ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΥΜΦΩΝΙΑ για τον άμεσο τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, αλλά δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί. Κυκλοφορούν διάφορα, αλλά αφού το Μνημόνιο Συναντίληψης δεν έχει δημοσιευτεί, οι λεπτομέρειες ακόμη και για βασικά ζητήματα παραμένουν συγκεχυμένες και ανεπιβεβαίωτες. Αν πιστέψουμε τον Ιρανό εκπρόσωπο Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών και της ομάδας των διαπραγματεύσεων, Esmail Baghaei, θα μάθουμε το περιεχόμενο του μνημονίου μαζί με επεξηγήσεις την Παρασκευή 19/6, μετά την επίσημη υπογραφή του στη Γενεύη.
Παρά ταύτα, είναι ευρέως αποδεκτό ότι ο Τραμπ δεν πέτυχε τους στόχους που έθεσε γι' αυτόν τον πόλεμο επιλογής και τώρα είναι αποφασισμένος να υπογράψει τη συνθηκολόγηση της Αμερικής το συντομότερο δυνατό («The Atlantic», 14.06.2024). Παρομοίως, η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν είναι μια «καταστροφή», μια σημαντική στρατηγική οπισθοδρόμηση για το Ισραήλ που υπογραμμίζει τη φθίνουσα επιρροή του στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με Ισραηλινούς αναλυτές («France 24», 15.06.2026).
Ως κύριος στόχος του πολέμου είχε τεθεί η αλλαγή καθεστώτος και ως μείζονες υποστόχοι η αφαίρεση του εμπλουτισμένου ουρανίου, ο περιορισμός των αποθεμάτων και της παραγωγής drones και πυραύλων και η δραστική μείωση της ικανότητας στήριξης των συμμαχικών δυνάμεων του Ιράν σε άλλες χώρες. Εκ των υστέρων αποδεικνύεται ότι όλοι αυτοί οι στόχοι ήταν ανέφικτοι και εδράζονταν σε εσφαλμένες εκτιμήσεις της πραγματικότητας.
Η αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά του Τραμπ και η καταστροφική πεποίθηση του επονομαζόμενου «κυρίου Ιράν», Μπένιαμιν Νετανιάχου, ότι τα προβλήματα λύνονται μόνο με τη στρατιωτική ισχύ τούς εγκλώβισαν στον μονόδρομο προς την ήττα.
Παρότι δεκάδες εμπειρογνώμονες προειδοποιούσαν ότι οι Τόμαχοκ και τα F-35 δεν αρκούν για να καταρρεύσει το καθεστώς, Αμερικανοί και Ισραηλινοί τούς χρησιμοποίησαν ως το αποκλειστικό μέσο για την επίτευξη της νίκης. Επιπλέον, πίστευαν –και διαψεύστηκαν οικτρά– ότι θα συνέδραμαν οι Κούρδοι και ότι μια λαϊκή εξέγερση ήταν σχεδόν βέβαιη. Αναντίρρητα, πολλοί άμαχοι σκοτώθηκαν και σημαντικές υποδομές καταστράφηκαν από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Ωστόσο, οι Ιρανοί, καθεστωτικοί και μη μοναρχικοί αντιφρονούντες, όχι μόνο συσπειρώθηκαν γύρω από τη σημαία αλλά λειτούργησε και ο νόμος των ακούσιων συνεπειών, με κορυφαίο αποτέλεσμα την καθεστωτική εδραίωση και σκλήρυνση. Κοντολογίς, επρόκειτο για διάτρητη ορθολογική ανάλυση μέσων-σκοπού, διαποτισμένη από την ύβρη της ισχύος και την περιφρόνηση του αντιπάλου.
Απεναντίας, οι Ιρανοί αποδείχτηκαν εξαιρετικά ανθεκτικοί και ορθολογικοί δρώντες. Προτού ξεκινήσει ο πόλεμος, ο μετέπειτα δολοφονημένος Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είχε δηλώσει ότι «τα όπλα που μπορούν να βυθίσουν αεροπλανοφόρα αποτελούν μεγαλύτερη απειλή από τα ίδια τα αεροπλανοφόρα» («Diplomats World», 17/02/2026), όσοι δε παρακολουθούσαν Ιρανούς σχολιαστές ήταν βέβαιοι ότι το κλείσιμο και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ ήταν στρατηγική επιλογή. Αυτά έκαναν: έπληξαν αμερικανικές βάσεις και υποδομές στις χώρες του Κόλπου και έκλεισαν τα Στενά, παγκοσμιοποιώντας μια περιφερειακή κρίση. Όταν ο Τραμπ πανικοβλήθηκε από τις συνέπειες του κλεισίματος, λόγω των πληθωριστικών πιέσεων, της εξάντλησης των παγκόσμιων αποθεμάτων και των ενδιάμεσων εκλογών, διαχειρίστηκαν λελογισμένα τα αντίποινα στα αμερικανικά πλήγματα και με διπλωματική ευελιξία και σθεναρότητα το αδιέξοδο των Αμερικανών. Εν ολίγοις, έχοντας εξασφαλίσει την επιβίωση της χώρας και του καθεστώτος, δηλαδή τον πρώτιστο στόχο τους, προώθησαν και επέβαλαν σταδιακά τους επιμέρους στόχους τους.
Τα Στενά θα ανοίξουν δίχως την επιβολή «διοδίων», αλλά «τελών» όπως στον Βόσπορο, παγωμένα περιουσιακά στοιχεία θα επιστραφούν στο Ιράν και πολλές κυρώσεις θα αρθούν. Το κυριότερο, και αυτό που δεν έχει εκτιμηθεί δεόντως, είναι ότι για πρώτη φορά μια περιφερειακή δύναμη έχει τα μέσα και τη βούληση να ασκήσει στρατιωτική βία εναντίον του Ισραήλ, όταν επιτίθεται σε τρίτη χώρα, εν προκειμένω στον Λίβανο. Το κατά πόσον θα αποτυπωθεί αυτό στη συμφωνία μένει να το δούμε, αλλά η ισορροπία στην περιοχή που επιτρέπει σχεδόν πλήρη ισραηλινή κυριαρχία έχει διαρραγεί με την έμμεση στήριξη των ΗΠΑ.
Η αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά του Τραμπ και η καταστροφική πεποίθηση του επονομαζόμενου «κυρίου Ιράν», Μπένιαμιν Νετανιάχου, ότι τα προβλήματα λύνονται μόνο με τη στρατιωτική ισχύ τούς εγκλώβισαν στον μονόδρομο προς την ήττα τους. Απεναντίας, οι κολλημένοι στα στερεότυπά τους που θεωρούσαν τους θρησκόληπτους «μουλάδες» ανίκανους να σκεφτούν και να δράσουν συγκροτημένα οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι στον πόλεμο του Ιράν θριάμβευσαν η τακτική και η στρατηγική, μονολεκτικά ο ορθολογισμός. Σε αυτόν αρίστευσαν οι Ιρανοί· και σε αυτόν πάτωσαν οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί.
