Σε μια μεγάλη χερσαία επίθεση, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι κατέλαβαν την Πέμπτη μια κομβική πόλη-λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εξέλιξη αυτή απειλεί να παραδώσει στην οργάνωση τον έλεγχο μιας κρίσιμης ναυτιλιακής αρτηρίας, προκαλώντας νέες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους από την Υεμένη, έναν τοπικό παράγοντα και έναν ανώτερο αξιωματούχο της επαρχίας που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, οι Χούθι εκδίωξαν τις δυνάμεις που πρόσκεινται στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης και τη Σαουδική Αραβία, καταλαμβάνοντας την πόλη Μόκα και το λιμάνι της.
Η Μόκα βρισκόταν τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο σφοδρών μαχών ανάμεσα στους Χούθι και τα κυβερνητικά στρατεύματα.
Οι δύο πλευρές βρίσκονται σε εμπόλεμη σύρραξη από το 2014, όταν οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά. Λίγο αργότερα, η στρατιωτική συμμαχία υπό τη Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές για να επαναφέρει την κυβέρνηση στην εξουσία, βυθίζοντας τη φτωχή χώρα σε έναν καταστροφικό πόλεμο. Η εύθραυστη ανακωχή του 2022 κατέρρευσε οριστικά τους τελευταίους μήνες.
Βίντεο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και διασταυρώθηκε από τους New York Times δείχνει συστοιχία από ημιφορτηγά να διασχίζουν κεντρικό δρόμο της Μόκα, με ένοπλους στην καρότσα. Στο υπόβαθρο, ο άνδρας που καταγράφει ακούγεται να φωνάζει «Θάνατος στην Αμερική, θάνατος στο Ισραήλ», ένα από τα κλασικά συνθήματα των Χούθι.
Πλήγμα για το Ριάντ, στρατηγική νίκη των Χούθι
Η απώλεια της Μόκα συνιστά σοβαρό πλήγμα για τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της στην Υεμένη, εγείροντας αμφιβολίες για το αν μπορούν να αναχαιτίσουν την προέλαση των ανταρτών.
«Η εξέλιξη αυτή στριμώχνει ακόμη περισσότερο τις ΗΠΑ, τους Σαουδάραβες και τους συμμάχους τους», εκτιμά ο Φαρέα Αλ Μουσλίμι, αναλυτής για θέματα Υεμένης στο Chatham House του Λονδίνου.
Αντίθετα, για τους Χούθι, που διεκδικούν πλέον ανοιχτά την αναγνώρισή τους ως νόμιμη κυβέρνηση της χώρας, η κατάληψη της πόλης αποτελεί σημαντική νίκη, φέρνοντας το Ιράν ένα βήμα πιο κοντά στον έλεγχο ενός από τα πιο νευραλγικά περάσματα της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.
Η Μόκα απέχει λιγότερο από 50 μίλια από τα στενά Μπαμπ αλ Μαντέμπ, στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας. Χάρη στη στρατηγική της θέση, η πόλη υπήρξε ιστορικά σπουδαίο ναυτιλιακό κέντρο, ενώ το λιμάνι της ήταν κάποτε το κύριο σημείο εξαγωγής του υεμενίτικου καφέ.
Αν και οι Χούθι πραγματοποιούσαν ήδη επιθέσεις κατά πλοίων από περιοχές της βόρειας Υεμένης, η εδραίωσή τους στη Μόκα τους φέρνει σε αναπνοή από τα στενά, με άμεσες επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και την αγορά πετρελαίου. Μετά την είδηση της κατάληψης την Πέμπτη, η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent εκτινάχθηκε πάνω από τα 105 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας υψηλό πολλών μηνών.
«Πρόκειται ενδεχομένως για ένα από τα πλέον καθοριστικά σημεία καμπής στον πόλεμο της Υεμένης τα τελευταία χρόνια», σημειώνει ο Άνταμ Μπάρον, ειδικός ερευνητής του ινστιτούτου New America στην Ουάσινγκτον.
Όπως εκτιμάται, οι Χούθι θα επιχειρήσουν να κινηθούν ακόμη πιο νότια για να καταλάβουν εκτάσεις δίπλα στα στενά, αλλά και νησιά της περιοχής, την «πιο αξιοποιήσιμη και στρατηγική γη της Υεμένης», σύμφωνα με τον Μπάρον. Αν το επιτύχουν, τα δύο σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα της Αραβικής Χερσονήσου, τα στενά Μπαμπ αλ Μαντέμπ και τα Στενά του Ορμούζ, θα βρεθούν υπό τον μερικό ή ολικό έλεγχο του Ιράν και των συμμάχων του.
Η στάση των εμπλεκομένων
Σε ανακοίνωσή του την Πέμπτη, το υπουργείο Εξωτερικών που ελέγχεται από τους Χούθι διαβεβαίωσε ότι «η ναυσιπλοΐα είναι ασφαλής» και κήρυξε το «τέλος των αψιμαχιών» στη δυτική Υεμένη, χωρίς να επεκταθεί σε λεπτομέρειες.
Μέχρι πρότινος, τη Μόκα ήλεγχαν οι δυνάμεις του υποστράτηγου Ταρέκ Σάλεχ, διοικητή που πρόσκειται στην κυβέρνηση. Ο εκπρόσωπός του, όπως και η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας, δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα για σχολιασμό.
Από την πλευρά του, το πολιτικό στέλεχος των Χούθι, Μοχάμεντ αλ Μπουχαΐτι, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι στόχος της οργάνωσης δεν είναι η εδαφική επέκταση, αλλά «η πλήρης αποκατάσταση της κυριαρχίας της Υεμένης» απέναντι στον «Σαουδάραβα εχθρό».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι υπόλοιπες παρατάξεις στη νότια Υεμένη μπορούν να διατηρήσουν τις περιοχές τους μέχρι τη διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου, ενώ κατηγόρησε τις δυνάμεις του στρατηγού Σάλεχ ότι παραβίασαν την εκεχειρία «κατόπιν διαταγών του Ριάντ».
Την Πέμπτη, ο στρατηγός Σάλεχ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσων κοινωνικής δικτύωσης ότι έδωσε εντολή στα στρατεύματά του να «ανασυνταχθούν και να δημιουργήσουν νέο αρχηγείο σε ασφαλή τοποθεσία», σε συνεννόηση με τη σαουδαραβική συμμαχία.
Σύμφωνα με πηγές των αρχών και του λιμενικού, οι δυνάμεις του αποχώρησαν την Πέμπτη από τουλάχιστον δύο νησιά της Ερυθράς Θάλασσας, το Χουναΐς και το Ζουκάρ. Άγνωστη παραμένει η τύχη της νήσου Περίμ (ή Μαγιούν), η οποία βρίσκεται ακριβώς μέσα στα στενά Μπαμπ αλ Μαντέμπ.
Πιέσεις στις αγορές ενέργειας
Η σημασία των στενών Μπαμπ αλ Μαντέμπ για τις αγορές ενέργειας αυξήθηκε κατακόρυφα μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο. Η Σαουδική Αραβία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, διακινούσε παραδοσιακά το πετρέλαιό της μέσω των Στενών του Ορμούζ, τα οποία όμως το Ιράν έχει ουσιαστικά αποκλείσει από την αρχή της σύρραξης με τις ΗΠΑ.
Έτσι, το Ριάντ στράφηκε στην Ερυθρά Θάλασσα για το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του. Ωστόσο, η κλιμάκωση της έντασης με τους Χούθι τους τελευταίους δύο μήνες έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα και σε αυτή τη διαδρομή.
Τον Ιούλιο, οι αντάρτες κήρυξαν αποκλεισμό στα σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια που διασχίζουν την Ερυθρά Θάλασσα, εξαπολύοντας επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά πλοίων και εγκαταστάσεων στη Σαουδική Αραβία.
Στη δήλωσή του την Πέμπτη, το υπουργείο Εξωτερικών των Χούθι υποστήριξε ότι η οργάνωση «δεν αποτελεί απειλή» και δηλώνει «έτοιμη να συμμετάσχει στο περιφερειακό πλαίσιο ασφαλείας για την προστασία της ναυσιπλοΐας», αποφεύγοντας κάθε αναφορά στις μάχες της Μόκα. Παράλληλα, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα «να πιέσει το σαουδαραβικό καθεστώς να σταματήσει τις επιθέσεις στην Υεμένη».
Τις τελευταίες ημέρες, οι Χούθι κατηγορούν τη Σαουδική Αραβία για περισσότερες από 100 αεροπορικές επιδρομές στην Υεμένη προς υποστήριξη των συμμάχων της, ισχυρισμό που το Ριάντ δεν έχει σχολιάσει.
Ως απάντηση, οι αντάρτες υποστηρίζουν ότι εξαπέλυσαν πολλαπλές επιθέσεις στο εσωτερικό της Σαουδικής Αραβίας. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, οι σαουδαραβικές αρχές ανακοίνωσαν ότι από τα πρόσφατα πλήγματα των Χούθι τραυματίστηκαν πάνω από 70 πολίτες στις νότιες περιοχές του βασιλείου.
Ο αναλυτής Φαρέα Αλ Μουσλίμι εκτιμά ότι η κυβέρνηση της Υεμένης θα επιχειρήσει να αντεπιτεθεί για να ανακτήσει τη Μόκα, έχοντας τη συνδρομή της σαουδαραβικής αεροπορίας.
Την ίδια στιγμή, ενημερωμένη πηγή ανέφερε υπό τον όρο της ανωνυμίας ότι το Ριάντ συντονίζει τα βήματά του με τους διεθνείς εταίρους του, εστιάζοντας στην υποστήριξη της υεμενίτικης κυβέρνησης για την ανακατάληψη εδαφών. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Σαουδική Αραβία θεωρεί ότι οι επιθέσεις στο έδαφός της αποτελούν προσπάθεια των Χούθι να τη σύρουν βαθύτερα και πιο άμεσα στη σύρραξη, κάτι που το βασίλειο επιθυμεί να αποφύγει.
Με πληροφορίες από New York Times
