Στο ισοπεδωμένο συγκρότημα κατοικιών «Λος Κόκος» στη βόρεια Βενεζουέλα, οι πολίτες πάλευαν μόνοι τους, με ελάχιστη κρατική βοήθεια, για να ανασύρουν ζωντανούς και νεκρούς από τα συντρίμμια. Στην γειτονική Κολομβία, όταν κατέρρευσαν οι πολυκατοικίες στο Κάλι, οι κρατικές αρχές έσπευσαν αμέσως στο σημείο.
Οι καταστροφικοί σεισμοί που έπληξαν τη Βενεζουέλα και την Κολομβία με διαφορά λίγων εβδομάδων ανέδειξαν τις τεράστιες διαφορές στις δυνατότητες των δύο κρατών να διαχειριστούν μια καταστροφή, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων και αναλυτές εταιρείας ασφαλείας.
Στη Βενεζουέλα, μετά τις δύο διαδοχικές δονήσεις στα τέλη Ιουνίου, οι πολίτες ανέλαβαν πρωταγωνιστικό ρόλο στις έρευνες. Εντόπισαν επιζώντες και θύματα, την ώρα που η σύγχυση, η έλλειψη εξοπλισμού και οι καθυστερημένες διαταγές παρέλυαν τον κρατικό μηχανισμό.
Στην Κολομβία, οι εθελοντές έπαιξαν επίσης καθοριστικό ρόλο τις πρώτες ώρες μετά το χτύπημα του Εγκέλαδου το πρωί της Δευτέρας. Ωστόσο, τουλάχιστον δώδεκα κρατικές υπηρεσίες βρέθηκαν γρήγορα στο πεδίο, συντονίζοντας την επιχειρησιακή δράση στις πληγείσες περιοχές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να πραγματοποιηθούν εκατοντάδες διασώσεις μέσα στο κρίσιμο πρώτο 72ωρο.
Μεγάλη διαφορά στους νεκρούς
Οι δύο ισχυροί σεισμοί των 7,2 και 7,5 Ρίχτερ στη Βενεζουέλα, που έπληξαν σφοδρά την παραλιακή περιοχή Λα Γκουάιρα, άφησαν πίσω τους 6.300 νεκρούς. Στην Κολομβία, ο σεισμός παρόμοιου μεγέθους, που έγινε αισθητός και σε γειτονικές χώρες, στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 285 ανθρώπους, ενώ περίπου 380 εξακολουθούν να αγνοούνται.
Φυσικά, το μέγεθος της δόνησης δεν είναι ο μόνος παράγοντας που καθορίζει την έκταση μιας καταστροφής. Στη Βενεζουέλα, η αστάθεια του εδάφους και το μικρό εστιακό βάθος επιδείνωσαν την κατάσταση, ενώ στην Κολομβία ο σεισμός εκδηλώθηκε σε πολύ μεγαλύτερο βάθος.
Παρ' όλα αυτά, η Βενεζουέλα υποφέρει εδώ και χρόνια από ελλείψεις αγαθών, υπερπληθωρισμό και μαζική φυγή επιστημονικού προσωπικού στο εξωτερικό. Η κυβέρνηση αποδίδει την κατάσταση στις κυρώσεις των ΗΠΑ και άλλων χωρών, ενώ οι επικριτές της κάνουν λόγο για εκτεταμένη διαφθορά, κακοδιαχείριση και υποεπένδυση που διέλυσαν τον πυλώνα της οικονομίας της, τη βιομηχανία πετρελαίου.
Η μεταβατική κυβέρνηση της Βενεζουέλας αρνείται κατηγορηματικά ότι υπήρξαν κενά στον κρατικό μηχανισμό.
«Δεν περιμέναμε μία, δύο ή τρεις ημέρες. Δράσαμε αμέσως», δήλωσε στους δημοσιογράφους στις αρχές Ιουλίου η υπηρεσιακή πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες. Όπως υποστήριξε, 4.000 διασώστες κινητοποιήθηκαν από την πρώτη ημέρα, αριθμός που έφτασε τις 14.000 την επομένη, ενώ εξαπέλυσε επίθεση στα ΜΜΕ κάνοντας λόγο για «κατασκευασμένο αφήγημα» περί χαοτικής ανταπόκρισης.
Σκάβοντας με τα χέρια
Στη Λα Γκουάιρα, τα περισσότερα κτίρια του εμβληματικού συγκροτήματος κοινωνικής κατοικίας «Ούγκο Τσάβες», δυναμικότητας 1.100 διαμερισμάτων, κατέρρευσαν από τους σεισμούς του Ιουνίου. Οικογένειες, γείτονες και ορισμένοι τοπικοί παράγοντες έσκαβαν επί εβδομάδες στα συντρίμμια με γυμνά χέρια, κουβάδες και ξύλα. Στο έργο τους συνέδραμαν διεθνείς αποστολές διάσωσης και μια μικρή δύναμη της ομοσπονδιακής αστυνομίας.
Εθελοντές από άλλες περιοχές έφτασαν στο σημείο προσφέροντας γεννήτριες, τρόφιμα, νερό και άλλα εφόδια. Οι ντόπιοι απομάκρυναν τις σορούς πάνω σε παλιά στρώματα και συντρίμμια, μέχρι που μετά από μέρες εμφανίστηκαν ελάχιστοι ιατροδικαστές με ειδικές σακούλες μεταφοράς.
Οι κάτοικοι ζητούσαν επίμονα βαρέα μηχανήματα και ισχυρότερη κρατική παρουσία στο συγκρότημα «Λος Κόκος».
Έναν μήνα μετά, δύο γερανοί και άλλα μηχανήματα επιχειρούσαν επιτέλους για την απομάκρυνση των μπάζων. Στελέχη της Πολιτικής Προστασίας, αφού άνοιξαν στοές σε βάθος έξι ορόφων μέσα στα συντρίμμια, ανέσυραν με τη συνδρομή στρατιωτών ανθρώπινα μέλη σε προχωρημένη σήψη. Λοχίας του στρατού ανέφερε ότι μέρος του εξοπλισμού είχε χαλάσει και πως οι διασώστες προσέγγιζαν τους συγγενείς των αγνοουμένων για να διαπιστώσουν ποιες οικογένειες είχαν τη μεγαλύτερη ανάγκη.
Διαφορετική ήταν η εικόνα στο συγκρότημα «Τόρες δελ Λιμονάρ» στο Κάλι, μια πενταόροφη πολυκατοικία σε ήσυχη συνοικία στα νότια της τρίτης μεγαλύτερης πόλης της Κολομβίας.
Γείτονες και εθελοντές που απεγκλώβισαν περίπου 20 άτομα τις πρώτες ώρες, απέκτησαν γρήγορα την υποστήριξη της τοπικής Πυροσβεστικής. Στην επιχείρηση συντονίστηκαν άμεσα πάνω από δώδεκα φορείς, ανάμεσά τους ειδικές δυνάμεις της Αστυνομίας, του Ναυτικού και ομάδες διάσωσης από άλλες πόλεις.
Μέσα σε δύο 24ωρα, ο χώρος είχε οργανωθεί πλήρως. Στους εθελοντές επιτρέπονταν μόνο συγκεκριμένες εργασίες ώστε να αποφευχθεί ο συνωστισμός και να μπορούν οι διασώστες να ακούν τυχόν σημάδια ζωής. Κάτω από τη σκιά δύο γερανών, φορτηγά απομάκρυναν αδιάκοπα τα μπάζα.
Τη συλλογή και μεταφορά των σορών ανέλαβε το εξειδικευμένο προσωπικό της Αστυνομίας, χρησιμοποιώντας μεταλλικά φορεία και ειδικά οχήματα.
Εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις στην Κολομβία, πολλοί από τους οποίους είχαν μόλις επιστρέψει από τη Βενεζουέλα, εξήραν την αποτελεσματική οργάνωση σε τοπικό επίπεδο που επέτρεψε τη γρήγορη μεταφορά βαρέων μηχανημάτων. Εξέφρασαν, ωστόσο, την ανησυχία τους για απομονωμένες περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα για την επαρχία Τσοκό στις ακτές του Ειρηνικού.
Στο Τσοκό, την πιο φτωχή επαρχία της Κολομβίας, καταγράφηκαν 13 νεκροί χωρίς να υπάρχουν αγνοούμενοι. Εντούτοις, οι ανθρωπιστικές ανάγκες στην περιοχή ήταν ήδη τεράστιες λόγω της πολύχρονης κρατικής εγκατάλειψης και της ένοπλης βίας, με την κατάσταση να αναμένεται πλέον να επιδεινωθεί.
«Ασύγκριτα καλύτερη η κατάσταση στην Κολομβία»
Η Global Guardian, ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας με έδρα τη Βιρτζίνια που ανέλαβε την ασφαλή μετακίνηση και υποστήριξη υπαλλήλων του πετρελαϊκού και χρηματοπιστωτικού τομέα στις δύο χώρες, δήλωσε στο Reuters ότι η κατάσταση στην Κολομβία ήταν ασύγκριτα πιο ομαλή.
Όταν τα στελέχη της εταιρείας έφτασαν στη Βενεζουέλα, δεν υπήρχε καμία πρόσβαση σε βαρέα μηχανήματα, εξήγησε ο Τομάς Μάικλ Καρβάλιο, ανώτερος αναλυτής της εταιρείας.
«Το μεγαλύτερο βάρος των πρώτων επιχειρήσεων έπεσε στους πολίτες, οι οποίοι φυσικά δεν διέθεταν τον κατάλληλο εξοπλισμό για να μετακινήσουν τόνους τσιμέντου», σημείωσε.
Οι σεισμοί εκδηλώθηκαν εν μέσω ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων και στις δύο χώρες.
Στη Βενεζουέλα, η σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο οδήγησε σε επαναπροσέγγιση με την κυβέρνηση Τραμπ, υπό την ηγεσία της Ροντρίγκες, πρώην αντιπροέδρου του Μαδούρο.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στο Καράκας δεν σχολίασε τις επικρίσεις για την ολιγωρία της κυβέρνησης της Βενεζουέλας, περιοριζόμενος στη δήλωση ότι το Καράκας ανταποκρίθηκε στα αιτήματα για την προώθηση της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Για τον νέο δεξιό πρόεδρο της Κολομβίας, Αμπελάρδο Ντε Λα Εσπριέγια, ο σεισμός αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία. Ο Ντε Λα Εσπριέγια, που έχει εξαγγείλει σκληρά μέτρα ασφαλείας και λιτότητα, ορκίστηκε μόλις τρεις ημέρες πριν από την καταστροφή.
Αν και είχε ασκήσει δριμεία κριτική στον προκάτοχό του για αλόγιστες δαπάνες, τώρα καλείται να αναθεωρήσει τον προϋπολογισμό των 180 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2027, δεσμευόμενος παράλληλα για κονδύλια έκτακτης ανάγκης προς τους χιλιάδες πληγέντες.
Μια αποτελεσματική διαχείριση της κρίσης θα μπορούσε να ενισχύσει τη δημοτικότητά του σε περιοχές που δεν τον στήριξαν εκλογικά, εκτιμά ο Τιτσιάνο Μπρέντα, αναλυτής της οργάνωσης ACLED.
Αντίθετα, στη Βενεζουέλα, «η κακοδιαχείριση σε τοπικό επίπεδο αποτελεί άλλη μια απόδειξη της κατάρρευσης των θεσμών», συμπληρώνει ο Μπρέντα.
Οι αρχές της Βενεζουέλας προχώρησαν στη σύλληψη τεσσάρων αστυνομικών για λεηλασίες μετά τον σεισμό. Παράλληλα, βίντεο που έκανε τον γύρο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δείχνει κατοίκους να αποδοκιμάζουν έξαλλοι αξιωματούχο που κρατούσε δολάρια που βρέθηκαν στα συντρίμμια, ενώ σε άλλο βίντεο φαίνονται ακινητοποιημένα βαρέα μηχανήματα λόγω έλλειψης καυσίμων.
Ο Μπρέντα σημείωσε ότι η μεταβατική κυβέρνηση ενδέχεται τώρα να έχει ισχυρότερα επιχειρήματα στις προσπάθειες που καταβάλλει για την αποδέσμευση ράβδων χρυσού αξίας 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Τράπεζα της Αγγλίας, συνδέοντας την επιστροφή τους με την ανοικοδόμηση της χώρας.
«Θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να επανέλθει η σταθερότητα στις δύο χώρες, ειδικά για τα παιδιά», δήλωσε η συντονίστρια της οργάνωσης World Vision, Μαγέρλι Σάντσες. «Η κρίση μόλις ξεκίνησε».
Με πληροφορίες από Reuters
