Οι δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν «συντόνισαν» τη δολοφονία, τα βασανιστήρια και τη σεξουαλική κακοποίηση εκατοντάδων ανθρώπων που συμμετείχαν στις πανεθνικές διαδηλώσεις υπό την ηγεσία γυναικών τον Σεπτέμβριο του 2022, σύμφωνα με κρατικά έγγραφα και συνεντεύξεις που διέρρευσαν.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και παιδιά, βγήκαν στους δρόμους πόλεων και κωμοπόλεων σε ολόκληρο το Ιράν μετά τον θάνατο υπό κράτηση της Μαχσά Αμινί, μιας 22χρονης Κουρδής γυναίκας, η οποία είχε συλληφθεί από την αστυνομία «ηθών» με την κατηγορία ότι δεν συμμορφωνόταν με τους κανονισμούς της χώρας σχετικά με το χιτζάμπ.
Ως απάντηση, το ιρανικό κράτος προχώρησε σε βίαιη καταστολή. Επίσημες δηλώσεις και διαρρεύσαντα έγγραφα που επικαλείται η Διεθνής Αμνηστία αποκαλύπτουν οδηγίες για «αποφασιστική και αυστηρή» αντίδραση. Μια διαρρεύσασα διαταγή έδινε εντολή στις δυνάμεις να «αντιδράσουν ανελέητα και να φτάσουν μέχρι και στο να προκαλέσουν θάνατο».
Η οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει πλέον διερευνήσει και επαληθεύσει τους θανάτους 377 διαδηλωτών και περαστικών, μεταξύ των οποίων 56 παιδιά. Καταγράφηκαν επίσης οι περιπτώσεις 16 ατόμων που, σύμφωνα με αναφορές, υπέστησαν βιασμό ενώ κρατούνταν αυθαίρετα σε σχέση με την εξέγερση, μεταξύ των οποίων έξι γυναίκες, επτά άνδρες, ένα 14χρονο κορίτσι και δύο αγόρια ηλικίας 16 και 17 ετών.
Προσοχή, το κείμενο περιέχει σκληρές περιγραφές και πληροφορίες που ενδέχεται να προκαλέσουν δυσφορία.
Τα στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας για την αλόγιστη βία στις διαδηλώσεις του Ιράν
Στην έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας αναφέρεται: «Κρατικοί πράκτορες βίασαν γυναίκες και κορίτσια κολπικά, πρωκτικά και στοματικά, ενώ άνδρες και αγόρια υπέστησαν πρωκτική διείσδυση. Τα θύματα υπέστησαν διείσδυση με ξύλινα και μεταλλικά γκλομπ, γυάλινα μπουκάλια, σωλήνες ποτίσματος και/ή τα γεννητικά όργανα και τα δάχτυλα των πρακτόρων».
Τα συγκλονιστικά ευρήματα επιβεβαιώνουν τις μαρτυρίες που συγκέντρωσε η εφημερίδα «Guardian» κατά τη διάρκεια και μετά την καταστολή. Σε ρεπορτάζ της εφημερίδας «Guardian» του Δεκεμβρίου 2022, ιατροί ανέφεραν ότι οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούσαν γυναίκες διαδηλώτριες στο πρόσωπο, στο στήθος και στα γεννητικά όργανα, και προειδοποίησαν ότι η σοβαρότητα των τραυματισμών θα μπορούσε να προκαλέσει μόνιμες βλάβες σε εκατοντάδες νέους Ιρανούς.
Σε μαρτυρία που δημοσιεύθηκε το 2023, μια 25χρονη διαδηλώτρια δήλωσε στην εφημερίδα «Guardian» ότι της είχαν δέσει τα μάτια και ότι είχε υποστεί σεξουαλική κακοποίηση κατά τη διάρκεια της ανάκρισης από πράκτορες των υπηρεσιών ασφαλείας. Παρόμοιες μαρτυρίες που αφορούσαν σεξουαλική κακοποίηση και βασανιστήρια αναφέρθηκαν από άτομα που έδωσαν συνεντεύξεις μετά τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις που έλαβαν χώρα τον Ιανουάριο του 2026.
Η έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας αναφέρει ότι τα χρόνια ατιμωρησίας για τη βίαιη καταστολή άνοιξαν τον δρόμο για την ακόμη πιο βίαιη καταστολή των πανεθνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον Ιανουάριο του 2026, η οποία κορυφώθηκε με τον θάνατο χιλιάδων διαδηλωτών σε διάστημα 48 ωρών, στις 8 και 9 Ιανουαρίου.
Η Ανιές Καλαμάρ, γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, δήλωσε: «Αυτή η έρευνα αποκαλύπτει τα επίπεδα διοίκησης και συντονισμού πίσω από τις θανατηφόρες καταστολές των διαδηλώσεων από τις ιρανικές αρχές. Οι πράκτορες στους δρόμους λειτουργούσαν στο πλαίσιο μιας ιεραρχικής και συντονισμένης αλυσίδας διοίκησης που τους συνέδεε με αξιωματούχους οι οποίοι κατεύθυναν, επέτρεψαν, διευκόλυναν και υποστήριξαν εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε μαζική κλίμακα».
Η Διεθνής Αμνηστία εντόπισε 87 Ιρανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων τον νεκρό ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και τον Μοχάμαντ Μπαγκέρι, τον πρώην αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων, ο οποίος σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή τον Ιούνιο του 2025, οι οποίοι, όπως ανέφερε, θα πρέπει να διερευνηθούν για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».
Η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε επίσης τον τότε υπουργό Εσωτερικών, Αχμάντ Βαχίντι, ο οποίος έκτοτε έχει αναλάβει τη θέση του γενικού διοικητή του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, καθώς και τον τότε υφυπουργό Εσωτερικών αρμόδιο για την αστυνομία και την ασφάλεια, Ματζίντ Μιραχμάντι.
Με πληροφορίες από Guardian
