ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΜΕΡΙΚΕΣ μέρες έπεσα πάνω σ’ ένα άρθρο του «Atlantic» με τίτλο «Πώς να είσαι τουρίστας στο σπίτι σου» («How to be a tourist at home»). Αμέσως πριζώθηκα, βέβαιος ότι πρόκειται για άλλο ένα καυστικό και καταγγελτικό κείμενο που στιγματίζει τους μηχανισμούς του gentrification, την ακρίβεια, τα δυσθεώρητα ενοίκια, τον τουρισμό και όλα εκείνα τα σύγχρονα δεινά που σε κάνουν να νιώθεις τουρίστας (μπατιροτουρίστας για την ακρίβεια) στην ίδια σου τη πόλη, στην ίδια σου τη γειτονιά, στο ίδιο σου το σπίτι.
Δεν νομίζω ότι είμαστε στην πραγματικότητα τόσο εγγενώς προκατειλημμένοι, τόσο προληπτικοί με τις «καλές ειδήσεις» (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό στις μέρες μας). Απλά έχουμε δει τους χίλιους δυο τρόπους με τους οποίους διαβάλλεται, παραμορφώνεται και εργαλειοποιείται η πραγματικότητα όταν γίνεται επικαιρότητα και έκτακτη είδηση.
Τελικά, καμία σχέση. Η λέξη - ιδιότητα - «τουρίστας» στον τίτλο του άρθρου δεν ήταν στιγματισμένη, δεν είχε αρνητική χροιά, όπως συμβαίνει όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Εν προκειμένω, το να είσαι «τουρίστας στο σπίτι σου» σήμαινε να βρίσκεις τρόπους να ανακαλύπτεις μέρη, ανθρώπους, καταστάσεις και πράγματα που μπορεί να συμβαίνουν στην ευρύτερη περιμετρική σου ζώνη –στην «κοινότητά» σου–, αλλά ίσως δεν τα έχεις πάρει χαμπάρι. Και τώρα, που πολλοί λείπουν σε διακοπές, είναι η ευκαιρία να δεις την πόλη σου αλλιώς. Καμία καταγγελία, καμία αγανάκτηση, καμία απόγνωση.
Μόλις συνειδητοποίησα τι είδους άρθρο ήταν (θετικό, αισιόδοξο, «χαζοχαρούμενο»), έχασα αμέσως κάθε ενδιαφέρον. Εδώ ο κόσμος καίγεται…, σκέφτηκα, παρότι το κομμάτι μετέδιδε μια αντίληψη που θα μπορούσε να είναι χρήσιμη και εποικοδομητική για τους κρατούμενους της αυγουστιάτικης Αθήνας. Και όντως καίγεται ο κόσμος, είτε κυριολεκτικά είτε μεταφορικά, κάθε μέρα και κάθε ώρα. Και να μην καίγεται ακριβώς, αυτή η ιδέα του κατεπείγοντος είναι που τρέφει την επικαιρότητα, τις πλατφόρμες και τα μέσα –τα «breaking news» πήραν μπρος με την 11η Σεπτεμβρίου κι από τότε δεν έφυγαν ούτε μια στιγμή από τις οθόνες– τα οποία ερεθίζουν όσο μπορούν το λεγόμενο «negativity bias» (αρνητική προκατάληψη ή προδιάθεση αρνητικότητας) που φαίνεται να μας χαρακτηρίζει ως είδος, ειδικά στους «αποκαλυπτικούς» καιρούς μας. Το ρέκβιεμ μάς κάθεται πιο εύκολα από τη σερενάτα.
Εξελικτικά η προδιάθεση αυτή ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια αυτοπροστασίας από τις πιθανές συνέπειες των αρνητικών γεγονότων. Ένας μηχανισμός άμυνας ή ένα «ξόρκι». Δεν νομίζω όμως ότι είμαστε στην πραγματικότητα τόσο εγγενώς προκατειλημμένοι, τόσο προληπτικοί με τις «καλές ειδήσεις» (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό στις μέρες μας). Απλά έχουμε δει τους χίλιους δυο τρόπους με τους οποίους διαβάλλεται, παραμορφώνεται και εργαλειοποιείται η πραγματικότητα όταν γίνεται επικαιρότητα και έκτακτη είδηση. Έχουμε δει τόσο «ξέπλυμα», τόσο πυροτέχνημα και τόσο παραμύθι που έχουμε γίνει αντανακλαστικά καχύποπτοι στο «θετικό» μήνυμα.
