Το Ιράν έκανε το πρώτο βήμα προς την ποινικοποίηση της επαφής με ξένα μέσα ενημέρωσης, σε μια κίνηση που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι επιχειρεί να «αποκόψει ολόκληρη την ιρανική κοινωνία από τον υπόλοιπο κόσμο».
Για δημοσιογράφους, ερευνητές, ακόμη και απλούς πολίτες, το προτεινόμενο νομοσχέδιο, το οποίο εξετάζεται αυτόν τον μήνα από τους Ιρανούς νομοθέτες, θα μπορούσε να καταστήσει τη συνομιλία με διεθνή μέσα και οργανώσεις πιθανό ποινικό αδίκημα και να περιορίσει την κάλυψη γεγονότων, όπως οι μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.
Ακόμη και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που το καθεστώς θεωρεί ότι «χρηματοδοτούνται» από άλλη χώρα, όπως το Instagram και το X, θα μπορούσαν να εμπίπτουν στις διατάξεις του νομοσχεδίου, σύμφωνα με τον Μοΐν Χαζαελί, Ιρανό δικηγόρο ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Dadban, ένα κέντρο νομικής υποστήριξης Ιρανών ακτιβιστών.
«Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε συνέντευξη, επαφή ή αποστολή φωτογραφιών σε αυτά [τα ξένα μέσα ή τις οργανώσεις] θα μπορούσε να επισύρει ποινή φυλάκισης από έξι μήνες έως δύο χρόνια. Και δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Οποιαδήποτε επαφή με ξένο μέσο ενημέρωσης, σε οποιαδήποτε χώρα, θα μπορούσε να θεωρηθεί έγκλημα, εάν προηγουμένως δεν έχει ενημερωθεί το υπουργείο Πληροφοριών», δήλωσε ο Χαζαελί.
Η περίπτωση της Yalda Moaiery
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι Ιρανοί δημοσιογράφοι είναι η περίπτωση της Yalda Moaiery, διακεκριμένης φωτορεπόρτερ, η οποία καταδικάστηκε αυτόν τον μήνα στην Τεχεράνη σε 15 χρόνια φυλάκισης επειδή κατέγραψε με τον φακό της τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν.
Αν και η Moaiery κατηγορήθηκε βάσει του νόμου περί κατασκοπείας που θεσπίστηκε μετά τον περσινό 12ήμερο πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, ο Χαζαελί υποστήριξε ότι το νέο νομοσχέδιο σηματοδοτεί μια ευρύτερη προσπάθεια ελέγχου και τιμωρίας των επαφών μεταξύ Ιρανών και ξένων μέσων ενημέρωσης και οργανισμών. «Θα μπορούσε να οδηγήσει το Ιράν σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη της Βόρειας Κορέας», είπε.
Η 44χρονη Moaiery καταγράφει εδώ και δύο δεκαετίες τις σκληρές συνθήκες που βιώνουν οι άνθρωποι στο Ιράν, μεταξύ άλλων τις πανεθνικές διαδηλώσεις του 2022 με το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», καθώς και τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, κατά τις οποίες, σύμφωνα με αναφορές, σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι.
Έγινε γνωστή διεθνώς το 2019, όταν επέκρινε τη χρήση από τον Ντόναλντ Τραμπ μίας από τις φωτογραφίες της, που απεικόνιζε μια γυναίκα σε διαδήλωση κοντά στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Η Moaiery είχε υποστηρίξει τότε ότι οι κυρώσεις του Τραμπ έπλητταν τις ζωές Ιρανών, μεταξύ των οποίων φίλων και συγγενών της.
«Αυτή η εικόνα δείχνει τον λαό μου και είναι για τον λαό μου και δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιείται καταχρηστικά από αυτούς τους ανθρώπους στην Ουάσινγκτον», είχε γράψει.
«Είναι μια προσπάθεια να αποκοπεί η ιρανική κοινωνία από τον υπόλοιπο κόσμο»
Η Μπαχάρ Γκαντεχάρι, διευθύντρια του τμήματος συνηγορίας του Center for Human Rights in Iran (CHRI), δήλωσε ότι ο νέος νόμος για τις επαφές με τα μέσα ενημέρωσης κινδυνεύει να μετατρέψει το Ιράν σε μια «απομονωμένη μαύρη τρύπα».
«Δεν πρόκειται απλώς για επίθεση κατά των δημοσιογράφων και των πολιτών-δημοσιογράφων. Είναι μια προσπάθεια να αποκοπεί ολόκληρη η ιρανική κοινωνία από τον υπόλοιπο κόσμο, ποινικοποιώντας την ίδια την ελεύθερη ροή της πληροφορίας. Στέλνει ένα ανατριχιαστικό μήνυμα και απειλεί να μετατρέψει τη συνηθισμένη ακαδημαϊκή, επαγγελματική και κοινωνική δραστηριότητα σε πιθανό έγκλημα κατά της εθνικής ασφάλειας», είπε.
Η Moaiery είχε συλληφθεί και καταδικαστεί σε οκτώ χρόνια φυλάκισης το 2022, αλλά αργότερα έλαβε αμνηστία. Αυτή τη φορά, ωστόσο, φοβάται ότι η ποινή της θα επικυρωθεί και ότι θα οδηγηθεί στη φυλακή.
«Φυσικά και φοβάμαι», είπε. «Το μόνο που με ανησυχεί είναι ότι θα σπαταλήσω τη ζωή μου, αν χρειαστεί να περάσω εκεί 15 χρόνια. Όταν βγω, θα είμαι 60 ετών».
Επέκρινε επίσης τους ξένους δημοσιογράφους που ταξίδεψαν στην Τεχεράνη για να καλύψουν τον Ιούλιο την κηδεία του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ.
«Έχω μία λέξη για αυτούς: ντροπή. Θέλουν απλώς να πουν “ήμασταν στην Τεχεράνη”. Εντάξει, αλλά τι κάνατε; Δεν πήγαν να ρωτήσουν τους ανθρώπους για την οικονομική κατάσταση ούτε μίλησαν με τις οικογένειες των χιλιάδων ανθρώπων που σκοτώθηκαν τον Ιανουάριο. Γιατί ήσασταν εδώ; Για να συμμετάσχετε στην προπαγάνδα τους;»
Με πληροφορίες από Guardian
