— Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε συχνότερα αναφορές για καρχαρίες κοντά σε ελληνικές ακτές και λύκους να εμφανίζονται κοντά σε οικισμούς. Πρόκειται για πραγματική αύξηση των πληθυσμών τους ή απλώς τους παρατηρούμε περισσότερο λόγω των κοινωνικών δικτύων;
Η Μεσόγειος είχε, έχει και θα έχει καρχαρίες. Δεν είναι λίμνη, αλλά μια θάλασσα που επικοινωνεί με τον Ατλαντικό Ωκεανό και την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της διώρυγας του Σουέζ, επομένως είναι απόλυτα φυσιολογικό να υπάρχουν είδη καρχαριών. Βέβαια, τα κοινωνικά δίκτυα έχουν δώσει μεγαλύτερη έκταση σε περιπτώσεις καρχαριών που προσεγγίζουν τις ακτές. Αξίζει να σημειωθεί πως οι πληθυσμοί των καρχαριών βρίσκονται υπό πίεση, γι’ αυτόν τον λόγο πολλά είδη προστατεύονται με βάση τη διεθνή, ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία. Από την άλλη, στην περίπτωση του λύκου, οι πληθυσμοί στην Ευρώπη αυξάνονται, λόγω της αυστηρής νομοθεσίας για την προστασία τους, πράγμα ιδιαίτερα θετικό. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι λύκοι αποτελούν σημαντικό κρίκο για την ισορροπία των οικοσυστημάτων και τη σωστή τους λειτουργία.
«Το τελευταίο που θέλει ένα ζώο είναι να αναγκαστεί να επιτεθεί. Αν αισθανθεί ότι περιορίζεται, τότε οι αντιδράσεις του μπορεί να είναι επιθετικές».
— Σε ποιον βαθμό η κλιματική αλλαγή και οι μεταβολές στα οικοσυστήματα επηρεάζουν τη συμπεριφορά και τις μετακινήσεις άγριων ζώων, τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά;
Η κλιματική αλλαγή, σε συνδυασμό με τις μεταβολές που θα επιφέρει στα οικοσυστήματα, θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη μεταναστευτική συμπεριφορά των ζώων. Πιο συγκεκριμένα, θα υπάρξει τροποποίηση των μεταναστευτικών διαδρομών και θα παρατηρούνται φαινόμενα διαχείμασης. Για παράδειγμα, πολλές είναι οι περιπτώσεις πελαργών οι οποίοι ξεχειμωνιάζουν στη χώρα μας, αντί να κάνουν το μεγάλο ταξίδι προς την Αφρική.
περιβαλλοντολόγος-ωκεανογράφος
— Έχετε δηλώσει ότι η είσοδος άγριων ζώων στις πόλεις ήταν «μονόδρομος». Ποιες ανθρώπινες παρεμβάσεις οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση και τι θα μπορούσε να είχε γίνει διαφορετικά;
Κατά κάποιον τρόπο, μορφολογικά, τα «οικοσυστήματα» της πόλης μοιάζουν με τα φυσικά. Μέσα στην πόλη, τα ζώα μπορούν να βρουν περιοχές ξερές, περιοχές πετρώδεις, άγονες, πράσινα δασάκια, φτωχές ή πλούσιες κ.λπ. Μπορεί στην πόλη να υπάρχει το πηγαινέλα των κατοίκων της, ο μεγάλος θόρυβος και η μεγάλη ρύπανση, παρ’ όλα αυτά προσφέρει καλύτερο καταφύγιο από τους αγρούς ή το δάσος, γιατί εδώ δεν υπάρχουν θηρευτές και κυνηγοί, εκτός φυσικά από κάποια γάτα. Για πολλά ζώα η πόλη αποτελεί επίσης μια μεγάλη πηγή εύρεσης τροφής, αφού τρέφονται από τα σκουπίδια ή τις τροφές που αφήνει ο άνθρωπος. Επίσης, οι θερμοκρασίες είναι υψηλότερες μέσα στην πόλη σε σχέση με την εξοχή, γι’ αυτό πολλές φορές κατά τη διάρκεια του χειμώνα μπορεί να παρατηρήσουμε περισσότερα άγρια είδη. Στην περίπτωση της Αθήνας, η αστυφιλία οδήγησε στην επέκταση της πόλης σε περιοχές στις οποίες παλιότερα βρίσκονταν άγρια φυσικά οικοσυστήματα. Σε συνδυασμό με την περαιτέρω υποβάθμιση των φυσικών οικοσυστημάτων γύρω από την πόλη, π.χ. λόγω πυρκαγιάς, τα ζώα ουσιαστικά δεν είχαν άλλη επιλογή παρά να προσεγγίσουν την πόλη και να προσαρμοστούν σε αυτήν. Αυτό που θα μπορούσε να είχε γίνει θα ήταν να προστατευτούν τα περιαστικά οικοσυστήματα, ώστε να διασφαλιστεί η καλή τους οικολογική κατάσταση.
— Πώς πρέπει να αντιδρούν οι πολίτες όταν έρχονται αντιμέτωποι με άγρια ζώα, ας πούμε με έναν λύκος κοντά σε κατοικημένη περιοχή ή έναν καρχαρία σε παραλία, ώστε να προστατεύονται τόσο οι άνθρωποι όσο και τα ίδια τα ζώα;
Το πιο βασικό είναι να αφήνουν στα άγρια ζώα χώρο! Δεν χρειάζεται να τα προσεγγίζουν, ούτε να τα ταΐζουν – πρέπει, όσο μπορούν, να κρατάνε απόσταση. Το τελευταίο που θέλει ένα ζώο είναι να αναγκαστεί να επιτεθεί. Αν αισθανθεί ότι περιορίζεται, τότε οι αντιδράσεις του μπορεί να είναι επιθετικές.
— Πιστεύετε ότι τα φαινόμενα αυτά είναι μεμονωμένα περιστατικά ή αποτελούν προειδοποίηση για μια νέα πραγματικότητα στις ελληνικές θάλασσες και στα χερσαία οικοσυστήματα τα επόμενα χρόνια;
Η ελληνική φύση βρίσκεται υπό συνεχή πίεση. Πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι προς το συμφέρον μας η προστασία της και η σωστή διαχείρισή της. Έτσι, θα καταφέρουμε να υπάρχει αρμονία στις σχέσεις φύσης και ανθρώπου.
— Τι έχετε να πείτε όσον αφορά τις μέδουσες; Είναι πλέον κάτι μόνιμο;
Η κλιματική αλλαγή σε συνδυασμό με την υπεραλίευση και τη συνεπαγόμενη υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων έχουν οδηγήσει στη δημιουργία εκείνων των συνθηκών που προωθούν την αύξηση των μεδουσών. Στόχος όλων πρέπει να είναι η μελέτη και προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ώστε να υπάρξει σωστή διαχείρισή τους.
