Η Κούβα προχωρά στη μεγαλύτερη αναμόρφωση του οικονομικού της μοντέλου από την επανάσταση του 1959, εγκρίνοντας ένα εκτεταμένο πακέτο 176 μέτρων που περιορίζει τον κρατικό έλεγχο σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας και διευρύνει τον ρόλο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.
Οι μεταρρυθμίσεις, που έχουν ήδη χαρακτηριστεί από αναλυτές ως οι πιο φιλόδοξες των τελευταίων δεκαετιών, δίνουν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων στις ιδιωτικές επιχειρήσεις και περιορίζουν τον ρόλο του κράτους σε τομείς που μέχρι σήμερα ελέγχονταν σχεδόν αποκλειστικά από την κεντρική διοίκηση. Μεταξύ άλλων, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούν εισαγωγές και εξαγωγές χωρίς κρατικούς μεσάζοντες, ενώ ανοίγει ο δρόμος για τη λειτουργία ιδιωτικών τραπεζών και για επενδύσεις από Κουβανούς που ζουν στο εξωτερικό.
Ενδεικτικό της έκτασης των αλλαγών είναι ότι οι νέες ρυθμίσεις ανοίγουν τον δρόμο ακόμη και για την εγκατάσταση γνωστών διεθνών αλυσίδων εστίασης στην Κούβα, μια εξέλιξη που μέχρι πρότινος θα θεωρούνταν αδιανόητη για το οικονομικό μοντέλο της χώρας.
Σήμερα το κουβανικό κράτος διατηρεί εκτεταμένο έλεγχο στην παραγωγή, τη διανομή και την τιμολόγηση αγαθών, καθώς και στη διαχείριση των βασικών οικονομικών πόρων. Οι νέες μεταρρυθμίσεις επιδιώκουν να περιορίσουν αυτόν τον έλεγχο και να δώσουν μεγαλύτερο περιθώριο δράσης στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Οι μεταρρυθμίσεις έρχονται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης για τη χώρα. Η Κούβα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις καυσίμων και παρατεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης, ενώ η κρίση έχει επηρεάσει βασικές υπηρεσίες, όπως οι μεταφορές, η εκπαίδευση και η υγεία.
Κουβανοί αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι η εφαρμογή των μέτρων δεν θα είναι άμεση και προειδοποίησαν ότι η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το διεθνές περιβάλλον και ειδικότερα από το καθεστώς των αμερικανικών κυρώσεων που εξακολουθούν να επιβαρύνουν την οικονομία του νησιού.
Κούβα: Το παράδειγμα της Κίνας και το εμπόδιο των αμερικανικών κυρώσεων
Η κουβανική ηγεσία παρουσιάζει τις μεταρρυθμίσεις ως μια προσπάθεια προσαρμογής του οικονομικού μοντέλου της χώρας στις σημερινές συνθήκες, χωρίς να εγκαταλείπει τον σοσιαλιστικό της προσανατολισμό.
Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The National, ο Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονός του πρώην προέδρου Ραούλ Κάστρο, υποστήριξε ότι η Κούβα χρειάζεται να διαφοροποιήσει την οικονομική της δραστηριότητα και να αναζητήσει νέους τρόπους προσέλκυσης επενδύσεων.
«Η χώρα μας πρέπει να βρει έναν δρόμο οικονομικής ανάπτυξης που θα βασίζεται στη διαφοροποίηση της οικονομίας, του επιχειρείν και των επενδύσεων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον Κουβανό πρόεδρο, τα νέα μέτρα αντλούν στοιχεία από το μοντέλο που ακολούθησαν η Κίνα και το Βιετνάμ, όπου η οικονομία λειτουργεί πλέον σε μεγάλο βαθμό με όρους αγοράς, παρά τον κεντρικό πολιτικό έλεγχο που διατηρεί το κράτος.
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επιτυχία των μεταρρυθμίσεων παραμένουν οι αμερικανικές κυρώσεις. Οι περιορισμοί που ισχύουν για συναλλαγές με την Κούβα δυσκολεύουν σημαντικά την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, καθώς πολλές επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αποφεύγουν να δραστηριοποιηθούν στο νησί υπό τον φόβο κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, οι επενδυτές καλούνται να αντιμετωπίσουν και χρόνιες παθογένειες της κουβανικής οικονομίας, όπως η γραφειοκρατία, οι αργοί διοικητικοί μηχανισμοί και η περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια και πρώτες ύλες.
Παρά τις δυσκολίες, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Αβάνα δεν διαθέτει μεγάλο περιθώριο καθυστερήσεων. Η οικονομική κρίση που πλήττει τη χώρα έχει εντείνει τις πιέσεις προς την κυβέρνηση για άμεσα αποτελέσματα, καθώς η έλλειψη ενέργειας, οι ελλείψεις βασικών αγαθών και η μείωση της οικονομικής δραστηριότητας επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο την καθημερινότητα των πολιτών.
Με πληροφορίες από Associated Press
