Ο Mahmoud, ένας γκέι Παλαιστίνιος από τη Δυτική Όχθη, ζει στο Ισραήλ τα τελευταία επτά χρόνια. Έφυγε από το σπίτι του όταν ο πατέρας του τον έπιασε σε ερωτική στιγμή με άλλον άνδρα.
Όπως περιγράφει, ο πατέρας του χτύπησε και τους δύο. Στη συνέχεια έστειλε τον άλλο άνδρα στην οικογένειά του και κάλεσε συγγενείς για να χτυπήσουν και τον ίδιο τον Mahmoud. Η οικογένειά του, λέει, τον κλείδωσε στο σπίτι, τον άφηνε νηστικό, τον χτυπούσε και του έλεγε ότι τελικά θα τον σκοτώσει. Ύστερα από μία εβδομάδα κατάφερε να δραπετεύσει από μια τρύπα στη στέγη, ενώ οι συγγενείς του κοιμούνταν.
Το όνομα Mahmoud είναι ψευδώνυμο. Σήμερα κινδυνεύει να επιστρέψει εκεί απ’ όπου έφυγε. Η προσωρινή άδεια παραμονής του στο Ισραήλ δεν έχει ανανεωθεί από τον Σεπτέμβριο και ο ίδιος δίνει νομική μάχη για να αποφύγει την απέλαση στη Δυτική Όχθη.
«Είμαι στο Ισραήλ επειδή δεν έχω πουθενά αλλού να ξεφύγω από την οικογένειά μου», λέει. «Ελπίζω να μη χρειαστεί ποτέ να γυρίσω στη Δυτική Όχθη, γιατί αν με βρει η οικογένειά μου, θα πεθάνω».
Η ιστορία του βρίσκεται στο κέντρο της νέας έκθεσης της HIAS, με τίτλο «If I Had Wings, I Would Fly: Palestinian LGBT Asylum Seekers in Israel», την οποία υπογράφει η Daniella Danial. Η έκθεση βασίζεται σε ανεξάρτητη ποιοτική έρευνα πεδίου που πραγματοποιήθηκε το 2024 και το 2025, με εις βάθος συνεντεύξεις σε οκτώ ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιους, ηλικίας 20 έως 30 ετών, που αναζήτησαν προστασία στο Ισραήλ, καθώς και σε συνεντεύξεις και συζητήσεις με τέσσερις ακτιβιστές και επαγγελματίες του πεδίου.
Η ίδια η έκθεση σημειώνει ότι τα ονόματα και τα στοιχεία των συμμετεχόντων έχουν αλλαχθεί, λόγω του πραγματικού κινδύνου για τη ζωή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, στοιχεία από την αφήγηση ενός προσώπου μοιράστηκαν σε διαφορετικούς χαρακτήρες, ώστε να μην μπορεί να αποκαλυφθεί η ταυτότητα των συμμετεχόντων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σκληρό: οι άνθρωποι αυτοί συχνά φεύγουν από τη Δυτική Όχθη λόγω οικογενειακής βίας, κοινωνικών απειλών και θεσμικής δίωξης, αλλά στο Ισραήλ δεν βρίσκουν κανονικό άσυλο. Βρίσκουν ένα προσωρινό, ασταθές καθεστώς, με λίγα δικαιώματα, μεγάλη γραφειοκρατία και διαρκή φόβο ότι θα επιστραφούν στο μέρος όπου κινδυνεύουν.
Η HIAS περιγράφει αυτή την κατάσταση ως «διπλή δίωξη». Οι ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιοι που μίλησαν στην έρευνα διώκονται στη Δυτική Όχθη εξαιτίας του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου τους, αλλά στο Ισραήλ αντιμετωπίζουν θεσμικό αποκλεισμό, αβέβαιο καθεστώς, εκμετάλλευση και την καχυποψία που συνδέεται με την παλαιστινιακή τους ταυτότητα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι συνθήκες για τους ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιους στο Ισραήλ έχουν χειροτερέψει μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Οι περιορισμοί στις άδειες παραμονής έχουν γίνει αυστηρότεροι, ενώ αρκετοί από τους ανθρώπους που ζητούν προστασία περιγράφουν μεγαλύτερη εχθρότητα από τμήματα της ισραηλινής κοινωνίας και από κρατικές αρχές.
Η Daniella Danial υποστηρίζει ότι στο Ισραήλ συχνά δεν αναγνωρίζεται ο συστημικός χαρακτήρας της αντι-ΛΟΑΤΚΙ+ δίωξης στη Δυτική Όχθη. Όπως λέει, οι άνθρωποι αυτοί δεν φεύγουν απλώς για να ζήσουν πιο ελεύθερα, αλλά επειδή φοβούνται για τη ζωή τους.
Η μελέτη περιγράφει περιπτώσεις ακραίας οικογενειακής βίας. Η Manar, μια 25χρονη λεσβία από χωριό της Δυτικής Όχθης, λέει ότι ο πατέρας της άρχισε να τη χτυπά όταν ανακάλυψε στο τηλέφωνό της προσωπικά μηνύματα με γυναίκα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, η οικογένειά της την εξανάγκασε σε γάμο με άνδρα. Όταν κατήγγειλε τη βία στις αρχές της Παλαιστινιακής Αρχής, ο πατέρας της συνελήφθη, αλλά αφέθηκε ελεύθερος χωρίς κατηγορίες όταν οι αστυνομικοί έμαθαν ότι ο λόγος της βίας ήταν ο σεξουαλικός προσανατολισμός της.
Άλλη μαρτυρία, ενός 23χρονου γκέι άνδρα από τη Ναμπλούς, περιγράφει απαγωγή και ξυλοδαρμό από ομάδα ανδρών. Όταν οι δράστες κάλεσαν την οικογένειά του για να της πουν ότι ο γιος τους είναι γκέι, η οικογένεια δεν τον προστάτευσε. Η αστυνομική έρευνα, σύμφωνα με τον ίδιο, έκλεισε γρήγορα. «Κατάλαβα ότι κανείς δεν ήταν πρόθυμος να με προστατεύσει και ότι έπρεπε να φύγω από τη Ναμπλούς αν ήθελα να μείνω ζωντανός», λέει.
Η Παλαιστινιακή Αρχή δεν ποινικοποιεί ρητά τις συναινετικές ομόφυλες σχέσεις στη Δυτική Όχθη. Ωστόσο, η μελέτη υποστηρίζει ότι ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι αντιμετωπίζουν συχνά έμμεση δίωξη, αυθαίρετες συλλήψεις, κατασκευασμένες κατηγορίες ή κοινωνική βία που μένει ατιμώρητη. Το 2019, η παλαιστινιακή αστυνομία είχε ανακοινώσει απαγόρευση δράσεων της Al Qaws, μιας ΛΟΑΤΚΙ+ οργάνωσης που δραστηριοποιείται στην παλαιστινιακή κοινωνία. Η ανακοίνωση αργότερα διαγράφηκε από τις επίσημες πλατφόρμες.
Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι στη διάρκεια της έρευνας περιήλθαν στη συντάκτριά της φυλλάδια που φέρονται να είχαν διανεμηθεί σε τοπικό επίπεδο, τόσο σε φυσικούς χώρους όσο και στα κοινωνικά δίκτυα, με στόχο την αποκάλυψη ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων και την προτροπή για καταγγελία ή βία εναντίον τους. Σύμφωνα με την έκθεση, ορισμένα έφεραν σφραγίδες τοπικών αρχών ή παλαιστινιακών υπηρεσιών, ενώ περιλάμβαναν πλήρη ονόματα και αριθμούς ταυτότητας των στοχοποιημένων προσώπων. Τα φυλλάδια δεν δημοσιεύθηκαν, ακριβώς επειδή περιλαμβάνουν πλήρη στοιχεία των θυμάτων.
Το σημείο είναι κρίσιμο. Η δίωξη ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστινίων δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απλό επιχείρημα προπαγάνδας. Η ίδια η έκθεση επισημαίνει ότι οι ιστορίες τους έχουν συχνά γίνει εργαλείο κυνικής πολιτικής εκμετάλλευσης από διαφορετικές πλευρές. Ο στόχος της, σημειώνει η HIAS, δεν είναι να χρησιμοποιήσει τον πόνο τους, αλλά να φέρει στο κέντρο την προστασία, τα δικαιώματα και την αξιοπρεπή ζωή μιας ομάδας που σήμερα βρίσκεται σε κενό βοήθειας.
Το Ισραήλ δεν επιτρέπει στους Παλαιστίνιους που ζητούν προστασία να υποβάλουν αίτηση ασύλου μέσω του κανονικού μηχανισμού του υπουργείου Εσωτερικών, επικαλούμενο τη θέση ότι η Σύμβαση για τους Πρόσφυγες δεν εφαρμόζεται στους Παλαιστίνιους. Αντί γι’ αυτό, όσοι φεύγουν από τη Δυτική Όχθη για λόγους προστασίας μπορούν να ζητήσουν ειδικές προσωρινές άδειες μέσω της Civil Administration, της ισραηλινής Πολιτικής Διοίκησης, του οργάνου του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας που διαχειρίζεται πολιτικές υποθέσεις στη Δυτική Όχθη.
Οι άδειες αυτές μπορεί να ισχύουν από έναν μήνα έως έναν χρόνο και να ανανεώνονται. Όμως συνοδεύονται από πολύ λιγότερα δικαιώματα. Μέχρι το 2022, οι κάτοχοί τους δεν μπορούσαν καν να εργαστούν νόμιμα. Ακόμη και σήμερα δεν έχουν πρόσβαση σε παροχές ανεργίας ή αναπηρίας και δεν διαθέτουν πλήρη υγειονομική κάλυψη, κάτι που δημιουργεί επιπλέον εμπόδια στην εύρεση εργασίας και στη σταθερή ζωή.
Η έκθεση περιγράφει την ισραηλινή πολιτική απέναντι στους ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιους ως «αναγνώριση χωρίς αναγνώριση»: το κράτος αναγνωρίζει στην πράξη ότι υπάρχει αρκετός κίνδυνος ώστε να μην τους επιστρέψει άμεσα, αλλά δεν τους εντάσσει σε κανονική διαδικασία ασύλου ούτε τους δίνει σταθερό καθεστώς.
Πολλοί άνθρωποι που φτάνουν στο Ισραήλ καταλήγουν άστεγοι ή σε συνθήκες εκμετάλλευσης. Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένοι στρέφονται στη σεξουαλική εργασία ή σε παράνομες δραστηριότητες για να επιβιώσουν, ενώ άλλοι έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με ναρκωτικά. Η Daniella Danial σημειώνει ότι κάποιοι από αυτούς προέρχονται από μεσαία κοινωνικά στρώματα και είχαν σπουδές ή επαγγελματικές προοπτικές πριν αναγκαστούν να φύγουν.
Μετά την 7η Οκτωβρίου, η κατάσταση φαίνεται να έχει γίνει ακόμη πιο επισφαλής. Πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με τη μελέτη, περίπου το 90% όσων ζητούσαν άδεια παραμονής για λόγους προστασίας έπαιρναν προσωρινή άδεια. Μετά την έναρξη του πολέμου, το ποσοστό αυτό φέρεται να έπεσε περίπου στο 60%.
Δικηγόροι και ακτιβιστές αναφέρουν επίσης ότι οι άδειες εκδίδονται πλέον συχνότερα για πολύ σύντομα διαστήματα, ακόμη και για έναν ή δύο μήνες. Σε κάθε ανανέωση, οι αιτούντες καλούνται να αποδείξουν ξανά ότι απειλούνται στη Δυτική Όχθη. Αυτό σημαίνει, όπως περιγράφουν οι ίδιοι, ότι αναγκάζονται να ξαναζούν το τραύμα τους: να καλούν συγγενείς, να καταγράφουν απειλές, να μαζεύουν νέα μηνύματα, να αποδεικνύουν ξανά και ξανά ότι κινδυνεύουν.
Παράλληλα, μαρτυρίες στη μελέτη περιγράφουν αυξημένη εχθρότητα από αστυνομικούς, στρατιώτες και εργοδότες. Ορισμένοι ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιοι που είχαν έγκυρες άδειες παραμονής φέρονται να απελάθηκαν ή να απειλήθηκαν με απέλαση, επειδή οι αρχές αμφισβήτησαν τα έγγραφά τους ή τους είπαν ότι «δεν υπάρχουν πια άδειες για Παλαιστίνιους».
Για αρκετούς, το Ισραήλ δεν είναι τελικός προορισμός αλλά ενδιάμεσος σταθμός μέχρι να μετεγκατασταθούν σε τρίτη χώρα. Και αυτή η διαδρομή όμως έχει σχεδόν κλείσει. Μέχρι πρόσφατα, περίπου 15 ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιοι τον χρόνο μπορούσαν να μετεγκαθίστανται σε τρίτες χώρες μέσω προγράμματος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Μετά τις περικοπές στη χρηματοδότηση, ο αριθμός αυτός έχει μειωθεί, σύμφωνα με τη μελέτη, σε μόλις δύο ανθρώπους τον χρόνο.
Έτσι, η προσωρινότητα γίνεται παγίδα. Οι άνθρωποι που φεύγουν επειδή κινδυνεύουν δεν αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες. Οι άδειες που παίρνουν δεν τους δίνουν σταθερή ζωή. Η επιστροφή στη Δυτική Όχθη μπορεί να σημαίνει βία ή θάνατο. Και η μετεγκατάσταση σε τρίτη χώρα έχει γίνει σχεδόν αδύνατη.
Το πιο σκληρό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι οι ΛΟΑΤΚΙ+ Παλαιστίνιοι βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε όλα τα συστήματα που υποτίθεται ότι θα έπρεπε να τους προστατεύουν: στην οικογένεια, την Παλαιστινιακή Αρχή, την ισραηλινή κατοχή, τη γραφειοκρατία των αδειών και την κατάρρευση των οδών μετεγκατάστασης.
Η ζωή στο Ισραήλ, για πολλούς από αυτούς, παραμένει σκληρή. Αλλά για όσο η επιστροφή στη Δυτική Όχθη μπορεί να σημαίνει θάνατο, ακόμη και αυτή η σκληρή ζωή μοιάζει με το μόνο διαθέσιμο καταφύγιο.
Με στοιχεία από την έκθεση της HIAS και το Times of Israel.
