Η Σαμπρίνα είναι 37 ετών, τρανς γυναίκα, και προσπαθεί από το 2024 να αλλάξει τα στοιχεία της στο ισπανικό ληξιαρχείο. Παρότι κατέθεσε έγγραφα για τη μετάβασή της, από ενδοκρινολόγο, ψυχίατρο και μονάδα ταυτότητας φύλου, η αίτησή της απορρίφθηκε με το επιχείρημα ότι μπορεί να υπάρχει «καταστρατήγηση του νόμου».
Η ίδια περιγράφει μια διαδικασία που δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα της αυτόματης αλλαγής «με μια απλή δήλωση», όπως συχνά παρουσιάζεται από την ισπανική δεξιά.
Το θέμα επανήλθε στην Ισπανία μετά τη δήλωση του Λαϊκού Κόμματος ότι, αν επιστρέψει στην κυβέρνηση, θα αλλάξει τον νόμο 4/2023, γνωστό ως νόμο για τα τρανς δικαιώματα, και θα απαιτεί «ψυχοκοινωνική έκθεση» για την αλλαγή του καταχωρισμένου φύλου. Ο Χάιμε δε λος Σάντος, υπεύθυνος του κόμματος για τις πολιτικές ισότητας, έχει δηλώσει ότι η αυτοδιάθεση φύλου είναι «μυθοπλασία» και ότι θα πρέπει να αποδεικνύεται «δυσφορία φύλου».
Ο ισχύων ισπανικός νόμος, που τέθηκε σε εφαρμογή το 2023, κατάργησε την υποχρέωση ιατρικής ή ψυχολογικής γνωμάτευσης, καθώς και την ανάγκη προηγούμενης ορμονοθεραπείας ή χειρουργικών επεμβάσεων, για την αλλαγή φύλου στο ληξιαρχείο. Η διαδικασία, όμως, δεν είναι στιγμιαία: περιλαμβάνει αίτηση, πρώτη αυτοπρόσωπη εμφάνιση στο ληξιαρχείο, δεύτερη επιβεβαίωση μέσα σε διάστημα έως τριών μηνών και, στη συνέχεια, απόφαση της αρμόδιας αρχής.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του ισπανικού υπουργείου Δικαιοσύνης, από την έγκριση του νόμου έως το 2025 έγιναν 15.818 αλλαγές καταχωρισμένου φύλου: 5.139 το 2023, 5.531 το 2024 και 5.148 το 2025. Το νούμερο αντιστοιχεί περίπου στο 0,03% του πληθυσμού της Ισπανίας. Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τις απορρίψεις, αλλά οργανώσεις ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων τις υπολογίζουν στο 7% με 10%.
Οι υπερασπιστές του νόμου απαντούν ότι το σύστημα ήδη διαθέτει μηχανισμούς για να απορρίπτει καταχρηστικές αιτήσεις. Σε περιπτώσεις ανδρών που επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν την αλλαγή φύλου για νομικά ή επαγγελματικά οφέλη, οι αιτήσεις απορρίφθηκαν ως περιπτώσεις καταστρατήγησης.
Για τις οργανώσεις τρανς δικαιωμάτων, η πρόταση του Λαϊκού Κόμματος δεν διορθώνει ένα κενό· επαναφέρει την παλιά λογική ότι η ταυτότητα ενός τρανς ανθρώπου πρέπει πρώτα να περάσει από διάγνωση.
Η Κάρλα Αντονέλι, ιστορική μορφή του ισπανικού τρανς κινήματος και σήμερα γερουσιάστρια με το Más Madrid, προειδοποιεί ότι η δεξιά θέλει ουσιαστικά να ξηλώσει τον νόμο.
Το πολιτικό ερώτημα, όμως, είναι ακόμη πιο απλό: ποιος αποφασίζει ποιος είναι ένας άνθρωπος, ο ίδιος ή ένας φάκελος που πρέπει να τον ξανακάνει «περίπτωση»;
με στοιχεία από El Pais
