Ο κόσμος έχει γίνει λιγότερο ειρηνικός σε σχέση με πέρυσι, σύμφωνα με τον τελευταίο Δείκτη Παγκόσμιας Ειρήνης (Global Peace Index).
Η συνολική ειρήνη επιδεινώθηκε σε 99 χώρες, σηματοδοτώντας τη 12η συνεχόμενη χρονιά παγκόσμιας πτώσης. Ωστόσο, μέσα σε αυτή τη δυσμενή εικόνα, μια μικρή ομάδα χωρών συνεχίζει να ξεχωρίζει.
Ο Δείκτης Παγκόσμιας Ειρήνης κατατάσσει 163 χώρες βάσει 23 δεικτών, από τις στρατιωτικές δαπάνες και τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις έως τα ποσοστά ανθρωποκτονιών και τις αντιλήψεις ασφάλειας.
Οι χώρες που επιτυγχάνουν τις καλύτερες επιδόσεις συνήθως συνδυάζουν χαμηλά επίπεδα βίας με καλά λειτουργικούς θεσμούς, υψηλή κοινωνική εμπιστοσύνη, καλές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες και υψηλή ποιότητα ζωής.
Το BBC μίλησε με κατοίκους από τις πέντε πιο ασφαλείς χώρες του κόσμου για να μάθουμε πώς βιώνουν αυτήν την ασφάλεια στην καθημερινότητα, τι συμβάλλει στη διατήρησή της - και πώς μπορούν οι ταξιδιώτες να πάρουν μια γεύση από αυτή την ηρεμία και σταθερότητα.
Ισλανδία
Η Ισλανδία βρίσκεται στην κορυφή του δείκτη από το 2008 και παραμένει η πιο ασφαλής χώρα στον κόσμο για 19η συνεχόμενη χρονιά. Το 2026 παρουσίασε βελτίωση 2%, χάρη στη σημαντική μείωση των βίαιων διαδηλώσεων, και συνεχίζει να κατατάσσεται ψηλά σε θέματα ασφάλειας, χαμηλών επιπέδων συγκρούσεων και περιορισμένης στρατιωτικοποίησης.
«Η γαλήνη είναι παντού γύρω μας στην Ισλανδία, στη φύση που μας περιβάλλει, αλλά είναι και μια συνειδητή επιλογή που βασίζεται στις δεμένες κοινότητές μας», δήλωσε η Oddný Arnarsdóttir, επικεφαλής του Visit Iceland. Όπως σημειώνει, καθοριστικό ρόλο παίζει η βαθιά δέσμευση στην ισότητα - συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των φύλων, όπου η Ισλανδία κατατάσσεται σταθερά ανάμεσα στις κορυφαίες χώρες παγκοσμίως - μαζί με ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και ευρεία χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Αυτή η δέσμευση δεν περιορίζεται μόνο στις πολιτικές, καθώς οι κάτοικοι αναφέρονται σε έντονο αίσθημα κοινωνικής συνοχής και συλλογικής ευθύνης. «Έχουμε πλήρη επίγνωση του πόσο τυχεροί είμαστε που βιώνουμε αυτή την αίσθηση ειρήνης», είπε η Arnarsdóttir. «Αυτό ενισχύει τη σημασία της διατήρησης μιας ανοιχτής και συμπεριληπτικής κοινωνίας».
Η γεωγραφική απομόνωση της χώρας παίζει επίσης ρόλο. «Η γεωγραφική απομόνωση της Ισλανδίας σημαίνει ότι επηρεάζεται λιγότερο από τις παγκόσμιες εντάσεις», δήλωσε η Eyrún Aníta Gylfadóttir, υπεύθυνη μάρκετινγκ του Hotel Rangá. «Τα απέραντα ανοιχτά τοπία, τα εντυπωσιακά βουνά, ο καθαρός αέρας και το άφθονο γλυκό νερό παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα ζωής εδώ».
Για να βιώσει κανείς τον πιο ήρεμο ρυθμό της Ισλανδίας, η Arnarsdóttir προτείνει να επιβραδύνει και να περνά περισσότερο χρόνο στη φύση, αντί να τρέχει από αξιοθέατο σε αξιοθέατο. Σημαντική εμπειρία αποτελεί και η κουλτούρα των ιαματικών λουτρών. Η Ισλανδία διαθέτει περισσότερες από 120 γεωθερμικές πισίνες, από πολυτελή σπα μέχρι τοπικές πισίνες γειτονιάς όπου οι κάτοικοι συναντιούνται όλο τον χρόνο. «Το να βιώσει κανείς την ηρεμία της Ισλανδίας συνδέεται στενά με την ευεξία», ανέφερε η Arnarsdóttir. «Είτε μέσω των γεωθερμικών λουτρών, είτε μέσω του χρόνου στη φύση, είτε απλώς μέσα από τη δυνατότητα αποσύνδεσης».
Οι επισκέπτες θα πρέπει επίσης να εξερευνήσουν πέρα από τα πιο γνωστά αξιοθέατα της χώρας. Η Arnarsdóttir αναφέρεται στα περισσότερα από 220 μουσεία της Ισλανδίας, ανάμεσά τους το Εθνικό Μουσείο στην πρωτεύουσα και το Μουσείο Θαλάσσιων Τεράτων στα Δυτικά Φιόρδ. «Λατρεύω τα ιδιόρρυθμα μουσεία μας», είπε. «Αυτοί οι χώροι βοηθούν να μοιραζόμαστε τοπικές ιστορίες και παραδόσεις, ενώ ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να ταξιδεύουν περισσότερο και να γνωρίζουν διαφορετικά μέρη της Ισλανδίας».
Νέα Ζηλανδία
Στη δεύτερη θέση (από τρίτη το 2025), η Νέα Ζηλανδία είναι η πιο ασφαλής χώρα στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, με το χαμηλότερο σκορ συνεχιζόμενων συγκρούσεων στην περιοχή. Η άνοδος στη 2η θέση της λίστας οφείλεται κυρίως στη μείωση των εισαγωγών όπλων, ενώ παραμένει μία από τις πιο ασφαλείς και λιγότερο στρατιωτικοποιημένες χώρες στον κόσμο.
Μεγάλο μέρος αυτής της ηρεμίας αποδίδεται στη γεωγραφία. «Το ότι βρισκόμαστε τόσο μακριά από παντού σημαίνει ότι η Νέα Ζηλανδία έχει σε μεγάλο βαθμό αποφύγει το γεωπολιτικό χάος που παρασύρει άλλα έθνη σε συγκρούσεις», είπε ο Warwick Woodley, πολίτης της Νέας Ζηλανδίας και ιδρυτής της NZ Golden Visa.
Ωστόσο, όπως σημειώνει, υπάρχει και πολιτισμικός παράγοντας: οι άνθρωποι τείνουν να είναι χαλαροί και απλοί, «γενικά ενδιαφέρονται περισσότερο στο να προχωρούν τη ζωή τους παρά να δημιουργούν εντάσεις».
Η ασφάλεια εκεί είναι τόσο δεδομένη που σπάνια γίνεται αντιληπτή. «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το σκέφτονται ιδιαίτερα, κάτι που είναι μάλλον η καλύτερη ένδειξη ότι δεν αποτελεί ανησυχία», ανέφερε ο Woodley. «Τα όπλα δεν αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής εδώ, και μετά το περιστατικό στο Κράιστσερτς, οι νόμοι έγιναν ακόμη πιο αυστηροί».
Οι γειτονιές εξακολουθούν να λειτουργούν ως πραγματικές κοινότητες, πρόσθεσε, όπου οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους και προσέχουν ο ένας τον άλλον. «Αυτό το αίσθημα υπευθυνότητας κάνει μεγάλη διαφορά σε μια χώρα πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων, όπου η ανωνυμία είναι πιο δύσκολη».
Ο μικρός πληθυσμός της χώρας σημαίνει επίσης εύκολη πρόσβαση στη φύση. «Βουνά, παραλίες και μονοπάτια στη φύση είναι όλα κοντά, ανάλογα με το πού βρίσκεσαι», είπε ο Woodley. «Η ζωή δεν μοιάζει να σε κυνηγά συνεχώς όπως συμβαίνει σε μεγαλύτερες και πιο πολυάσχολες χώρες».
Ελβετία
Ανεβαίνοντας από την πέμπτη στην τρίτη θέση το 2026, η Ελβετία συνδυάζει χαμηλά ποσοστά εγκληματικότητας με μια μακροχρόνια πολιτική στρατιωτικής ουδετερότητας, γεγονός που τη βοηθά να παραμένει μία από τις πιο ασφαλείς χώρες στον κόσμο.
«Οι άνθρωποι εδώ φαίνεται να είναι πρόθυμοι να κάνουν χώρο ο ένας για τον άλλον», είπε η Cornelia Choe, executive coach και συγγραφέας που ζει στη Γενεύη. «Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα εμπιστοσύνης, μια βεβαιότητα ότι οι άνθρωποι γενικά θα κάνουν το σωστό και ότι η καθημερινή ζωή λειτουργεί όπως πρέπει».
Αυτή η εμπιστοσύνη συχνά φαίνεται και στις καθημερινές συναλλαγές. Η Choe θυμάται ότι έχασε το πορτοφόλι της δύο φορές στην Ελβετία. Την πρώτη φορά, ένας άγνωστος το έστειλε πίσω μέσα σε λίγες ημέρες, με όλα τα χρήματα μέσα. Χρόνια αργότερα, όταν της έπεσε η πιστωτική της κάρτα σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό, το άτομο που τη βρήκε επικοινώνησε απευθείας με την τράπεζά της για να την ακυρώσει ώστε να την προστατεύσει από απάτη. «Αυτές είναι μικρές στιγμές, αλλά αφήνουν έντονη εντύπωση και δημιουργούν ένα αίσθημα ασφάλειας που είναι ανεκτίμητο», είπε.
Για να εκτιμήσει κανείς την αίσθηση ειρήνης στη χώρα, οι επισκέπτες θα πρέπει να υιοθετήσουν τον ισχυρό ισορροπημένο ρυθμό εργασίας και ζωής της Ελβετίας. Πολλές επιχειρήσεις, για παράδειγμα, κλείνουν για δύο ώρες το μεσημέρι. Αξίζει επίσης να δοθεί προσοχή στις τέσσερις εθνικές γλώσσες και στις ξεχωριστές περιφερειακές ταυτότητες της χώρας.
«Οι κοινωνίες δεν χρειάζεται να συμφωνούν σε όλα για να γίνουν ισχυρότερες», είπε η Choe. «Έχω παρατηρήσει μια τάση προς συμβιβασμούς και πρακτικές λύσεις που επιτρέπουν στους ανθρώπους να προχωρούν μαζί. Ίσως αυτό να είναι τελικά η ειρήνη: όχι η απουσία διαφορών, αλλά μια κοινή δέσμευση να βρίσκουμε τρόπους να ζούμε καλά μαζί τους».
Σλοβενία
Μπαίνοντας για πρώτη φορά στην πρώτη πεντάδα του δείκτη, η ισχυρή επίδοση της Σλοβενίας στηρίζεται στις χαμηλές στρατιωτικές δαπάνες και στα υψηλά επίπεδα ασφάλειας.
«Οι Σλοβένοι δίνουν μεγάλη σημασία στην κοινότητα και περνούν πολύ χρόνο στη φύση, κάτι που πιστεύω ότι δημιουργεί μια ηρεμία και σταθερότητα μέσα μας», είπε η Jerneja Zver, που ζει στη Λιουμπλιάνα και διαχειρίζεται τις επιχειρήσεις της Intrepid Travel στην Ανατολική Ευρώπη.
Η Zver αναφέρει ότι περνά τα περισσότερα Σαββατοκύριακα έξω, κάνοντας πεζοπορία, ποδηλασία, σκι ή συναντώντας φίλους και οικογένεια. Η ισχυρή πολιτισμική έμφαση στην ισορροπία εργασίας και προσωπικής ζωής, όπως λέει, αφήνει περισσότερο χώρο για σχέσεις που ενισχύουν το αίσθημα του «ανήκειν».
«Με τις συγκρούσεις και την αβεβαιότητα να επηρεάζουν πολλές περιοχές του κόσμου αυτή τη στιγμή, νιώθω πραγματικά τυχερή που αποκαλώ τη Σλοβενία σπίτι μου», είπε η Zver. «Εκτιμώ τα μικρά πράγματα που κάποτε ίσως θεωρούσα δεδομένα, γνωρίζοντας ότι μπορώ να ζω την καθημερινότητά μου με ασφάλεια και χωρίς φόβο».
Ιρλανδία
Στην πέμπτη θέση, η Ιρλανδία σημειώνει υψηλές επιδόσεις χάρη στα χαμηλά επίπεδα βίας και στη μικρή εμπλοκή της σε διεθνείς συγκρούσεις.
Σε μια χώρα διαμορφωμένη από ένα ταραχώδες παρελθόν, αυτή η αίσθηση ασφάλειας δεν θεωρείται δεδομένη. «Η ιστορική εμπειρία της Ιρλανδίας ως έθνος κάνει τους ανθρώπους της ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένους απέναντι στους κινδύνους των προκαταλήψεων και στη σημασία του να είναι κανείς γενναιόδωρος και φιλόξενος προς τους άλλους», είπε η Didi Ronan, ιδρύτρια του οικολογικού ξενοδοχείου Native στο Δυτικό Κορκ.
Η Ronan συνδέει αυτή την κουλτούρα φιλοξενίας με τους νόμους Brehon, που ίσχυαν στην Ιρλανδία για μεγάλο μέρος της πρώτης χιλιετίας και προέβλεπαν την παροχή τροφής και καταλύματος σε ξένους και ταξιδιώτες. «Είναι στο DNA μας», είπε.
Η παράδοση ουδετερότητας της Ιρλανδίας δίνει σε αυτή την αίσθηση ειρήνης και μια διεθνή διάσταση, καθώς η χώρα δεν συμμετέχει σε ξένους πολέμους ή στρατιωτικές συμμαχίες. «Σε μια εποχή παγκόσμιας αστάθειας και αβεβαιότητας, υπάρχει κάτι καθησυχαστικό στο να βρίσκεσαι σε έναν απομακρυσμένο βράχο στον Ατλαντικό, με υπέροχη μουσική, περιπάτους και βιβλία», είπε η Ronan.
«Εκτιμούμε αυτό το προνόμιο, δεδομένου του μεγάλου πόνου και της αδικίας που βιώνουν τόσοι άνθρωποι στον κόσμο σήμερα, κάτι που αντηχεί τη δική μας εθνική εμπειρία», πρόσθεσε η ίδια.
Για τους επισκέπτες, ο πιο γρήγορος τρόπος να γνωρίσουν την ειρηνική πλευρά της Ιρλανδίας είναι μέσα από τη φύση, είτε πρόκειται για έναν περίπατο σε δάσος είτε για μια παράκτια εξερεύνηση. Η Ronan προτείνει το ταξίδι με πλοίο στο νησί Cape Clear, την εξερεύνηση των μεσαιωνικών ερειπίων στο Three Castle Head ή την επίσκεψη στον πέτρινο κύκλο του Drombeg κοντά στο Glandore.
Με πληροφορίες από BBC
