Η αναζωπύρωση των μαχών στη δυτική Υεμένη επαναφέρει στο επίκεντρο μια ακτογραμμή με δυσανάλογη γεωπολιτική σημασία. Οι Χούθι, που ελέγχουν τη Σαναά και μεγάλο μέρος των πιο πυκνοκατοικημένων περιοχών της χώρας, προωθούνται προς τη Μόκα, στη νοτιοδυτική ακτή της Υεμένης.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της διεθνώς αναγνωρισμένης υεμενικής κυβέρνησης, τους οποίους επικαλείται το Reuters, οι Χούθι φέρονται να κατέλαβαν τη λιμενική πόλη, σε απόσταση μικρότερη των 80 χιλιομέτρων από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι οι Χούθι ελέγχουν το στρατηγικό στενό ούτε ότι μπορούν να αποκλείσουν μόνιμα την Ερυθρά Θάλασσα. Αν, όμως, εδραιώσουν την παρουσία τους στη Μόκα και σε ευρύτερο τμήμα της δυτικής ακτής, θα ενισχύσουν τη δυνατότητά τους να απειλούν ή να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα στον θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τη διαδρομή προς το Σουέζ.
Πώς συνδέεται η προέλαση των Χούθι με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν
Η προέλαση αποκτά ευρύτερη σημασία επειδή συμπίπτει με την κλιμάκωση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν και ενισχύει τη θέση ενός συμμάχου της Τεχεράνης κοντά σε δεύτερη κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία. Δεν υπάρχουν, πάντως, δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η επιχείρηση στη δυτική Υεμένη αποτελεί άμεση επιχειρησιακή εντολή του Ιράν.
Η σύνδεση βρίσκεται στη γεωγραφία και στη στρατηγική αξία των θαλάσσιων οδών. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν την πύλη του Περσικού Κόλπου προς τον Ινδικό Ωκεανό. Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι η νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας και της διαδρομής προς το Σουέζ. Σε μια περίοδο έντασης ΗΠΑ–Ιράν, η δυνατότητα ενός συμμάχου της Τεχεράνης να απειλεί τη δεύτερη αυτή διαδρομή προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης για την Ουάσινγκτον και τους συμμάχους της.
Γιατί μετρά η ακτογραμμή
Το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα ζωτικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο και τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Από εκεί περνούν πλοία που συνδέουν την Ασία, την Ανατολική Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ. Η σημασία του δεν έγκειται μόνο στον όγκο της κυκλοφορίας, αλλά και στο γεγονός ότι η παράκαμψή του συνεπάγεται, για πολλά πλοία, πολύ μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από την Αφρική.
Γι’ αυτό ακόμη και η περιορισμένη δυνατότητα επιθέσεων ή απειλών στην περιοχή αρκεί για να αλλάξει δρομολόγια, να αυξήσει τα ασφάλιστρα, να επιμηκύνει τους χρόνους παράδοσης και να επιβαρύνει το κόστος του εμπορίου και της ενέργειας.
Ο έλεγχος μεγαλύτερου τμήματος της ακτής δεν θα έδινε στους Χούθι συμβατική ναυτική κυριαρχία. Θα μπορούσε όμως να τους προσφέρει περισσότερες θέσεις επιτήρησης και ανάπτυξης drones ή πυραυλικών συστημάτων, καλύτερους διαδρόμους ανεφοδιασμού και μεγαλύτερο βάθος άμυνας απέναντι σε αεροπορικά πλήγματα ή χερσαίες αντεπιθέσεις.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η μάχη για τη δυτική ακτή υπερβαίνει την τοπική διάσταση του υεμενικού πολέμου. Οι Χούθι έχουν ήδη διαταράξει τη ναυσιπλοΐα γύρω από τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Μια πιο σταθερή χερσαία παρουσία κοντά στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα μπορούσε να καταστήσει αυτή την απειλή πιο επίμονη και δυσκολότερα διαχειρίσιμη.
Η μάχη για τη Μόκα δείχνει ότι ο έλεγχος της ακτογραμμής δεν είναι μόνο ζήτημα εδάφους στον υεμενικό εμφύλιο. Είναι ζήτημα πρόσβασης σε μια κρίσιμη διεθνή θαλάσσια οδό και, άρα, μοχλός πίεσης που μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις Ιράν–ΗΠΑ, την ασφάλεια του Ισραήλ και την εξέλιξη της περιφερειακής σύγκρουσης με φόντο τη γενοκτονία στη Γάζα.
