Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο μιας νέας συμμαχίας για εμπόριο, ασφάλεια, τεχνολογία και άμυνα. Η Οτάβα επιδιώκει στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη, καθώς οι σχέσεις της με την Ουάσινγκτον δοκιμάζονται από τους δασμούς Τραμπ και τις επαναλαμβανόμενες αναφορές του στην προσάρτηση του Καναδά ως 51ης πολιτείας.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρότεινε να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο Καναδάς να καταστεί το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σηματοδοτώντας την πρόθεση των Βρυξελλών και της Οτάβας να αναβαθμίσουν ουσιαστικά τη σχέση τους.
Η πρόταση διατυπώθηκε νωρίτερα σήμερα, Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, κατά την ετήσια ομιλία της φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ένωσης, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Στην αίθουσα βρισκόταν ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος έγινε δεκτός με παρατεταμένο χειροκρότημα και αναμένεται να απευθυνθεί στους ευρωβουλευτές την Πέμπτη.
«Θα ήθελα να συνεργαστώ μαζί σας για να ανοίξουμε την πόρτα ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ», δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής απευθυνόμενη στον Κάρνεϊ.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια της Οτάβας να μειώσει την ισχυρή εξάρτησή της από το εμπόριο με τις ΗΠΑ, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ και οι επαναλαμβανόμενες αναφορές του Αμερικανού προέδρου στην ιδέα να γίνει ο Καναδάς η 51η πολιτεία των ΗΠΑ έχουν επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.
Μια «συμμαχία για το μέλλον»
Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η νέα σχέση θα στηριχθεί στην υφιστάμενη Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία ΕΕ–Καναδά, γνωστή ως CETA, αλλά θα επιδιώκει σαφώς ευρύτερη συνεργασία.
Η λεγόμενη «Συμμαχία για το Μέλλον» θα έχει στόχο τη δημιουργία ενός κοινού χώρου ευημερίας και οικονομικής ασφάλειας, καλύπτοντας τομείς όπως η προηγμένη βιομηχανική παραγωγή, η τεχνολογία, η αμυντική παραγωγή, η Αρκτική, η ενέργεια, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, οι μπαταρίες, η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική υπολογιστική, η κυβερνοασφάλεια και η οικονομική ασφάλεια.
«Αυτή είναι μια συνεργασία όχι εναντίον κάποιου άλλου, αλλά υπέρ της κοινής μας ισχύος», ανέφερε η φον ντερ Λάιεν. «Με λίγα λόγια, θέλουμε να ανεβάσουμε τη σχέση με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνέδεσε την προσέγγιση όχι μόνο με εμπορικούς ή γεωστρατηγικούς υπολογισμούς, αλλά και με την κοινή προσήλωση στη δημοκρατία. «Πάνω απ’ όλα, αγαπητέ Μαρκ, η Ευρώπη και ο Καναδάς πιστεύουν στη δημοκρατία», δήλωσε. «Πιστεύουμε ότι η εξουσία δεν ανήκει στους ισχυρότερους, στους πλουσιότερους ή στους πιο θορυβώδεις, αλλά σε όλους μας. Ότι οι δημοκρατίες έχουν την ελευθερία να επιλέγουν με ποιον θα συνεργάζονται».
Η πρόταση για «συνδεδεμένη συμμετοχή» δεν ισοδυναμεί με πλήρη ένταξη του Καναδά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Κάρνεϊ έχει δηλώσει ότι η χώρα του δεν επιδιώκει να γίνει κράτος-μέλος, αλλά αναζητά μια «μοναδική συμμαχία» με την ΕΕ, με έμφαση στην οικονομική και την αμυντική συνεργασία.
Αυτό έχει και θεσμική σημασία, καθώς: το άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ότι αίτηση ένταξης μπορούν να υποβάλουν μόνο ευρωπαϊκά κράτη. Συνεπώς, για τον Καναδά θα χρειαζόταν μια νέα, ειδικά διαμορφωμένη σχέση και όχι η κλασική διαδικασία διεύρυνσης.
Μέχρι σήμερα δεν υφίσταται τυποποιημένο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» της ΕΕ για χώρα εκτός Ευρώπης. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι επιδιώκουν να φέρουν τον Καναδά όσο το δυνατόν πιο κοντά στην ΕΕ, χωρίς να θολώσει η διάκριση ανάμεσα στα κράτη-μέλη και τις τρίτες χώρες.
Στροφή της Οτάβας προς την Ευρώπη
Η προσέγγιση με την ΕΕ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του Κάρνεϊ για διαφοροποίηση των εμπορικών, επενδυτικών και αμυντικών σχέσεων του Καναδά.
Η Ευρώπη αποκτά κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, καθώς η κυβέρνηση της Οτάβας επιδιώκει να περιορίσει την έκθεσή της στις εντάσεις με την Ουάσινγκτον και σε μια εμπορική σχέση στην οποία οι ΗΠΑ παραμένουν μακράν ο σημαντικότερος εταίρος της χώρας.
Η παρουσία του Κάρνεϊ στην ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς αποτελεί τον πρώτο επικεφαλής κυβέρνησης χώρας εκτός ΕΕ που παρακολουθεί την ετήσια αυτή ομιλία αυτοπροσώπως. Η επίσκεψη αναμένεται να λειτουργήσει ως προετοιμασία για τη σύνοδο ΕΕ–Καναδά στο Μόντρεαλ τον επόμενο μήνα.
Με πληροφορίες από AP, Bloomberg, Guardian, Politico, ABC News
