Αντιμέτωπος με έναν ανοιχτό πόλεμο αντιδράσεων για την απόφαση του Μet να τον τιμήσει εν ζωή για το έργο του, ο Τζον Γκαλιάνο βγήκε μπροστά «έπειτα από πολλή σκέψη και συζητήσεις» για να αποτραβηχτεί «με μεγάλη λύπη» από το πρότζεκτ «John Galliano: Horizons» που θα τον έφερνε τον Μάιο στο επίκεντρο, με ένα gala αντίστοιχο σε λάμψη και δημόσιο ενδιαφέρον με το Super Bowl και μια αναδρομική έκθεση που θα εξιστορούσε την επεισοδιακή του διαδρομή στη μόδα, από το σόου της αποφοίτησής του από το Σέντραλ Σεν Μάρτινς, το 1984, μέχρι το επώνυμο brand του και τις θητείες του στον Givenchy, τον Dior και το Maison Margiela.
Με ορατά τα ίχνη της πολύχρονης δουλειάς με τον εαυτό του, ο Βρετανός σχεδιαστής επέλεξε λέξεις ταπεινές, αναγνωρίζοντας πως ο θόρυβος γύρω από την επιλογή του ως τιμώμενου προσώπου του Met θα έφερνε σε αδιανόητα δυσχερή θέση το Μουσείο, καθώς μια έκθεση με εκείνον στο επίκεντρο –μόλις η τρίτη στην ιστορία του Costume Institute για έναν εν ζωή σχεδιαστή, μετά τον Ιβ Σεν Λοράν, το 1983 και τη Ρέι Καβακούμπο το 2017– θα ήταν «οδυνηρή για ορισμένους».
Οι ορισμένοι αποδείχθηκαν αρκετοί και ύψωσαν τις ενστάσεις τους αμείλικτα, χτυπώντας το Met στο μαλακό του υπογάστριο, την οικονομική του εξάρτηση από τον Δήμο της Νέας Υόρκης, τους χορηγούς του (πολλοί από τους οποίους ανήκουν στην εβραϊκή κοινότητα) και τα πανίσχυρα μέλη του διοικητικού του συμβουλίου που σύμφωνα με τους «New York Times» θα συναντιούνταν μέσω Zoom το απόγευμα της Δευτέρας για το επίμαχο θέμα.
Η πρόκληση ήταν που ενόχλησε, το γεγονός ότι μαζί με τα υπέροχα ρούχα θα ανέβαινε στο βάθρο και ο ίδιος ο Γκαλιάνο, με όλες του τις αχρειότητες και μικρότητες να φωτίζονται στο κόκκινο χαλί του Met Gala, καθαγιασμένες από το κύρος του Met.
Η ιδέα της Άννα Γουίντουρ να τιμηθεί ο σχεδιαστής που εκείνη δημιούργησε και στήριξε για περισσότερο από 30 χρόνια σκόνταψε σε μια ευαίσθητη χρονική συγκυρία για το εβραϊκό λόμπι της Νέας Υόρκης, λόγω της κορύφωσης του αντισημιτισμού στην Αμερική. O Γκαλιάνο είναι, κατά γενική αποδοχή, ένας μετρ της τέχνης του. Είναι, όμως, σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες, κι ένα ρεμάλι. «Από το ξεκίνημά του στο Λονδίνο ως τα μεγαλεία του στη βιομηχανία της μόδας, ο κύριος Γκαλιάνο ήταν γνωστό ότι κακοποιούσε φραστικά υπαλλήλους, φίλους και ξένους, χωρίς διάκριση», έγραψε η δημοσιογράφος και βιογράφος του Ντάνα Τόμας σε μια επιφυλλίδα στους «Times».
Τα φαρμακερά σχόλια του Γκαλιάνο για τους Εβραίους και τους Ασιάτες σε δύο επεισόδια σε μπαρ κοντά στο σπίτι του στο Παρίσι, το 2011, κι ένα βίντεο λίγους μήνες νωρίτερα όπου o σχεδιαστής, εμφανώς «φτιαγμένος», έλεγε ότι αγαπάει τον Χίτλερ, αλλά και ένα μεταγενέστερο περιστατικό, το 2019, σε ένα spa στην Ιταλία, ίσως του συγχωρέθηκαν από τον κόσμο της μόδας, δεν ξεχάστηκαν όμως από ανθρώπους σαν την Τζούλι Μένιν, πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου της Νέας Υόρκης, που πρώτη εκφράστηκε δημόσια κατά της προγραμματισμένης έκθεσης, ή την Άλις Τις, επιφανή χορηγό του Μητροπολιτικού Μουσείου, που απεύθυνε επιστολή στον διευθυντή του Met, Μαξ Χολέιν, μιλώντας για «συγκάλυψη» και διευθυντική «αστοχία», μια ύβρη στην «επιμελητική πρακτική» του Met.
Το φιάσκο της ματαιωθείσας έκθεσης, άνευ προηγουμένου στο άμεμπτο record του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης, πρέπει να χρεωθεί για πολλούς λόγους στην κυρία Γουίντουρ, παγκόσμια διευθύντρια περιεχομένου της «Vogue» και επί χρόνια μέλος στο διοικητικό συμβούλιο του Met. H ακούραστη και συνήθως αποτελεσματική ματρόνα της μόδας δεν εκτίμησε σωστά τις ισορροπίες στο τρέχον πολιτικό σκηνικό της Νέας Υόρκης, αλλά ούτε κι αυτές μέσα στο Met, του οποίου το ετήσιο gala η ίδια μετέτρεψε σε μια επικερδή ετήσια παρέλαση χρημάτων και αστεριών.
Η Άννα δούλεψε μήνες παρασκηνιακά για να διαχωρίσει τον χαρακτήρα του Γκαλιάνο από το έργο του, τις σκοτεινές του πτυχές από τις ολόφωτες δημιουργίες του.
Αυτό άλλωστε δεν θα έπρεπε να ισχύει για όλες τις αμφιλεγόμενες προσωπικότητες με αναντίρρητο ταλέντο; Από πού να ξεκινήσει κανείς; Τον Πάμπλο Πικάσο, αποτρόπαιο κακοποιητή του γυναικείου φύλου, που όμως στην τέχνη του απεικόνισε αριστουργηματικά τη γυναίκα; Τον συγγραφέα Ρόαλντ Νταλ, αμετανόητο αντισημίτη, που επέμενε ότι «υπάρχει ένα χαρακτηριστικό στον χαρακτήρα των Εβραίων που προκαλεί εχθρότητα, μια έλλειψη γενναιοδωρίας προς κάθε μη Εβραίο», αλλά μας χάρισε ήρωες σαν τον Γουίλι Γουόνκα και τη Ματίλντα; Τον γίγαντα σκηνοθέτη Ελία Καζάν του «Λεωφορείον ο Πόθος» και του «Ανατολικά της Εδέμ», που κατέδιδε συναδέλφους του τη δεκαετία του ’50 στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων, ή τον αγαπημένο μου Ρομάν Πολάνσκι, που μέχρι σήμερα, στα 93 του, τον κατατρέχει η ρετσινιά του βιαστή ανήλικων κοριτσιών;
Πώς τιμάς τέτοια πρόσωπα για το έργο τους απομονώνοντας το ήθος τους χωρίς να σηκώσεις θύελλες;
Πόσο μάλλον που στην περίπτωση του Γκαλιάνο η ημερομηνία του gala συνέπιπτε με την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, κάτι που μου φαίνεται αδιανόητο ότι διέφυγε από τους ανθρώπους που προωθούσαν την υποψηφιότητά του, επιδιώκοντας επί μήνες τη συναίνεση διακεκριμένων ραβίνων της εβραϊκής κοινότητας. Ακόμα και η προθυμία του Άντριου Μπόλτον, επιμελητή του Costume Institute, να ανοίξει το επερχόμενο σόου με «μια πτέρυγα προσανατολισμού» με τα ατοπήματα του Γκαλιάνο ήταν άστοχη, μια αυτάρεσκη «κωλοτούμπα» που από πολλούς διαβάστηκε ως συχωροχάρτι της κυρίαρχης δυτικής κουλτούρας προς όσους διαπράττουν «λάθη» δημοσίως. Ακόμα κι αν δεν το ερμηνεύσουμε έτσι, γιατί ένας πολιτιστικός οργανισμός να πρέπει να εξετάσει την ειλικρίνεια, τη μεταμέλεια ή τη διαγωγή του Γκαλιάνο και να απολογηθεί για λογαριασμό του, αντί να ερευνήσει, να αξιολογήσει και να παρουσιάσει τις πτυχές του έργου του; Κι αν ενεργούσε έτσι, ακόμα και οι ανομίες του Γκαλιάνο δεν θα ερμηνεύονταν ως παραστρατήματα αλλά ως σκοτεινοί, περιθωριακοί ρεμβασμοί, που ανέκαθεν τροφοδοτούσαν τη φαντασία του.
Η οργή που σάρωσε τους «Ορίζοντες» του Γκαλιάνο από το πρόγραμμα του Met δεν σχετίζεται με το έργο του και το αν αυτό άξιζε ή όχι να παρουσιαστεί σε μια αναδρομική έκθεση. Η πρόκληση ήταν που ενόχλησε, το γεγονός ότι μαζί με τα υπέροχα ρούχα θα ανέβαινε στο βάθρο και ο ίδιος ο Γκαλιάνο, με όλες του τις αχρειότητες και μικρότητες να φωτίζονται στο κόκκινο χαλί του Met Gala, καθαγιασμένες από το κύρος του Met.
Μια τολμηρή ιδέα, μια σειρά άγαρμπων χειρισμών και άλλες τόσες κακές εκτιμήσεις απογύμνωσαν το Met από την επίφαση της ανεξαρτησίας του, και του στέρησαν –για πάντα, φοβάμαι– τη δυνατότητα να βγαίνει αλώβητο από μελλοντικές πολιτικές «καυτές πατάτες». Αν ένας τέτοιος οργανισμός δεν μπορεί να διαχωρίσει τον άνθρωπο από το έργο του, τότε το πλήγμα –και το cancel– είναι τελικά δικό του.
Τον Γκαλιάνο η μόδα πάντα θα τον αγαπά, ποιος όμως θα συγχωρήσει το Met για την ατολμία του;
Αναρωτιέμαι ποιος θα τιμηθεί τελικά το 2027. Ένα αμερικάνικο έντυπο πρότεινε την Ντόλι Πάρτον – κι αν το καλοσκεφτεί κανείς, δεν είναι καθόλου απίθανο.
