ΑΝ ΜΗ ΤΙ ΑΛΛΟ, τουλάχιστον κατάφερε, μετά πολλών βασάνων και αντιδράσεων, ακόμα κι από «σοβαρούς» φορείς, να επικρατήσει ο «αμφιλεγόμενος» όρος, ασχέτως αν δεν έχει ακόμη νομική υπόσταση. Ακόμα όμως και την χθεσινή γυναικοκτονία στη Δράμα, υπήρξαν ενημερωτικά μέσα που δεν τους πήγαινε να την χαρακτηρίσουν ως τέτοια στις επικεφαλίδες τους, αλλά ως «τραγωδία», ως ακραίο και πρωτοφανές περιστατικό, ως συνομωσία της μοίρας.
Όχι ότι η ευρεία χρήση του όρου βοηθά στην μείωση των περιστατικών δολοφονικής βίας κατά γυναικών από άρρενες συντρόφους, συζύγους και συγγενείς τους, ούτε εδώ ούτε πουθενά. Στα τέλη του 2023 στην Ιταλία, αναδείχτηκε ως λέξη της χρονιάς από την έγκριτη Εγκυκλοπαίδεια Treccani, που κάνει κάθε χρόνο αυτή τη δουλειά, ο όρος “femminicidio” («γυναικοκτονία»), ουδόλως όμως συνέβαλλε αυτό στην εξασθένιση του «φαινομένου».
Οι γυναικοκτονίες ήταν πάντα εδώ, ασχέτως αν ο «πατριάρχης» του αστυνομικού ρεπορτάζ και επί σειρά ετών πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Πάνος Σόμπολος, έκρινε πιο χρήσιμο να γράψει ένα βιβλίο για τις «ανδροκτονίες».
Μια από τις πιο «άβολες», «σκληρές» – και «αδιανόητες» για κάποιους – αλήθειες είναι ότι τη μεγαλύτερη και την πιο θανάσιμη απειλή για τις γυναίκες δεν την ενσαρκώνει ένας ξένος (ή ένας «αλλοδαπός») σ’ ένα σοκάκι αργά τη νύχτα, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος με τον οποίον ζουν (η ζούσαν) μαζί στο ίδιο σπίτι. Και αν δεν είσαι γυναίκα, είναι δύσκολο να αντιληφθείς πώς μπορεί να είναι η ζωή, η καθημερινότητα, σ’ ένα «εργοστάσιο γυναικείου φόβου» (“female fear factory”), σύμφωνα με τον όρο που εισήγαγε η Νοτιαφρικανή ακαδημαϊκός Πούμλα Γκόλα.
Δεν είναι «τάση», δεν είναι «επιδημία», δεν είναι «σύμπτωμα» των καιρών η γυναικοκτονία, όσο κι αν φαίνεται ενισχυμένος ο μισογυνισμός στις μέρες μας, σε κάθε επίπεδο. Πριν από λίγο καιρό δημοσιεύθηκε μια έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης στην οποία επισημαίνεται «ο εξαιρετικά δυσανάλογος τρόπος με τον οποίο στοχοποιούνται οι γυναίκες δημοσιογράφοι, οι οποίες αντιμετωπίζουν διπλό κίνδυνο, καθώς δέχονται επιθέσεις τόσο λόγω της εργασίας τους όσο και λόγω του φύλου τους». Η έκθεση επικαλέστηκε μια περσινή έρευνα του οργανισμού Stand up for Journalism, η οποία διαπίστωνε ότι έως και το 87% των γυναικών δημοσιογράφων έχουν υποστεί διαδικτυακές (τουλάχιστον) επιθέσεις, και «εκτίθενται συστηματικά σε έμφυλη βία, συμπεριλαμβανομένων απειλών βιασμού, κακοποίησης, στιγματισμού, διαπόμπευσης παρενόχλησης και απειλών για την ζωή τους».
Απλά, η καθιέρωση του όρου «γυναικοκτονία» – και η δράση των γυναικείων κινημάτων και οργανώσεων – βοήθησε στην αύξηση της ορατότητας ενός διαρκούς εγκλήματος που δεν είχε όνομα και για δεκαετίες παρουσιαζόταν στα εγχώρια αστυνομικά δελτία, μασκαρεμένο και αόριστο, ως «έγκλημα πάθους». Οι γυναικοκτονίες ήταν πάντα εδώ, ασχέτως αν ο «πατριάρχης» του αστυνομικού ρεπορτάζ και επί σειρά ετών πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Πάνος Σόμπολος, έκρινε πιο χρήσιμο να γράψει ένα βιβλίο για τις «ανδροκτονίες». Πρόκειται για το «Γυναίκες δολοφόνοι: Εγκλήματα γένους θηλυκού στην Ελλάδα» που κυκλοφόρησε το 2019 (και όχι το 1959) και, όπως μπορεί να διαβάσει κανείς στην περιγραφή του έργου, «πρωταγωνίστρια είναι η γυναίκα, ως φυσική ή ηθική αυτουργός ή συναυτουργός, σε όλες τις ανθρωποκτονίες που περιλαμβάνονται στο βιβλίο… Πολλές από τις ανθρωποκτονίες αυτές φέρουν τον χαρακτήρα της εκδίκησης, του φοβερού πάθους, του αβυσσαλέου μίσους, και σχετίζονται με το χρήμα, τη ζηλοτυπία, τα περιουσιακά και άλλα ζητήματα. Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι οι περισσότερες από τις γυναίκες που εγκλημάτισαν είχαν λευκό ποινικό μητρώο, δεν είχαν απασχολήσει την Αστυνομία για το παραμικρό. Ήταν δηλαδή οι γυναίκες της διπλανής πόρτας».
