Στη Βρετανία δεν καταγράφεται απλώς μια άνοδος της ακροδεξιάς σε επίπεδο πολιτικής ρητορικής. Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, η σκληρή αντιμεταναστευτική ατζέντα βγαίνει στους δρόμους με οργανωμένες, συγκρουσιακές κινητοποιήσεις, με επίκεντρο τις διελεύσεις μικρών σκαφών στη Μάγχη και την άφιξη αιτούντων άσυλο από τη Γαλλία.
Η εξέλιξη έχει πολιτική σημασία. Από τη μία, ακροδεξιά δίκτυα επιχειρούν να μετατρέψουν τις αφίξεις προσφύγων και μεταναστών σε πεδίο άμεσης δράσης και εκφοβισμού. Από την άλλη, το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη δημόσια δυσαρέσκεια γύρω από το μεταναστευτικό, διατηρώντας όμως αποστάσεις από τις πιο ακραίες μορφές κινητοποίησης στον δρόμο.
Το Σαββατοκύριακο, εκατοντάδες μαυροφορεμένοι διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα απέκλεισαν οδικές προσβάσεις προς το λιμάνι του Ντόβερ. Με κεντρικά συνθήματα «Σταματήστε τις βάρκες» (Stop the boats) και «Αγγλία μέχρι να πεθάνω» (England till I die), διαμαρτυρήθηκαν για τις αφίξεις αιτούντων άσυλο μέσω της Μάγχης, προκαλώντας προβλήματα στην κυκλοφορία και στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις ενός από τα σημαντικότερα λιμάνια της χώρας.
Την επόμενη ημέρα, μετά τη διάσωση περίπου 140 ανθρώπων που είχαν φτάσει στις ακτές με μικρό σκάφος, εκατοντάδες ακροδεξιοί συγκεντρώθηκαν στο Πόρτσμουθ. Σύμφωνα με το BBC και το CNN, επιχείρησαν να μπλοκάρουν λεωφορεία που θα μετέφεραν τους νεοαφιχθέντες, απέκλεισαν δρόμους και ήρθαν σε αντιπαράθεση με αστυνομικές δυνάμεις. Η αστυνομία ερευνά περιστατικά που αφορούν τραυματισμούς αστυνομικών, φθορές σε οχήματα και άλλες πιθανές παραβάσεις.
Η επιλογή των σημείων δεν είναι τυχαία. Το Ντόβερ και οι νότιες ακτές της Αγγλίας αποτελούν το πιο ορατό γεωγραφικό και συμβολικό μέτωπο της βρετανικής συζήτησης για τις διελεύσεις μεταναστών στη Μάγχη. Οι ακροδεξιές κινητοποιήσεις επιχειρούν να αναδειχθούν ως δύναμη που αναλαμβάνει δήθεν να «ελέγξει» τα σύνορα όταν το κράτος αδυνατεί ή αρνείται να το πράξει.
Η ακροδεξιά της «λαϊκής περιφρούρησης» και το Patriot Platform
Στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρίσκεται το σχετικά νέο δίκτυο Patriot Platform, με επικεφαλής τον Ντάνιελ Τόμας, γνωστό ως Danny Tommo, πρόσωπο που συνδέεται με τον ακροδεξιό και αντιισλαμιστή ακτιβιστή Τόμι Ρόμπινσον. Ο Τόμας έχει καταδικαστεί στο παρελθόν για απόπειρα απαγωγής και παρουσιάζει τις κινητοποιήσεις ως έκφραση «αγάπης για τα παιδιά μας, τη χώρα μας και, πάνω απ’ όλα, το μέλλον που αφήνουμε στα παιδιά μας». Η ρητορική αυτή είναι γνώριμη στην ευρωπαϊκή ακροδεξιά, αποτελώντας απόπειρα μετατροπής του εθνικισμού και της αντιμεταναστευτικής πολιτικής σε αφήγημα «προστασίας» της οικογένειας, της κοινότητας και των παιδιών.
Η Patriot Platform αυτοπροσδιορίζεται ως «χριστιανικός στρατός πατριωτών» και αξιοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να κινητοποιεί οπαδούς γύρω από τις αφίξεις σκαφών, επιδιώκοντας επιδιώκει φυσική παρουσία στα σημεία άφιξης, παρεμπόδιση μετακινήσεων και δημιουργία της εικόνας μιας άτυπης «λαϊκής περιφρούρησης» των συνόρων.
Η ακροδεξιά, ο Φάρατζ και η πολιτική αξιοποίηση του μεταναστευτικού
Το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ κινείται στον χώρο της ακροδεξιάς και του λαϊκισμού, αναδεικνύοντας το μεταναστευτικό -ιδίως τις διελεύσεις στη Μάγχη- σε κεντρικό πολιτικό θέμα. Ο Φάρατζ έχει χαρακτηρίσει τους αιτούντες άσυλο που φτάνουν με μικρές βάρκες «εισβολή», εμπρηστική ρητορική που συμβάλλει στην πόλωση.
Ωστόσο, μετά τις κινητοποιήσεις σε Ντόβερ και Πόρτσμουθ, ο ίδιος καταδίκασε τη χρήση full-face και τις συγκεκριμένες τακτικές, λέγοντας ότι τέτοιου τύπου παρουσία σε διαδήλωση είναι απαράδεκτη. Η διαφοροποίηση αυτή δεν σημαίνει απαραιτήτως απόσταση από τη σκληρή αντιμεταναστευτική ατζέντα· δείχνει κυρίως την προσπάθεια του Reform να διατηρήσει θεσμική πολιτική νομιμοποίηση χωρίς να ταυτίζεται ευθέως με τέτοιες κινητοποιήσεις.
Η βρετανική κυβέρνηση απάντησε με σαφή καταδίκη των ακροδεξιών, αντιμεταναστευτικών κινητοποιήσεων στο Ντόβερ και το Πόρτσμουθ, κάνοντας διάκριση ανάμεσα στο δικαίωμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας και σε πράξεις εκφοβισμού, βίας ή σοβαρής διατάραξης της καθημερινότητας. Διαμήνυσε ότι όσοι υπερβούν το όριο της νομιμότητας θα αντιμετωπίσουν «όλη την αυστηρότητα του νόμου».
Σε μια προσπάθεια να μην αφήσει το μεταναστευτικό αποκλειστικά στην ακροδεξιά ατζέντα, η Ντάουνιγκ Στριτ καταδίκασε απερίφραστα τις κινητοποιήσεις, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι θα εντείνει τη δράση κατά των διελεύσεων μικρών σκαφών στη Μάγχη και των κυκλωμάτων διακινητών, με στόχο «ισχυρά και ασφαλή σύνορα».
Η υφυπουργός Εσωτερικών αρμόδια για την Αστυνόμευση και το Έγκλημα, Σάρα Τζόουνς, απέδωσε επίσης μέρος της κοινωνικής έντασης στην «κρίση και το χάος» που, κατά την κυβέρνηση των Εργατικών, κληροδοτήθηκαν από τα χρόνια των Συντηρητικών πριν από τις εκλογές του 2024. Πρόκειται για μια πολιτική τοποθέτηση που συνδυάζει τη δημόσια τάξη με την προσπάθεια μετακύλισης της ευθύνης για τη διαχείριση του μεταναστευτικού στην προηγούμενη κυβέρνηση.
Η μετανάστευση παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πολιτικά ζητήματα στη Βρετανία, ακόμη και σε περίοδο κατά την οποία οι αφίξεις με μικρά σκάφη έχουν υποχωρήσει σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η πολιτική ένταση δεν εξαρτάται μόνο από τους αριθμούς: τροφοδοτείται από την ανασφάλεια, την αντιπαράθεση για τα σύνορα, την αποτυχία των κυβερνήσεων να διαχειριστούν αποτελεσματικά το άσυλο και την οργανωμένη ακροδεξιά προπαγάνδα.
Οι εικόνες από το Ντόβερ και το Πόρτσμουθ δείχνουν μια κρίσιμη μετατόπιση. Η βρετανική ακροδεξιά δεν αρκείται πλέον στο να πιέζει για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική ή να εκφράζεται μέσω κομμάτων. Επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη άμεσης παρέμβασης στα σύνορα, να καταλάβει τον δημόσιο χώρο και να επιβάλει, έστω συμβολικά, ένα καθεστώς «αυτοδικίας» απέναντι σε ανθρώπους που αναζητούν άσυλο.
