ΕΡΜΗΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ της τελευταίας δημοσκόπησης της Metron Analysis για λογαριασμό του Mega Channel, είναι δύσκολο να μην αντιληφθεί κανείς τα δύο βασικά συμπεράσματά της. Το πρώτο είναι μια βαθιά αίσθηση απαισιοδοξίας και απογοήτευσης των πολιτών για την οικονομική κατάσταση αλλά και για την ποιότητα των θεσμών της χώρας μας. Το δεύτερο στοιχείο, το οποίο αφορά ευθέως το μετεκλογικό σκηνικό, είναι ότι η αυτοδυναμία μοιάζει αυτήν τη στιγμή άπιαστο όνειρο για τη Νέα Δημοκρατία αλλά ταυτόχρονα, και παρά την εμφανή ύπαρξη ενός κενού, δεν διαφαίνεται δύναμη εντός της αντιπολίτευσης ικανή να το καλύψει.
Παρά το αφήγημα αισιοδοξίας της κυβέρνησης, τα οικονομικά και εισοδηματικά μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, τους πανηγυρισμούς για την προσέλκυση ξένων funds στην Ελλάδα αλλά και την προσπάθεια να αναδειχθεί η σημασία της πρόωρης αποπληρωμής του δημόσιου χρέους σε συνδυασμό με το χαμηλότερο κόστος δανεισμού της Ελλάδας σε σχέση ακόμη και με χώρες των G7, τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν βαθύ χάσμα μεταξύ όσων πιστεύει/εκτιμά η κυβέρνηση και όσων πιστεύει/εκτιμά η κοινωνία. Πιο συγκεκριμένα, η κοινή γνώμη θεωρεί ότι η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση (66%), σχεδόν ο 1 στους 2 ερωτηθέντες (49%) θεωρεί ότι βρίσκεται σε χειρότερη προσωπική κατάσταση συγκριτικά με έναν χρόνο πριν, ενώ η βαθμολογία της κυβέρνησης στα θέματα οικονομίας, καθημερινότητας και δημοκρατίας θεσμών κινείται σε χαμηλά επίπεδα, καθώς το 76%, το 65% και το 72% των ερωτηθέντων κρίνει (αντιστοίχως στους προαναφερθέντες τομείς) μάλλον αρνητικά το έργο της.
Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται ξεκάθαρα σε περιδίνηση – έστω ακόμη σιωπηλή. Σημαντικά τμήματα του πληθυσμού εξακολουθούν να βιώνουν τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης που προηγήθηκε και ο ενδόμυχος φόβος τα καθιστά άκαμπτα σε αλλαγές ή έστω στο άκουσμα των αλλαγών.
Ωστόσο, αυτή η δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται σε κέρδη ή σε αύξηση απήχησης είτε για την αξιωματική αντιπολίτευση (ΠΑΣΟΚ) είτε για τα υπόλοιπα κόμματα του αντιπολιτευτικού φάσματος. Δεν προκύπτει πάντως με ασφάλεια ποιος είναι ο λόγος που η αντιπολίτευση δεν μπορεί να κεφαλαιοποιήσει τις αρνητικές εντυπώσεις που προκαλεί η κυβέρνηση αλλά και ορισμένα από τα στελέχη της. Δεν είναι μόνο ο κατακερματισμός. Είναι επίσης η διαφαινόμενη αδυναμία των ηγετών της αλλά και η ανικανότητα να μεταδοθούν στους πολίτες αποτελεσματικά πολλές από τις προτάσεις της. Στη δε τρέχουσα φάση, η απόπειρα του Αλέξη Τσίπρα να επανασυσταθεί ένας «μικρός» δικομματισμός δεν μοιάζει να αποδίδει. Δεν αποκλείεται φυσικά να είναι νωρίς, καθώς ο ακριβής χρόνος πραγματοποίησης των εκλογών παραμένει άγνωστος.
Παράλληλα, η προοπτική της αυτοδυναμίας μοιάζει σε αυτήν τη φάση ολοένα πιο μακρινή για τη Νέα Δημοκρατία. Το δε γεγονός ότι η αδιευκρίνιστη ψήφος κινείται σε συντριπτικό ποσοστό εντός μιας «γκρίζας ζώνης» σε ποσοστά άνω του 70% θα μπορούσε να προμηνύει απρόβλεπτες και αρνητικές εξελίξεις. Ακόμη και εντός της κυβερνητικής παράταξης, οι απόψεις διίστανται. Οι αισιόδοξοι σημειώνουν ότι η αυτοδυναμία δεν φαινόταν πιθανή ούτε το 2023, αλλά τα γεγονότα διέψευσαν τις δημοσκοπήσεις. Οι πιο ρεαλιστές έχουν αρχίσει να διερωτώνται μήπως οι κάλπες δεν πρέπει να καθυστερήσουν πολύ διότι ο χειμώνας θα αποδειχθεί δύσκολος και οι απώλειες θα αυξηθούν. Με βάση τη Metron Analysis, όμως, οι αριθμοί δεν βγαίνουν ούτε για ένα μετεκλογικό «σενάριο Φρανκενστάιν» για συνεργασία με την «Ελληνική Λύση» του Κυριάκου Βελόπουλου.
Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται ξεκάθαρα σε περιδίνηση – έστω ακόμη σιωπηλή. Σημαντικά τμήματα του πληθυσμού εξακολουθούν να βιώνουν τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης που προηγήθηκε και ο ενδόμυχος φόβος τα καθιστά άκαμπτα σε αλλαγές ή έστω στο άκουσμα των αλλαγών. Οι πολιτικές και οικονομικές ηγεσίες της αδυνατούν, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων που μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, να εξηγήσουν τα τεράστια διακυβεύματα που ελλοχεύουν στο προσεχές μέλλον. Οχυρώνονται δε πίσω από εκβιαστικά διλήμματα διότι θεωρούν ότι έτσι θα… μπετονάρουν και θα περιχαρακώσουν τα εκλογικά τους ακροατήρια και τα συμφέροντά τους ή καταφεύγουν σε αδιανόητες εκφράσεις περί «κακομοίρηδων» και προσβάλλουν δημοσιογράφους ομιλώντας για «μπάφους» όταν δεν μπορούν να απαντήσουν με επιχειρήματα στην κριτική.
Η δε έλλειψη δομών σοβαρής συνεννόησης και διαλόγου αποτρέπει τη συζήτηση επί των αναγκαίων στρατηγικών επιλογών που πρέπει να γίνουν άμεσα. Το ζήτημα υπερβαίνει τον τρέχοντα εκλογικό κύκλο, ίσως και τον επόμενο. Μοιάζει όμως πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να υπάρξει η απαιτούμενη συναίνεση που θα επιτρέψει το ουσιαστικό άλμα προς τα εμπρός.
