Ο εκλογικός θρίαμβος του AfD στο ομόσπονδο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, το οποίο φαίνεται ότι θα αποκτήσει την πρώτη ακροδεξιά σε τοπικό, έστω, επίπεδο κυβέρνηση στη Γερμανία από το 1945 (επίκειται μάλιστα ανάλογη νίκη του AfD στο κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δ. Πομερανίας στις εκλογές της 20ής/9), θορύβησε ακόμα περισσότερο μια Ευρώπη που «βλέπει» την ακροδεξιά, από τις πιο «σοβαρές» μέχρι τις πιο hardcore εκδοχές της, να δυναμώνει διαρκώς.
Δεν είναι, έπειτα, μόνο η δημοσκοπική της άνοδος, είναι και το γεγονός ότι η ακροδεξιά είναι που υπαγορεύει, πλέον, την πολιτική «ατζέντα» σε πολλές χώρες, με τα συντηρητικά αλλά και αρκετά κεντρώα και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα εξουσίας αντί να διαφοροποιηθούν εξαρχής και ξεκάθαρα, να πασχίζουν να προσαρμόσουν τις θέσεις τους στις δικές της, αρνούμενα να αντιληφθούν ότι όταν μπαίνει θέμα επιλογής μεταξύ πρωτότυπου και απομίμησης, εύλογα θα επικρατήσει το πρώτο.
Το μεγάλο ακροδεξιό «λίφτινγκ»
Υπάρχουν, ωστόσο, κάποια ιδιαίτερα γνωρίσματα στο ακροδεξιό «revival» του 21ου αιώνα συγκριτικά με τον Μεσοπόλεμο. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, για παράδειγμα, είναι πάντα εκεί, εντούτοις τη θέση του «παραδοσιακού» αντισημιτισμού έχει καταλάβει μια παθολογική σχεδόν ισλαμοφοβία, που βέβαια σχετίζεται και με το γεγονός ότι η μεγάλη πλειονότητα των μεταναστών και των προσφύγων είναι μουσουλμάνοι, με την ακροδεξιά «διανόηση», κυρίως, να θεωρεί το στρατιωτικοποιημένο, ακραία εθνικιστικό Ισραήλ του Νετανιάχου αξιομίμητο πρότυπο για τα ευρωπαϊκά κράτη και «ανάχωμα» στη «Μεγάλη Αντικατάσταση» – πρόκειται για τη γνωστή θεωρία συνωμοσίας που θέλει τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς να αντικαθιστούν βάσει σχεδίου τους χριστιανικούς στην Ευρώπη γιατί, ως γνωστόν, άλλη δουλειά δεν έχουν να κάνουν στη ζωή τους.
«Αν ήρθες εδώ για μια καλύτερη ζωή και σε ενοχλούν οι ελευθερίες που απολαμβάνουν γυναίκες και ΛΟΑΤΚΙ+ και ούτε καν σε ενδιαφέρει να δεις το πράγμα αλλιώς, μήπως καλύτερα να επιστρέψεις στη χώρα σου;». Αυτό λένε πολλοί με δυο λόγια.
Έπειτα, παρά την εγγενή τους ξενοφοβία και στο πλαίσιο της προβολής μιας κάπως πιο μετριοπαθούς εικόνας προς άγρα ψήφων, δεν διστάζουν να αποδεχτούν –υπό συγκεκριμένες, βέβαια, προϋποθέσεις– ακόμα και αλλοδαπούς στις τάξεις τους. Υπήρξαν, για παράδειγμα, μαύροι σαν τον Κάνιε Γουέστ, Λατινοαμερικανοί επίσης (κατά κανόνα προνομιούχοι ή ανερχόμενοι κοινωνικά), ακόμα και ΛΟΑΤΚΙ+ ακροδεξιοί «προβοκάτορες» σαν τον Ελληνοάγγλο Μάιλο Γιαννόπουλο που στήριξαν Τραμπ· θυμάμαι επίσης ορισμένα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα εδώ να «σιγοντάρουν» τη Χρυσή Αυγή στις «καλές» της εποχές.
Ένα ακόμα τέτοιο γνώρισμα που έχει τη σημασία του είναι η απήχηση που φέρεται να έχουν σε ένα υπολογίσιμο ποσοστό ΛΟΑΤΚΙ+ ψηφοφόρων ακροδεξιά κόμματα όπως το AfD –η ίδια η Άλις η Βάιντελ, που συμπροεδρεύει, είναι, ως γνωστόν, δηλωμένη λεσβία και έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με Ελβετίδα που κατάγεται από τη Σρι Λάνκα–, ή το Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν. Πράγμα που ακούγεται παράδοξο με δεδομένη την «αλλεργία» των απανταχού ακροδεξιών σε αυτό που η ίδια αυτή φαιόχρωμη παράταξη ονομάτισε «woke ατζέντα», αλλά ίσως τελικά να μην είναι και τόσο.. Ισχύει, έπειτα, ότι δεν έχουν όλα τα ακροδεξιά κόμματα ενιαία στάση απέναντι στους ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπους, τουλάχιστον επιφανειακά.
Από τα ναζιστικά Τάγματα Εφόδου στο AfD
Να πούμε καταρχάς ότι το «παράδοξο» αυτό έχει μια προϊστορία. Είναι, ας πούμε, γνωστή η ύπαρξη ομοφυλόφιλων σχέσεων στις τάξεις των Ταγμάτων Εφόδου (SA) στη ναζιστική Γερμανία, όπως και η εγνωσμένη ομοφυλοφιλία του ιδρυτή τους Ερνστ Ρεμ. Αυτό βέβαια δεν συνεπάγεται ότι η κραταιά ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα της Γερμανίας του Μεσοπολέμου ψήφισε μαζικά Χίτλερ. Απεναντίας, ήταν από τις πρώτες κοινωνικές ομάδες τις οποίες καταδίωξε βάναυσα το ναζιστικό καθεστώς, τα δε Τάγματα Εφόδου διαλύθηκαν και η ηγεσία τους σφαγιάστηκε από τα SS το καλοκαίρι του 1934, κατηγορούμενη για απόπειρα πραξικοπήματος και ηθική διαφθορά – η πιο διάσημη κινηματογραφική αναφορά της επιλεγόμενης και «Νύχτας των μεγάλων μαχαιριών» ήταν στους «Καταραμένους» του Λουκίνο Βισκόντι. Ήταν, εντούτοις, ένα δείγμα ότι ο ναζισμός, που προπαγάνδιζε τόσο την παραδοσιακή οικογένεια όσο και το εύρωστο, αψεγάδιαστο, «άριο» σώμα, μπορούσε, μέχρις ενός τουλάχιστον σημείου, να «κλείσει το μάτι» σε έναν εξιδανικευμένο ομοερωτισμό.
Στις μέρες μας, πάλι, γνωστή είναι η ιστορία του Γκεργκ Χάιντερ, ηγέτη της ακροδεξιάς Συμμαχίας για το Μέλλον της Αυστρίας. Ο Γκεργκ Χάιντερ, που χρημάτισε και κυβερνήτης της επαρχίας της Καρίνθια, εμφανιζόταν ως ένας καθωσπρέπει συντηρητικός οικογενειάρχης και το κόμμα του σίγουρα δεν το έλεγες «γκέι φρέντλι». Όταν όμως σκοτώθηκε σε τροχαίο το 2008, ο «υπαρχηγός» του Στέφαν Πέτσνερ αποκάλυψε συντετριμμένος δημόσια ότι διατηρούσε μακροχρόνια σχέση με τον «άνδρα της ζωής του», όπως τον χαρακτήρισε.
Ο Πιμ Φόρτουιν, πάλι, ηγέτης ακροδεξιού ολλανδικού κόμματος που έπασε ένα 17% στις βουλευτικές εκλογές του 2002 αλλά ο ίδιος δεν πρόλαβε να το χαρεί καθώς είχε δολοφονηθεί λίγους μήνες νωρίτερα, ήταν ανοιχτά ομοφυλόφιλος και υπερασπιζόταν τις σοβινιστικές πεποιθήσεις του κάνοντας λόγο για «μαζική εισβολή λαθρομεταναστών» που απειλούν την κοινωνική συνοχή και τις ελευθερίες του ολλανδικού και γενικότερα του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής: «Μπορώ να είμαι αυτός που είμαι επειδή ζω σε μια δυτική, φιλελεύθερη κοινωνία. Αυτή η ελευθερία απειλείται από την ισλαμική ιδεολογία και τη μαζική μετανάστευση από μουσουλμανικές χώρες», δήλωνε. Την υποστήριξή του στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, που, όπως υποστηρίζει, απειλείται από τη μουσουλμανική μετανάστευση, έχει, άλλωστε, εκφράσει και ο Γκερτ Βίλντερς, ηγέτης του ακροδεξιού σχήματος «Κόμμα για την Ελευθερία».
ΛΟΑΤΚΙ+ ψήφος, ομοεθνικισμός, βία, μεταναστευτικό
Ακριβώς αυτό το ιδεολόγημα που διατύπωνε ο Φόρτουιν είναι που ασπάζονται αντίστοιχα τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που ψηφίζουν Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία, AfD στη Γερμανία και πάει λέγοντας. Δεν είναι τόσο πολλά ώστε να συνιστούν κάποια «κρίσιμη μάζα» σε μια κοινότητα που στη μεγάλη της πλειοψηφία ανέκαθεν είχε και εξακολουθεί να έχει λίγο πολύ φιλελεύθερες αντιλήψεις – το ίδιο άλλωστε το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα «γεννήθηκε» μέσα από τα κινήματα αμφισβήτησης της δεκαετίας του ’60, οι περισσότερες, έπειτα, ΛΟΑΤΚΙ+ συλλογικότητες έχουν λίγο πολύ αριστερό πρόσημο.
Σε δημοσκόπηση στην γκέι εφαρμογή γνωριμιών Romeo στη Γερμανία τον Μάιο του ’26 (πριν δηλαδή από τη δολοφονική επίθεση στο Berlin Pride από φερόμενο ως φανατικό ισλαμιστή, που ενδεχομένως να ανέβαζε κι άλλο τα ποσοστά), το AfD φερόταν να έρχεται πρώτο κόμμα με 27%, ωστόσο τα πολιτικά φρονήματα χρηστών τέτοιων εφαρμογών όπου καθένας μπορεί να δημιουργήσει προφίλ χωρίς να χρειάζεται να είναι συνειδητοποιημένος ομοφυλόφιλος δεν είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης, χώρια που κάποιοι μπορεί απλώς να τρόλαραν. Είναι, πάντως, μια πραγματικότητα – φίλος που ζούσε για χρόνια στο Παρίσι με τον σύντροφό του απορούσε με τις ακραία εθνικιστικές απόψεις ανοιχτά λεσβίας συγγένισσάς του και της σχέσης της, κι αυτή δεν ήταν η μόνη ανάλογη περίπτωση που συνάντησε εκεί. Πρόκειται για το ιδεολόγημα του ομοεθνικισμού που συνίσταται στην εργαλειοποίηση των ΛΟΑΤΚΙ+ αλλά και των γυναικείων δικαιωμάτων για την ενίσχυση εθνικιστικών, ρατσιστικών και αντιμεταναστευτικών αφηγήσεων και που έχει πολλά κοινά με το λεγόμενο pink washing.
Το ότι στον ομοεθνικισμό τείνουν να «ομνύουν» προνομιούχα οικονομικά, κοινωνικά και ταξικά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα είναι βέβαια γεγονός, δεν είναι όμως ολόκληρη η αλήθεια. Οι στατιστικές δείχνουν ότι οι δράστες ενός μεγάλου αριθμού ομοφοβικών λεκτικών ή/και σωματικών επιθέσεων και εκβιασμών σε ευρωπαϊκές χώρες, ακόμα και σε πόλεις ή γειτονιές με έντονο ΛΟΑΤΚΙ+ χαρακτήρα, είναι μουσουλμάνοι μετανάστες, νέοι κατά κανόνα. Κάποιοι μάλιστα από αυτούς μπαίνουν σε εφαρμογές γνωριμιών προς αναζήτηση υποψήφιων θυμάτων – μια τέτοια συμμορία που έκλεβε και ξυλοφόρτωνε γκέι άνδρες έπειτα από «στημένα» ραντεβού εξαρθρώθηκε πρόσφατα στη Βρετανία.
Υπάρχουν συγκεκριμένοι κοινωνικοπολιτικοί λόγοι για όλα αυτά, σε κάθε περίπτωση όμως είναι μια κατάσταση προβληματική, ειδικά για χώρες και κοινωνίες όπου οι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι κατάφεραν μέσα από μακροχρόνιους αγώνες να αποκτήσουν ένα αρκετά ικανοποιητικό επίπεδο ορατότητας, ισότητας και αποδοχής. «Αν ήρθες εδώ για μια καλύτερη ζωή και σε ενοχλούν οι ελευθερίες που απολαμβάνουν γυναίκες και ΛΟΑΤΚΙ+ και ούτε καν σε ενδιαφέρει να δεις το πράγμα αλλιώς, μήπως καλύτερα να επιστρέψεις στη χώρα σου;». Αυτό λένε πολλοί με δυο λόγια.
Η πλήρης, τώρα, άρνηση αυτής της πραγματικότητας με την κατηγορία του ρατσισμού και της ισλαμοφοβίας, κάτι που συχνά συμβαίνει στον χώρο της αριστεράς, επόμενο είναι να «σπρώχνει» κάποιον κόσμο στην απέναντι πλευρά. Μπορεί κανείς ωστόσο να διακρίνει τι δεν πάει καλά και να προσπαθεί να κάνει κάτι γι’ αυτό χωρίς να στιγματίζει ολόκληρες κοινότητες ανθρώπων και να προχωρά σε γενικεύσεις και διακρίσεις, κοντολογίς χωρίς ούτε να εθελοτυφλεί αλλά ούτε και να καταντά ακροδεξιό φερέφωνο. Άλλωστε, η μεγάλη πλειονότητα των μουσουλμάνων μεταναστών στη Δύση δεν έχει κάποια ανοικτή αντιπαράθεση με τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα‧ αντιθέτως, σε πολλές περιοχές συνυπάρχουν και συγχρωτίζονται.
Όταν ο «εχθρός» είναι καταρχάς στην ίδια μας τη χώρα
Δεν είναι, ωστόσο, μόνο το μεταναστευτικό. Η Σαξονία, για παράδειγμα, όπου πρώτευσε εκλογικά το AfD, έχει από τα μικρότερα ποσοστά μεταναστών στη Γερμανία – τόσο αυτό, ωστόσο, όσο και άλλα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα απολαμβάνουν την «εύνοια» της ομοφοβικής Ρωσίας του Πούτιν, πράγμα το οποίο παίζει επίσης ρόλο. Οι πιο συντηρητικοί, όπως και οι πλέον προνομιούχοι γκέι, πάλι, δεν καλοβλέπουν όλη αυτήν τη «φιλολογία» περί ρευστού φύλου, ούτε και τρέφουν τα θερμότερα αισθήματα για τα τρανς και μη δυαδικά άτομα. Θέσεις, οπότε, όπως η απόρριψη της «gender ιδεολογίας» και της «διχοτομίας των φύλων», οι οποίες περιλαμβάνονται στο Μανιφέστο του AfD μαζί με την απαγόρευση της χρήσης αναστολέων εφηβείας για ανήλικα τρανς άτομα, δεν τους ενοχλούν κι ας είναι κοινός τόπος ότι όταν βλέπεις να έρχονται για τον «γείτονά» σου, σύντομα θα έρθουν και για σένα.
Μπορεί έπειτα κι αυτοί να θεωρούν από το ύψος του προνομίου τους ότι τα τρανς και μη δυαδικά άτομα έχουν αποκτήσει «υπερβολική προβολή», «προκαλούν», «ζητάνε πολλά» κ.λπ. – φέτος τον Αύγουστο η (υπερ)συντηρητική αμερικανική οργάνωση Log Cabin Republicans, η οποία μέχρι πρόσφατα αυτοπροσδιοριζόταν ως «συμβουλευτικός οργανισμός για ΛΟΑΤ άτομα», αφαίρεσε το «Τ» από το ΛΟΑΤ ώστε να εναρμονιστεί με τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ οι οποίες στοχεύουν ακριβώς τα τρανς και non binary άτομα. Κάτι αντίστοιχο έπραξαν και οι ομοϊδεάτες της στη Βρετανία, της οργάνωσης LGB Αlliance, που «εξοβέλισαν» εξαρχής το «Τ» από την ονομασία της – ας ξεκινήσουμε οπότε με την παραδοχή ότι «στην ίδια μας τη χώρα είναι ο εχθρός» και μετά πιάνουμε τους «απέξω».
