Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η απάντηση θα ήταν μάλλον «ναι». Σήμερα, όμως, είσαι πιο υποψιασμένος. Διότι η έκρηξη των δράσεων τέτοιας μορφής από απατεώνες κάθε λογής έχει οδηγήσει να… φοράμε πανοπλία. Όμως η τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ ώστε να μας φέρει ενώπιον ακόμα ψηλότερων εμποδίων. Στο θέμα της χρήσης της φωνής μας, έχει κάνει τόσο μεγάλα άλματα ώστε λίγα δευτερόλεπτα ηχογράφησης από ένα βίντεο στο TikTok, στο Instagram ή στο YouTube αρκούν για να δημιουργηθεί ένα πειστικό αντίγραφό της. Δεν πρόκειται για σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά για την καθημερινότητα της κυβερνοασφάλειας το 2026.
Σύμφωνα με το World Economic Forum, ο κυβερνο-ενισχυμένος δόλος (cyber-enabled fraud) και το phishing αποτελούν πλέον κορυφαία ανησυχία των παγκόσμιων οργανισμών, ενώ οι ευπάθειες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται στην κορυφή της λίστας με τα ρίσκα που θεωρούνται ανερχόμενα. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι περισσότεροι πολίτες έχουν την εσφαλμένη εντύπωση πως η κυβερνοασφάλεια αφορά κυρίως εταιρείες, τράπεζες ή κυβερνήσεις. Στην πραγματικότητα, όμως, το πρώτο θύμα είναι συνήθως οι ίδιοι. Και αυτό γιατί οι κυβερνοεγκληματίες δεν εστιάζουν πάντα τις δυνάμεις που έχουν ούτως ώστε να «σπάσουν» κάποιο σύστημα. Αρκεί να πείσουν τον απλό πολίτη να τους ανοίξει μόνος του την πόρτα.
Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, είναι πλέον σε θέση να δημιουργήσουν πιο πειστικά emails, πιο πειστικά SMS, να κάνουν τις ψεύτικες ιστοσελίδες να μοιάζουν αυθεντικές, ή ακόμη να κατασκευάσουν βίντεο ή ηχητικά μηνύματα που φαίνεται να προέρχονται 100% από πραγματικούς ανθρώπους.
Καθώς χάνεται πλέον η δυνατότητά μας να ξεχωρίζουμε με ευκολία κάτι που μέχρι πρότινος είχε σαφείς ενδείξεις παραποίησης, χάνουμε έναν κρίσιμο προστατευτικό μηχανισμό της σκέψης και της κρίσης μας, πολλές φορές χωρίς να φταίμε.
Το World Economic Forum επεκτείνει τις προειδοποιήσεις του, σημειώνοντας ότι η Generative AI επιτρέπει πλέον τη μαζική παραγωγή phishing μηνυμάτων, deepfake βίντεο, ψεύτικων εγγράφων και ηχητικών απομιμήσεων που είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν.
Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά. Έρευνα της αμερικανικής εταιρείας Vectra AI για το 2026 καταγράφει εκρηκτική αύξηση των AI-powered scams, της τάξης του 1.210% το 2025, ξεπερνώντας κατά πολύ την αύξηση του 195% στις παραδοσιακές απάτες. Όπως σημειώνεται, οι προβλεπόμενες απώλειες θα μπορούσαν να φτάσουν τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2027!
Τι σημαίνει αυτό για έναν απλό πολίτη;
Ότι η ασφάλεια δεν είναι πλέον θέμα τεχνικών γνώσεων. Είναι θέμα καθημερινών συνηθειών. Η σημαντικότερη ίσως προστασία που μπορεί να ενεργοποιήσει κανείς σήμερα είναι το λεγόμενο Two-Factor Authentication (2FA). Πρόκειται για το δεύτερο επίπεδο επιβεβαίωσης ταυτότητας που ζητά ένας λογαριασμός, πέρα από τον κωδικό πρόσβασης. Ακόμη κι αν ένας απατεώνας αποκτήσει τον κωδικό σου, δεν θα μπορεί εύκολα να συνδεθεί χωρίς τον επιπλέον κωδικό επιβεβαίωσης από εφαρμογή ή συσκευή που ελέγχεις εσύ.
Όπως τονίζεται στην έρευνα του Vectra AI, άλλωστε, η επαλήθευση σε διαφορετικά επίπεδα είναι πλέον υποχρεωτική. Οι οικονομικοί έλεγχοι πρέπει πάντα να είναι διπλής έγκρισης, ενώ δεν είναι καθόλου εκτός λογικής πλέον η καθιέρωση μιας κωδικής φράσης την οποία έχετε συμφωνήσει από πριν με τους δικούς σας ότι θα χρησιμοποιείτε κάθε φορά που έχετε τηλεφωνική συνομιλία για οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει ευαίσθητο δεδομένο.
Παράλληλα, οι ειδικοί συνιστούν να μη βασιζόμαστε αποκλειστικά σε ό,τι βλέπουμε ή ακούμε στο διαδίκτυο, πράγμα που σημαίνει ότι αν λάβεις ένα επείγον μήνυμα από φίλο ή συγγενή που ζητά χρήματα, πρέπει να κάνεις μια δεύτερη επικοινωνία από διαφορετικό κανάλι, ενώ αν δεις ένα βίντεο που φαίνεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, καλό είναι να αναζητήσεις την αρχική πηγή του. Παράλληλα, αν ένα email σε πιέζει να δράσεις άμεσα, είναι πιθανό να επιδιώκει ακριβώς αυτό: να μην προλάβεις να σκεφτείς.
Το παράδοξο της εποχής μας είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ταυτόχρονα και από τους επιτιθέμενους και από τους αμυνόμενους. Δηλαδή, οι ίδιες τεχνολογίες που δημιουργούν deepfakes χρησιμοποιούνται και για την ανίχνευσή τους, γεγονός που καθιστά την αμφισβήτηση όσων φαίνονται αυτονόητα μια απολύτως φυσιολογική και απαιτούμενη δεξιότητα για τα επόμενα χρόνια.
Κι αυτό γιατί σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μιμηθεί μια φωνή, να δημιουργήσει ένα πρόσωπο που δεν υπάρχει ή να γράψει ένα πειστικό μήνυμα, η πιο ισχυρή μορφή κυβερνοασφάλειας παραμένει η ανθρώπινη κρίση. Μια πραγματική περιουσία που, προς το παρόν, δεν έχει καταφέρει κανείς να αντιγράψει.
