης με το ψωμί που ψηνόταν και τον καφέ. Αγάπησα τη μουσική, όπως και το φαγητό, που ήταν μια αποκάλυψη. Θυμάμαι, όμως, και τον σεξισμό: τους άντρες που με παρενοχλούσαν, τον φόβο που ένιωθα κάποιες φορές όταν περπατούσα μόνη.
Οι εμπειρίες μου στην Αθήνα με διαμόρφωσαν. Εδώ έγινα πιο δυνατή, πιο περίεργη και πολύ περισσότερο άνθρωπος, συνειδητοποίησα πόσο λίγα καταλάβαινα από την Ιστορία. Οι αντιφάσεις της Αθήνας, η ερήμωση και η ομορφιά, οι γιορτές και το σκοτάδι, όλες αυτές οι ποιότητες που συνυπάρχουν και διαμορφώνουν την ψυχογεωγραφία της πόλης την κάνουν να μοιάζει με έναν τόπο αλήθειας. Και το γεγονός ότι η πόλη είναι ένα υβρίδιο με στοιχεία ευρωπαϊκά, μεσανατολίτικα, αφρικανικά, βαλκανικά, αρχαία και σύγχρονα ταυτόχρονα, όλα αυτά τα στρώματα πολιτισμικής γνώσης, η αλληλεπίδρασή τους και η ώσμωση, ο πλούτος που προκύπτει, είναι μια πραγματική απόλαυση. Ταξίδεψα για πολύ καιρό, αλλά η Αθήνα παρέμεινε η μοναδική πόλη με την οποία συνδέθηκα τόσο βαθιά. Αργότερα, το 2014, επέστρεψα στην Αθήνα για να κάνω κάποια έρευνα και η ανακούφιση που ένιωσα ήταν απερίγραπτη. Μετακόμισα στα Εξάρχεια, βρήκα την κοινότητά μου και έμεινα. Η Αθήνα είναι η μοναδική πόλη που έχω νιώσει ποτέ ότι είναι σπίτι μου. Κάθε μέρα ανεβαίνω στον Λόφο του Στρέφη, κοιτάζω τα βουνά και νιώθω τυχερή.
Γενικά, οι εμπειρίες μου εδώ ήταν πολύ καλές. Εργάζομαι ως συγγραφέας και η Αθήνα έχει μια ζωντανή λογοτεχνική σκηνή, με πολλούς μικρούς εκδοτικούς οίκους και πολλούς σπουδαίους συγγραφείς και διανοούμενους. Οι άνθρωποι παίρνουν τη λογοτεχνία στα σοβαρά – ο κυνισμός και η εμπορευματοποίηση που χαρακτηρίζουν τον εκδοτικό χώρο στις ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη μολύνει τις ελληνικές εκδόσεις. Υπάρχει σεβασμός για την ίδια τη δουλειά, για την τέχνη του επαγγέλματος.
Έχει χρειαστεί να πάω σε νοσοκομείο στην Αθήνα και γιατρούς εδώ, οι εμπειρίες μου ήταν πολύ καλές σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, όπου είναι πολύ δύσκολο να κλείσεις ραντεβού και όπου το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης οδηγεί συχνά τους ανθρώπους στην οικονομική καταστροφή. Νιώθω ότι η υγεία μου είναι καλύτερη επειδή ζω εδώ.
Ανησυχώ για τις περιβαλλοντικές αλλαγές στην Αθήνα – οι φωτιές μοιάζουν να πολλαπλασιάζονται, η ποιότητα του αέρα γίνεται ολοένα χειρότερη. Η δημοτική αρχή έχει πάρει κάποιες κακές αποφάσεις από περιβαλλοντική άποψη. Η επέκταση του μετρό έχει γίνει με πολύ πρόχειρο και αποσπασματικό τρόπο και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις ήταν πολύ άσχημες: κόπηκαν δέντρα, καταστράφηκαν θεμέλια, ενισχύθηκε ο εξευγενισμός περιοχών. Και οι ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων περιοχών ήταν καταστροφικές. Φαίνεται πως κάθε πόλη στον κόσμο αντιμετωπίζει την ανεπάρκεια και τη διαφθορά των κυβερνήσεων, τα περιβαλλοντικά προβλήματα, τις προσφυγικές κρίσεις και την ολοένα μεγαλύτερη γκετοποίηση μέσω του εξευγενισμού, αλλά είναι ιδιαίτερα θλιβερό να το βλέπεις αυτό στην Αθήνα, όπου οι άνθρωποι έχουν παλέψει τόσο σκληρά να κάνουν την πόλη ανθρώπινη».
«Ήρθα στην Αθήνα το 2024 για να σπουδάσω στην Καλών Τεχνών», λέει η Leonie Specht, εικαστικός. «Ήταν μια μέρα του Οκτωβρίου, με 31 βαθμούς. Πέρασα ολόκληρο τον χειμώνα απολαμβάνοντας τον ήλιο και τη ζέστη, μια εντελώς καινούργια εμπειρία για μένα ως Γερμανίδα, αφού οι χειμώνες στη Γερμανία είναι πολύ πιο σκληροί. Η περίοδος που πέρασα στη σχολή, όπου μάθαινα να ζωγραφίζω ελληνική ορθόδοξη αγιογραφία και να φτιάχνω ψηφιδωτά, ήταν πραγματικά απίστευτη και με έκανε να ζητήσω παράταση. Τελικά, σπούδασα στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών για έναν ολόκληρο χρόνο, κάτι που άλλαξε την πορεία της ζωής και της καριέρας μου. Μέχρι τότε είχα βρει σπίτι και είχα κάνει πολλούς φίλους, οπότε η απόφαση να μην επιστρέψω στη Γερμανία ήταν εύκολη.
Αυτό που αγαπώ στη ζωή εδώ είναι η ενέργεια. Οι Έλληνες είναι εκφραστικοί, παθιάζονται, κι αυτό κάνει τη ζωή πιο πλούσια και πολύχρωμη. Η κουλτούρα εδώ είναι στραμμένη στη ζωή έξω από το σπίτι, στην παρέα και τη ζεστασιά. Κάθε μέρα της εβδομάδας μπορείς να βγεις στην πόλη και να περάσεις χρόνο σε ένα γεμάτο μπαρ ή ένα εστιατόριο. Ο ελληνικός τρόπος ζωής είναι ριζωμένος στις εμπειρίες που προκύπτουν από τη σύνδεση και αυτό, για μένα, είναι κάτι πολύ ξεχωριστό. Αγαπώ τα μικρά περίπτερα που συνήθως έχουν πολλά παιχνίδια. Είναι μια καθημερινή πηγή έμπνευσης για τη δουλειά μου.
Στην Αθήνα, το αγαπημένο μου μέρος είναι η φυλακή του Σωκράτη. Ήταν ένα από τα πρώτα μέρη που ανακάλυψα και για μένα είναι γεμάτο μυστήριο και μαγεία. Το ότι μπορώ να ζω τόσο κοντά σε έναν τόπο με τόση ιστορική σημασία σαν την Ακρόπολη δεν θα το θεωρήσω ποτέ δεδομένο ούτε απλό. Μου δίνει να καταλάβω ότι η ζωή είναι πολύ παραπάνω από τις καθημερινές, προσωπικές μας δυσκολίες.
Από μια πολύ πρακτική άποψη, παρότι μαθαίνω ελληνικά, είναι μεγάλη ανακούφιση το ότι οι Έλληνες μιλούν τέλεια αγγλικά, οπότε ήρθα σε επαφή με τους ανθρώπους από την πρώτη στιγμή.
Η Αθήνα είναι μια θορυβώδης πόλη και το μποτιλιάρισμα στους δρόμους την κάνει κάποιες φορές χαοτική. Νομίζω ότι η Αττική, γενικότερα, δεν σχεδιάστηκε για τόσο πληθυσμό. Οι άλλες μεγάλες πόλεις μοιάζουν λίγο πιο ευρύχωρες, με μικρές γωνιές όπου μπορείς να κρυφτείς και να ξεφύγεις από τη ζωή της πόλης. Η Αθήνα, από την άλλη, δεν είναι έτσι. Προσπαθώ να περπατάω όσο περισσότερο μπορώ, κάτι που με φέρνει συνεχώς μπροστά σε ενδιαφέρουσες καταστάσεις. Σε ορισμένες περιοχές είναι περισσότερο σαν παρκούρ, σαν παιχνίδι εξερεύνησης ή κυνήγι θησαυρού, παρά σαν ένας απλός περίπατος, αλλά, για να είμαι ειλικρινής, αυτό κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ενδιαφέροντα».
«Ήρθα στην Αθήνα το 2018 μετά από τις σπουδές μου στη Μεγάλη Βρετανία», συνεχίζει η Tania Cimatti, εικονογράφος. «Στην αρχή, αυτά που με κράτησαν εδώ ήταν τα στερεοτυπικά, δηλαδή ο ωραίος καιρός, ο ήλιος, το ωραίο φαγητό και η λίγο πιο χαλαρή καθημερινότητα που είχαν οι άνθρωποι, σε σχέση με την Αγγλία. Επίσης, είμαι από τη βόρεια Ιταλία και τα χαρακτηριστικά της, ενώ η Αθήνα είναι μια πυκνοκατοικημένη πόλη, τα βρίσκω κι εδώ. Yπάρχουν όμως και στοιχεία που μου δίνουν μια αίσθηση διακοπών και νοσταλγίας, μου θυμίζουν τη νότια Ιταλία, κάτι πιο αγνό και αυθεντικό.
Η Αθήνα πριν από τον Covid και την καραντίνα ήταν διαφορετική από την Αθήνα που έχουμε σήμερα. Νιώθω πως υπήρχε πιο πολλή θετική ενέργεια για την αλλαγή προς το καλύτερο. Με την επιστροφή στη φυσιολογική –ας την πούμε– ζωή, αισθάνομαι πως πλέον όλα περιστρέφονται γύρω από τον τουρίστα. Εγώ είμαι ξένη, αλλά μένω εδώ χρόνια, δουλεύω εδώ, έχω την καθημερινότητα του ντόπιου και έτσι αντιμετωπίζω τις ίδιες δυσκολίες, ενώ ο τουρίστας θα έρθει για να βιώσει μια γρήγορη και ξέγνοιαστη εμπειρία».
«Μεγαλώνοντας, άκουγα συχνά τη γιαγιά μου να παραπονιέται για την προφορά του ονόματός μου», λέει το Athena Zeros, που ασχολείται με τη σκηνοθεσία και την περφόρμανς. «Οι πρώτες μου αναμνήσεις από την Αθήνα είναι από τον Οκτώβριο του 2001, όταν ήμουν πολύ μικρό και με τη μητέρα μου και την αδελφή μου ήρθαμε εδώ από τη Νέα Υόρκη. Σκοπός ήταν να δούμε την οικογένειά μας και να αναπνεύσουμε πιο καθαρό αέρα από εκείνον που υπήρχε στο Μανχάταν μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Αργότερα επέστρεψα στην Αθήνα για να σπουδάσω Θέατρο, για να εκπαιδευτώ στις σύγχρονες τεχνικές αρχαίας τραγικής ενσώματης έκφρασης στο θέατρο Άττις. Ένας από τους λόγους που παρέμεινα στην Αθήνα είναι για να συνεχίσω να ασκούμαι και να ερευνώ την ενσώματη έκφραση και τον χρόνο στην παράσταση.
Η Αθήνα έχει τη δική της σχέση με την προοπτική. Από σχεδόν οποιοδήποτε σημείο της βλέπεις τα βουνά. Ανεβαίνεις ψηλότερα και ξαφνικά εμφανίζεται ολόκληρη η πόλη, εμφανίζεται η θάλασσα. Εδώ νιώθεις επίσης μια πάλη με την πατριαρχία. Τις προάλλες πήρα το μετρό με έναν αγαπημένο φίλο, του οποίου η έκφραση φύλου είναι αμφίσημη. Καθώς διασχίζαμε με ταχύτητα το τούνελ κάτω από την πόλη, άρχισα να ανατριχιάζω, να νιώθω μια κακή ενέργεια, σαν μάτι. Παρατήρησα έναν ηλικιωμένο άντρα να μας κοιτάζει με απρόσμενη οργή. Ύστερα, ξαφνικά, όλα άλλαξαν πάλι.
Η συλλογικότητα προσφέρει έμπνευση, ακόμη και όταν απειλείται. Η αλληλεγγύη είναι ισχυρή. Όταν βρέθηκα στη Νέα Υόρκη φέτος το καλοκαίρι, πολλοί με ρωτούσαν για τα Προσφυγικά, επειδή είχαν ακούσει ότι εκεί υπάρχει μια συλλογικότητα εκατοντάδων ανθρώπων, με αυτοοργανωμένο σχολείο, στέγαση και καντίνα, ενώ καλλιτέχνες του θεάτρου και των παραστατικών τεχνών πραγματοποιούν παραστάσεις σε ένδειξη αλληλεγγύης, αντιστεκόμενοι στην απειλή της έξωσης. Στη Νέα Υόρκη, αυτή την περίοδο, η συλλογικότητα δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί, ύστερα από δεκαετίες gentrification. Γι’ αυτό ενδιαφέρθηκαν οι άνθρωποι στην άλλη άκρη του κόσμου».
«"Γιατί ήρθες στην Αθήνα;" Είναι μια ερώτηση που μου κάνουν πολύ συχνά», λέει ο Nicolas Hubesch, εικαστικός και εικονογράφος, «γιατί οι Αθηναίοι δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί έφυγα από το Παρίσι, μια πόλη όπου ονειρεύονται να πάνε, για να μείνω εδώ, σε μια πόλη που τους δυσκολεύει τόσο. Ξεχνούν ότι, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους τουρίστες που επισκέπτονται την Αθήνα, το να ζεις κάπου δεν είναι το ίδιο με το να περνάς εκεί πέντε μέρες. Στο Παρίσι, όταν ένας ακόμα γκρίζος, βροχερός και ατελείωτος χειμώνας φτάνει στο τέλος του, όλοι αισθάνονται λίγο-πολύ αναπόφευκτα σε κατάθλιψη, αποθαρρυμένοι, άτονοι, χωρίς να ξέρουν ακριβώς γιατί.
Ήρθα στην Αθήνα για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Έπρεπε να φύγω από το σπίτι που νοίκιαζα, γιατί είχε βγει προς πώληση, και δεν κατάφερνα να βρω άλλο - η αναζήτηση διαμερίσματος στο Παρίσι είναι πραγματικός Γολγοθάς. Παράλληλα, είχα ερωτευτεί έναν Έλληνα που ζούσε τότε προσωρινά στο Παρίσι και, επειδή ερχόμασταν συχνά στην Αθήνα, είχα ήδη γοητευτεί από την πόλη. Κάποια στιγμή αποφάσισα να κάνω το μεγάλο βήμα και να εγκατασταθώ εδώ. Μετά από κάποιο διάστημα καταλαβαίνεις τη διαφορά ανάμεσα στο να επισκέπτεσαι ένα μέρος και στο να ζεις σε αυτό. Η καθημερινότητα σε κάνει να γκρινιάζεις, όπως όλοι, για τις δυσλειτουργίες της δημόσιας διοίκησης, τις λακκούβες στους δρόμους, τις ώρες που περιμένεις το λεωφορείο κ.λπ. Κι όμως, ύστερα από σχεδόν δώδεκα χρόνια, παραμένω γοητευμένος. Υπάρχει κάτι σε αυτό το ελληνικό χάος που εμείς οι Γάλλοι αγαπάμε κρυφά, όταν καταλαβαίνουμε ότι η κοινωνία μας, που σε ορισμένα σημεία είναι πιο “αποτελεσματική”, έχει χάσει ένα μέρος της ανθρωπιάς της.
Νομίζω ότι με τον καιρό αρχίζω να καταλαβαίνω πως αυτό που αγαπώ εδώ είναι μάλλον κάτι που έχουμε χάσει σε μεγάλο βαθμό στη Γαλλία, και που βλέπω να χάνεται σιγά σιγά και εδώ, κι αυτό μου προκαλεί μια μικρή νοσταλγία: τη σχέση των ανθρώπων μεταξύ τους, τον δρόμο που ανήκει σε όλους, τη γενναιόδωρη κουβέντα, και μια κάποια γλυκύτητα της ζωής, που την ξαναβρίσκω με ανακούφιση όταν έχω λείψει για αρκετό καιρό».
«Αρχικά ήρθα στην Αθήνα για μια σχέση, πριν από τέσσερα περίπου χρόνια, με μια Ελληνίδα», λέει ο Douglas Martin Eveleigh, φωτογράφος. «Όταν χωρίσαμε, αποφάσισα να μείνω, γιατί μέχρι τότε είχα δημιουργήσει εδώ φιλίες και επαγγελματικές σχέσεις, είχα μόλις μετακομίσει από το Λονδίνο και δεν ήθελα να μετακομίσω ξανά.
Η Αθήνα, υποθέτω, είναι μια μοναδική πόλη από την οπτική ενός ξένου. Είναι σαν να έχει παγιδευτεί στον χρόνο. Αυτό είναι και καλό και κακό. Όλες οι άλλες πόλεις, τουλάχιστον στη βόρεια Ευρώπη και, για μένα, στις ΗΠΑ, είναι πολύ πιο ανεπτυγμένες. Υπάρχει παντού αυτό το ίδιο είδος εταιρικής γυαλάδας στην αρχιτεκτονική, στα καταστήματα, σε όλα. Στην Αθήνα, αντίθετα, υπάρχει μια εναλλακτική εικόνα. Είναι μια πόλη ανολοκλήρωτη και νομίζω ότι ακριβώς αυτό το ανολοκλήρωτο δίνει στους ανθρώπους που ζουν εδώ χώρο να αισθανθούν ότι μπορούν να ερμηνεύσουν τα πράγματα με τον δικό τους τρόπο και να κάνουν την πόλη όπως τη θέλουν.
Αυτό που μου αρέσει περισσότερο στο να ζω εδώ είναι ότι μπορείς να κινηθείς, να το παλέψεις και να βγάλεις τα προς το ζην. Είμαι πολύ τυχερός. Νομίζω, όμως, ότι εδώ είναι πιο εύκολο απ’ ό,τι σε μια μεγαλύτερη πόλη να δημιουργήσεις κάτι από το μηδέν. Ήμουν πολύ τυχερός με τη δουλειά που μου προσφέρθηκε και ήταν αρκετά σταθερή. Μου αρέσει επίσης ο ρυθμός της πόλης, ότι είναι πιο αργός, το ότι υπάρχουν ακόμη ανεξάρτητα καταστήματα και ανεξάρτητοι χώροι, που λειτουργούν από ντόπιους εδώ και εκατό χρόνια.
Υπάρχουν και πράγματα που κάνουν την πόλη αφόρητη, όπως η έλλειψη σεβασμού απέναντι στον δημόσιο χώρο, η βρομιά, το μποτιλιάρισμα ή η γραφειοκρατία. Όταν έβγαζα τη βίζα μου για να έρθω εδώ, χρειάστηκε να ασχοληθώ με τις δημόσιες υπηρεσίες, να πάω σε αστυνομικά τμήματα, στις υπηρεσίες μετανάστευσης. Ήξερα ότι θα ήταν δύσκολο προτού μετακομίσω εδώ, αλλά ήταν μια πολύ αγχωτική περίοδος: δεν χρειάστηκε ποτέ να πάω σε αστυνομικό τμήμα για να καταγγείλω κάποιο έγκλημα, αλλά ένας από τους λόγους που δεν το έχω κάνει είναι ότι δεν εμπιστεύομαι ιδιαίτερα αυτό το σύστημα, δεν νομίζω ότι θα λειτουργήσει. Την αστυνομία μοιάζει να την ενδιαφέρει περισσότερο να ξυλοφορτώνει φοιτητές παρά να αντιμετωπίζει την εγκληματικότητα».
«Οι άνθρωποι μετακομίζουν για αμέτρητους λόγους», συμπληρώνει ο Σέντρικ φον Χάλεμ, επιχειρηματίας. «Είτε από έρωτα, φιλοδοξία, ευκαιρία, ελπίδα, πάθος ή απλώς από την επιθυμία για μια εντελώς διαφορετική ζωή, ένας ξένος μπορεί να βρει πολλά από όσα αναζητά σε μια πόλη τόσο ειλικρινή όσο η Αθήνα. Όταν λέω “ειλικρινή”, εννοώ κάτι πολύ συγκεκριμένο: τη γενναιοδωρία των ανθρώπων της. Στην Αθήνα, συνήθως παίρνεις περισσότερα απ’ όσα περιμένεις από μια συνάντηση, μια εμπειρία ή ακόμη και από ένα πρόβλημα.
Η Αθήνα, πέρα από το ότι σου επιτρέπει να ζεις καλά, έχει μια αισιόδοξη διάθεση. Σε ελάχιστα μέρη που γνωρίζω υπάρχει τόσο έντονα η αίσθηση ότι σχεδόν κάθε πρόβλημα μπορεί με κάποιον τρόπο να λυθεί. Και, ακόμη σημαντικότερο, πολύ γρήγορα συναντάς ανθρώπους πρόθυμους να σε βοηθήσουν να το λύσεις, ακόμη κι όταν το πρόβλημα δεν έχει απολύτως καμία σχέση μαζί τους. Είτε πρόκειται για μια ασφάλεια που καίγεται μέσα στη νύχτα είτε για ένα φιλόδοξο πρότζεκτ που ξαφνικά πρέπει να ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι περίμενες, σπάνια χρειάζεται να ψάξεις πολύ για να βρεις κάποιον πρόθυμο να διαθέσει τον χρόνο του, να αλλάξει τα σχέδιά του και να βοηθήσει ώστε να γίνει η δουλειά. Ερχόμενος από άλλη χώρα της Ευρώπης, αυτό μπορεί να μοιάζει σχεδόν αδιανόητο. Νομίζω ότι αυτό που ίσως θεωρούν μερικές φορές δεδομένο οι ντόπιοι είναι ακριβώς οι άνθρωποι και η κουλτούρα που τους περιβάλλουν. Δεν εννοώ ότι οι Έλληνες δεν εκτιμούν την Ελλάδα – πλέον γνωρίζω πολύ καλά την ελληνική περηφάνια. Εννοώ κάτι λίγο διαφορετικό: την εξαιρετική αίσθηση γειτονιάς που εξακολουθεί να υπάρχει μέσα σε μια τόσο μεγάλη πόλη. Στην Αθήνα συχνά αισθάνεσαι ότι ένα πρόβλημα γίνεται, με κάποιον τρόπο, υπόθεση όλων. Ο γείτονάς σου και, πολύ συχνά, ο γείτονας του γείτονά σου θα σε βοηθήσει χωρίς να περιμένει πολλά σε αντάλλαγμα. Υπάρχει εδώ μια εγγύτητα μεταξύ των ανθρώπων που ξεπερνά τους κύκλους που επιλέγουμε συνειδητά να δημιουργήσουμε γύρω μας.
Μου είναι δύσκολο να περιορίσω την Αθήνα σε ένα συγκεκριμένο μέρος. Ένα από τα πράγματα που αγαπώ στην πόλη είναι το πόσο δραματικά αλλάζει μέσα σε λίγους μόνο δρόμους. Φυσικά, το Κολωνάκι πρέπει να βρίσκεται στη λίστα μου. Εκεί γεννήθηκε το Varia Bakery και είναι ένα κομμάτι της Αθήνας που μας έχει ήδη προσφέρει πάρα πολλά στο σύντομο διάστημα που βρισκόμαστε εκεί. Υπάρχει κάτι πολύ ιδιαίτερο στον ρυθμό του: μπορεί να είναι κομψό χωρίς να γίνεται αποστειρωμένο, εδραιωμένο χωρίς να μοιάζει παγιδευμένο στον χρόνο. Μπορεί να δεις ανθρώπους που ζουν εκεί εδώ και γενιές να κάθονται λίγα μέτρα μακριά από ανθρώπους που έφτασαν στην Αθήνα μόλις πριν από έξι μήνες.
Όσο περισσότερο ζω στην Αθήνα, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ του να βιώνεις την πόλη ως κάποιος που επέλεξε να έρθει εδώ και του να τη βιώνεις ως κάποιος που προσπαθεί να χτίσει εδώ ολόκληρη τη ζωή του. Το αυξανόμενο κόστος ζωής, η στέγαση, οι μισθοί και η πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες δεν είναι αφηρημένες συζητήσεις για πολλούς Αθηναίους· αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς τους. Ως ξένος που έχει ζήσει εδώ σχετικά λίγο καιρό, θα ήταν αλαζονικό εκ μέρους μου να προσποιηθώ ότι κατανοώ αυτές τις πραγματικότητες τόσο βαθιά όσο κάποιος που τις έχει βιώσει επί χρόνια. Ταυτόχρονα, ερχόμενος απ’ έξω ίσως έχεις τη δυνατότητα να παρατηρείς τις αλλαγές πιο καθαρά. Η Αθήνα σήμερα μοιάζει εξαιρετικά δραστήρια. Μια νέα γενιά εστιατορίων, γκαλερί, επιχειρήσεων, σχεδιαστών και επιχειρηματιών εμφανίζεται δίπλα σε θεσμούς και παραδόσεις που υπάρχουν εδώ και δεκαετίες. Υπάρχει η αίσθηση ότι κάτι κινείται, μερικές φορές κομψά, μερικές φορές χαοτικά. Οπότε ναι, η Αθήνα έχει τις απογοητεύσεις της, όπως κάθε μεγάλη πόλη. Δεν νομίζω ότι για να αγαπάς έναν τόπο πρέπει να προσποιείσαι ότι δεν υπάρχουν. Ίσως, στην πραγματικότητα, αρχίζεις να αγαπάς μια πόλη όταν οι ατέλειές της παύουν να σου φαίνονται επιχειρήματα εναντίον της και απλώς γίνονται μέρος του ίδιου του τόπου».
Το Athena Zeros σκηνοθετεί την παράσταση KASSY, που θα παρουσιαστεί 10-15 Οκτωβρίου 2026 στο ΦΙΑΤ.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
