Μεγαλύτερος υποκριτής από τον Ντόναλντ Τραμπ δεν υπάρχει

Μεγαλύτερος υποκριτής από τον Ντόναλντ Τραμπ δεν υπάρχει Facebook Twitter
Με τον Τραμπ καταλύεται η έσχατη γραμμή άμυνας της αρετής, όπως μας την περιέγραψε ευφυέστατα ο Λα Ροσφουκό: «Η υποκρισία είναι ο φόρος τιμής που αποτίει η κακία στην αρετή». Εικονογράφηση: Λουκία / LIFO
0


«Η ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ
 είναι μια προνομιούχα κακία (vice) που κλείνει το στόμα ολωνών», υποχρεώνει ο Μολιέρος τον Δον Ζουάν να πει, «μια κακία της μόδας», «όλες οι κακίες της μόδας θεωρούνται αρετές» και «ο ρόλος του ενάρετου άντρα είναι ο καλύτερος από όλους τους ρόλους που μπορεί κανείς να υποδυθεί σήμερα». Δίχως προσωπείο και κόμπλεξ, ο ταρτουφισμός επιτίθεται μετωπικά στα άγια των αγίων της ηθικής.

Η ανηλεής επίθεση στοχεύει την Εκκλησία, τον τότε οιονεί μονοπωλιακό θεματοφύλακα της ηθικής, που ανέκαθεν θεωρούσε την υποκρισία ασυγχώρητη αμαρτία και περιφρονούσε τον υποκριτή, διότι κρύβει επιμελώς τις ενδότερες σκέψεις του προκειμένου να εξαπατήσει και να βλάψει τον πλησίον του. «Ουαὶ υμίν, γραμματείς καὶ Φαρισαίοι υποκριταί», λέει ο Ιησούς (Λουκάς 11:44). Υποκριταί, δηλαδή ηθοποιοί στον «καλύτερο από όλους τους ρόλους», που διαπρέπουν στη θεατρική «υπόκρισιν» –τον ετυμολογικό γεννήτορα της υποκρισίας– φορώντας πάλι θεατρικά μια μάσκα (persona) για να προσποιηθούν άλλο από αυτό που είναι.

Το παράδοξο της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι ότι ενθαρρύνει την υποκρισία, διότι η πολιτική της πειθούς απαιτεί, όπως γνωρίζουμε ήδη από τον Αριστοτέλη, έναν ορισμένο βαθμό υποκρισίας εκ μέρους όλων των ομιλητών.

Εντούτοις, αυτές οι θρησκευτικές διαμάχες, που πέρασαν με την ίδια ένταση στις σύγχρονες ιδεολογικές συγκρούσεις, δεν είναι το μείζον στις σύγχρονες φιλελεύθερες δημοκρατίες. Η υποκρισία είναι μεν πανταχού παρούσα, ασφαλώς παραμένει καταδικαστέα, αλλά η Τζούντιθ Σκλαρ στο βιβλίο της «Ordinary Vices» (1984) μας παροτρύνει να σταματήσουμε να της δίνουμε μεγάλη σημασία και να σπαταλάμε πολύ χρόνο ασχολούμενοι μαζί της, αφού οι πολιτικοί στοχοποιούνται εύκολα, επειδή κατά κανόνα κάνουν συμβιβασμούς. Παράλληλα, το παράδοξο της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι ότι ενθαρρύνει την υποκρισία, διότι η πολιτική της πειθούς απαιτεί, όπως γνωρίζουμε ήδη από τον Αριστοτέλη, έναν ορισμένο βαθμό υποκρισίας εκ μέρους όλων των ομιλητών. Κυρίως, δεν πρέπει να προσπερνάμε εύκολα το σχεδόν αδιαμφισβήτητο γεγονός: «Είναι ευκολότερο να διασύρεις τον χαρακτήρα ενός αντιπάλου εκθέτοντας την υποκρισία του παρά να δείξεις ότι οι πολιτικές του πεποιθήσεις είναι εσφαλμένες».

Με τον ακροδεξιό λαϊκισμό αυτή η εύθραυστη ισορροπία ανατρέπεται, παρότι οι πολίτες ανέχονταν, εντός ορισμένων ορίων πάντα, ακόμη και την ιδέα ότι οι πολιτικοί ούτε λένε αυτό που εννοούν ούτε εννοούν αυτό που λένε. Οι φασιστικές ιδέες βρήκαν πρόθυμο ακροατήριο σε όσους ήθελαν να ακούσουν ότι ο κόσμος μας είναι σάπιος, τα περί ηθικών αξιών σκέτη κοροϊδία, το σωστό και το λάθος αυταπάτη. Ο Τραμπ κατέλυσε αυτά τα ταμπού, ενθουσιάζοντας τα ακροατήριά του με την «ειλικρίνειά» του, δηλαδή με τον καθαγιασμό της ωμότητας και τα βρεφονηπιακής απλοϊκότητας σχόλια αναμασώντας παλιές ιδέες: ο κόσμος μας είναι χωρισμένος σε «φίλους και εχθρούς» (Καρλ Σμιτ)· υπάρχουν μόνο «νικητές και ηττημένοι» και οι άνθρωποι πρέπει να «πετάξουν τη μάσκα της υποκρισίας», όπως περιέγραψε τον φασισμό η Χάνα Άρεντ.

Προφανώς, αυτές οι ιδέες προορίζονται για εσωτερική και εξωτερική χρήση, εμείς πάντως τις βλέπουμε ξεκάθαρα στις διεθνείς σχέσεις. Ο αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, δεν θα μπορούσε να είναι πιο ωμός (CNN, 5/1/2026): «Ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο μπορείς να μιλάς όσο θέλεις για διεθνείς ευγένειες και όλα τα άλλα, στον πραγματικό κόσμο που κυβερνιέται από την ισχύ, η οποία με τη σειρά της κυβερνιέται από τη βία, και αυτή από την εξουσία. Αυτοί είναι οι σιδηροί νόμοι του κόσμου από την αρχή του χρόνου». Τρεις μέρες αργότερα, ο Τραμπ δεν άφησε την παραμικρή σκιά («The New York Times», 8/1/2026). Το μόνο που ελέγχει την εξουσία του είναι η δική του ηθική: «Είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να με σταματήσει… Δεν χρειάζομαι το Διεθνές Δίκαιο». Και το επιστέγασμα ήρθε από τον ίδιο: η Ουκρανία πρέπει να συνάψει συμφωνία για να τερματιστεί ο πόλεμος, επειδή «η Ρωσία είναι μεγάλη δύναμη, ενώ η Ουκρανία δεν είναι» (Reuters, 17/8/2025).

Με τον Τραμπ καταλύεται η έσχατη γραμμή άμυνας της αρετής, όπως μας την περιέγραψε ευφυέστατα ο Λα Ροσφουκό: «Η υποκρισία είναι ο φόρος τιμής που αποτίει η κακία στην αρετή». Κανένας δεν πίστευε ότι το Διεθνές Δίκαιο και οι θεσμοί του ήταν η πανάκεια για την επιβολή διεθνούς έννομης τάξης. Ωστόσο, σε έναν άναρχο κόσμο λειτουργούσαν ως έναν βαθμό σαν αμορτισέρ και βαλβίδες αποσυμπίεσης των εντάσεων. Με άλλα λόγια, η υποκρισία κρατούσε ζωντανό το δίκαιο και τις αξίες.

Η μετονομασία του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ σε υπουργείο Πολέμου, μια παραδιαστολή που αντικαθιστά έναν ευφημισμό –μια υποκριτική φιλοφρόνηση στην αρετή– με δυσφήμηση, καταδεικνύει την αδιαφορία του Τραμπ για την κακία. Αν αυτό θεωρηθεί ψιλά γράμματα, η πλήρης αδιαφορία του να διατυπώσει μια ελάχιστα συνεκτική δικαιολογία για την επίθεσή του εναντίον του Ιράν είναι κολοσσιαία.

Ούτε το Διεθνές Δίκαιο ούτε οι υποστηρικτικοί του θεσμοί μπορούν να επιβιώσουν, όταν σπάσει η τελευταία γραμμή άμυνας της αρετής. Είτε αυθεντική είτε υποκριτική, η απόδοση του φόρου τιμής στην αρετή είναι το ελάχιστο προαπαιτούμενο για να μη βυθιστούμε στη βαναυσότητα τού «πόλεμος όλων εναντίον όλων».

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LIFO

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιατί η πολιτική έχει αρχίζει να γίνεται επικίνδυνα απρόβλεπτη;

Οπτική Γωνία / Γιατί η πολιτική έχει αρχίσει να γίνεται επικίνδυνα απρόβλεπτη;

Στην Ελλάδα, αυτήν τη στιγμή, παρατηρούμε έναν συνδυασμό παράδοξων καταστάσεων που δεν επιτρέπει τις προβλέψεις, σε πολιτικό τουλάχιστον επίπεδο, και εντείνει την αίσθηση αδιεξόδου.
ΑΓΓΕΛΟΣ ΑΛ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
Αριστερά και δεξιά: Ποιος θυμάται πια τι σημαίνουν;

Οπτική Γωνία / Αριστερά και δεξιά: Ποιος θυμάται πια τι σημαίνουν;

Οι παλιές πολιτικές διαχωριστικές γραμμές, ο λαϊκισμός και η νέα πολιτική γεωγραφία. Ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος και ο πολιτικός επιστήμονας Κωνσταντίνος Σαραβάκος αναλύουν τι σημαίνει σήμερα να είσαι αριστερός ή δεξιός.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Όλα είναι λαϊκισμός

Daily / Όλα είναι λαϊκισμός

Δεν επιτρέπεται να συμβαίνουν αντικυβερνητικά γεγονότα. Δεν είναι σωστό. Είναι αχαριστία, είναι cringe, είναι λαϊκισμός. Η αμφισβήτηση είναι λαϊκισμός. Η διαμαρτυρία είναι λαϊκισμός. Η επίκληση του θυμικού είναι λαϊκισμός. Τα μνημόσυνα είναι λαϊκισμός.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Φαμπιάν Περιέ: «Η ακροδεξιά ιδεολογία σκοτώνει»

Οπτική Γωνία / Φαμπιάν Περιέ: «Η ακροδεξιά ιδεολογία σκοτώνει»

Ο ανταποκριτής της «Libération» αναλύει την κοινωνική έκρηξη στη Γαλλία, την οργή της νέας γενιάς και προειδοποιεί ότι η πολιτική του Εμανουέλ Μακρόν έχει κανονικοποιήσει την ακροδεξιά και ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για μια αυταρχική προεδρία της Μαρίν Λεπέν.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τα μούτρα των «Σαμαράδων», το θράσος Κασιδιάρη και οι κινήσεις απελπισίας του ΠΑΣΟΚ

Πολιτικό επταήμερο / Τα μούτρα των «Σαμαράδων», το θράσος Κασιδιάρη και οι κινήσεις απελπισίας του ΠΑΣΟΚ

Ποιος Τραμπ, άραγε, μας ξημερώνει, οι τραγωδίες που ανέδειξαν την απόλυτη γελοιότητα του πολιτικού διαλόγου και ποιους κάλεσε το ΠΑΣΟΚ για να του πουν «και του χρόνου».
ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΔΕΣΠΟΤΟ
Τζέιμς Ταλαρίκο - Αμπντούλ Ελ Σαγιέντ: Οι δύο νέοι γερουσιαστές των Δημοκρατικών που είναι ήδη «talk of the town»

Οπτική Γωνία / Τζέιμς Ταλαρίκο - Αμπντούλ Ελ Σαγιέντ: Οι δύο νέοι σταρ των Δημοκρατικών

Οι δύο γερουσιαστές ήταν από τα ονόματα που συζητήθηκαν περισσότερο σε αυτές τις ενδιάμεσες εκλογές, κατά τις οποίες η δημοκρατική Αμερική κατάφερε να βάλει ένα κάποιο «φρένο» στον Ντόναλντ Τραμπ.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Πώς έγινα ολιγαρκής, χωρίς να με πει κανείς τσιγκούνα

Ρεπορτάζ / Πώς έγινα ολιγαρκής, χωρίς να με πει κανείς τσιγκούνα

Μετά από κάποιες οικονομικές αναποδιές, η Μίνα Καλογερά άρχισε να μετράει τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι. Αυτό, περιέργως, δεν την έκανε μίζερη ή τσιγκούνα. Άρχισε να αγοράζει μόνον αυτά που χρειάζεται πραγματικά, απολαμβάνοντας περισσότερα με λιγότερα χρήματα.
ΜΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΑ
Παρακμάζει η Αμερική;

Νέος Άγνωστος Κόσμος / Παρακμάζει η Αμερική ή απλώς δεν παίζει πια χωρίς αντίπαλο;

Μια τεράστια χορωδία επαναλαμβάνει το αφήγημα της αμερικανικής παρακμής, πασπαλισμένη με μπόλικη νοσταλγική χρυσόσκονη για έναν απολεσθέντα παράδεισο. Είναι όμως πράγματι έτσι;
ΚΩΣΤΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ηλίας Ντίνας: «Δεν χρειάζεται πραξικόπημα για να διαλυθεί μια δημοκρατία»

Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ / Ηλίας Ντίνας: «Δεν χρειάζεται πραξικόπημα για να διαλυθεί μια δημοκρατία»

Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας μιλά στη LiFO για τη φθορά του Ντόναλντ Τραμπ, τις ενδιάμεσες εκλογές και την κρίση στο κόμμα των Δημοκρατικών.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
ΗΠΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΡΑΜΠ

Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ / Στίβεν Έρλανγκερ: «Αυτές οι εκλογές είναι δημοψήφισμα για τον Τραμπ»

Ο διακεκριμένος δημοσιογράφος των New York Times, Στίβεν Έρλανγκερ, αναλύει στη LiFO τις πολιτικές συνέπειες της κρίσιμης εκλογικής αναμέτρησης στις ΗΠΑ, εξηγεί πώς μια ήττα των Ρεπουμπλικανών μπορεί να περιορίσει την εξουσία του Τραμπ και μιλά για την αντοχή της αμερικανικής δημοκρατίας και το μέλλον του κόμματος ενόψει του 2028.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Louis Vuitton στα οδοφράγματα

Ιλεκτρίσιτυ / Louis Vuitton στα οδοφράγματα

Η βία των βανδαλισμών και των λεηλασιών, καθώς κι η εκμετάλλευση της εικόνας τους από τρομολαγνικά media που, τονίζοντας το «χάος», νομιμοποιούν την «επιβολή της τάξης», δεν είναι το κεντρικό, ούτε το πιο σημαντικό σημείο των εξεγέρσεων.
ΧΑΡΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ
Αλέξης Τσίπρας: Οι πλερέζες και τα κοράκια

Πολιτική / Αλέξης Τσίπρας: Οι πλερέζες και τα κοράκια

Ο Τσίπρας περίμενε δημοσκοπική απογείωση, αλλά οι μετρήσεις τού χαλάνε τα σχέδια. Τώρα αναζητεί τη βοήθεια των παλιών στελεχών, που είχε παραμερίσει ελέω rebranding και στροφής προς ένα πιο κεντρώο προφίλ. Μόνο που η στροφή δεν φαίνεται να αποδίδει και η κοινωνία εξακολουθεί να θυμάται όσα ο ίδιος θα προτιμούσε να έχουν ξεχαστεί.
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΛΑΙΜΟΣ
Η ακροδεξιά του TikTok: Οι σβάστικες επανεμφανίζονται στα θρανία

Ρεπορτάζ / Η ακροδεξιά του TikTok: Οι σβάστικες επανεμφανίζονται στα θρανία

Η Χρυσή Αυγή καταδικάστηκε ως εγκληματική οργάνωση, αλλά οι σβάστικες επανεμφανίζονται στα θρανία. Η ακροδεξιά και η νεοναζιστική προπαγάνδα ψαρεύει σε σχολεία και social media και μάλλον κάποιοι πιάνονται στο αγκίστρι της.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ