Το φιλοευρωπαϊκό κόμμα του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν επικράτησε στις βουλευτικές εκλογές της Αρμενίας, ενισχύοντας την πολιτική στροφή της χώρας προς την Ευρώπη και απομακρύνοντάς την ακόμη περισσότερο από τη Ρωσία, τον παραδοσιακό της σύμμαχο μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Τα τελικά αποτελέσματα δείχνουν ότι το κόμμα Πολιτικό Συμβόλαιο (Civil Contract) εξασφάλισε οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ η συμμαχία Ισχυρή Αρμενία, υπό τον ρωσοαρμένιο δισεκατομμυριούχο Σαμβέλ Καραπετιάν, κατέλαβε περίπου το ένα τέταρτο των εδρών.
Το αποτέλεσμα θεωρείται σημαντική πολιτική νίκη για τον Πασινιάν, καθώς ενισχύει τη θέση του σε μια περίοδο κατά την οποία επιδιώκει να προωθήσει δύο από τους βασικότερους στόχους της πολιτικής του ατζέντας: την υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν και την εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία.
«Ο λαός της Αρμενίας ψήφισε υπέρ της ειρήνης, της περιφερειακής ευημερίας και της συνεργασίας», δήλωσε ο πρωθυπουργός από το εκλογικό του κέντρο, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η ψήφος αυτή θα βρει θετική ανταπόκριση από την Άγκυρα και το Μπακού.
Ο Πασινιάν ξεκαθάρισε πάντως ότι η χώρα θα συνεχίσει να διατηρεί τη συμμετοχή της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, υπό τη Ρωσία, παράλληλα με την προσπάθεια εμβάθυνσης των σχέσεων με τη Δύση.
Πρώην δημοσιογράφος, ο Πασινιάν ανήλθε στην εξουσία το 2018 μέσω της λεγόμενης «Βελούδινης Επανάστασης», υποσχόμενος να περιορίσει την επιρροή των ολιγαρχών και να εκσυγχρονίσει τη χώρα.
Έκτοτε έχει επενδύσει πολιτικά στην ιδέα ότι η ειρήνη με τους γείτονες και η μείωση της εξάρτησης από τη Μόσχα μπορούν να ανοίξουν τον δρόμο για μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα.
Η σκιά του Ναγκόρνο-Καραμπάχ
Οι εκλογές ήταν οι πρώτες εθνικές κάλπες μετά την απώλεια του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2023, μια εξέλιξη που προκάλεσε βαθύ τραύμα στην αρμενική κοινωνία και έβαλε τέλος σε περισσότερες από τρεις δεκαετίες αρμενικού ελέγχου της αμφισβητούμενης περιοχής.
Η αντιπολίτευση επιχείρησε να μετατρέψει το ζήτημα σε κεντρικό θέμα της προεκλογικής εκστρατείας, κατηγορώντας τον Πασινιάν ότι εγκατέλειψε ιστορικά αρμενικά εδάφη και απέτυχε να προστατεύσει τα εθνικά συμφέροντα της χώρας.
Ο ίδιος, ωστόσο, υιοθέτησε διαφορετική προσέγγιση.
Υποστήριξε ότι η μακροχρόνια διαμάχη για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ παγίδευσε την Αρμενία σε έναν φαύλο κύκλο συγκρούσεων και εξάρτησης από τη Ρωσία, παρουσιάζοντας την απώλεια της περιοχής ως μια επώδυνη αλλά αναγκαία αφετηρία για μια νέα εποχή ασφάλειας και οικονομικής ανάπτυξης.
Παρά τη νίκη του, ο Πασινιάν δεν εξασφάλισε την αυξημένη πλειοψηφία που θα του επέτρεπε να προχωρήσει σε δημοψήφισμα για συνταγματικές αλλαγές.
Πρόκειται για ζήτημα με ιδιαίτερη σημασία στις διαπραγματεύσεις με το Αζερμπαϊτζάν, καθώς το Μπακού ζητά την τροποποίηση σημείων του αρμενικού Συντάγματος τα οποία θεωρεί ότι υπονοούν εδαφικές διεκδικήσεις στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται μία από τις βασικές προϋποθέσεις που θέτει το Αζερμπαϊτζάν για την οριστική υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας.
Για πολλούς ψηφοφόρους, πάντως, η προοπτική της ειρήνης αποδείχθηκε πιο σημαντική από τις διαφωνίες γύρω από το παρελθόν.
«Οι Αρμένιοι έχουν κουραστεί από τον πόλεμο. Θέλουμε μια ανοιχτή, ευρωπαϊκή χώρα που να αναπτύσσεται και να ευημερεί», δήλωσε η Λίλιτ Μκρτσγιάν, καταστηματάρχης από το Γερεβάν, σχολιάζοντας το εκλογικό αποτέλεσμα.
Η ρήξη με τη Μόσχα και οι κατηγορίες για ρωσική παρέμβαση
Η πολιτική στροφή του Πασινιάν προς τη Δύση έχει προκαλέσει έντονη δυσφορία στη Μόσχα, η οποία διατηρούσε επί δεκαετίες σημαντική επιρροή στην αρμενική πολιτική και οικονομία.
Η απογοήτευση πολλών Αρμενίων απέναντι στη Ρωσία εντάθηκε μετά την ανακατάληψη του Ναγκόρνο-Καραμπάχ από το Αζερμπαϊτζάν το 2023, καθώς η Μόσχα δεν παρενέβη παρά την παρουσία Ρωσικών ειρηνευτικών δυνάμεων στην περιοχή.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε τον Πασινιάν στην αναστολή της συμμετοχής της Αρμενίας στον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), τη στρατιωτική συμμαχία υπό τη Ρωσία, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών από την ανεξαρτησία της Αρμενίας.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι η Αρμενία ακολουθεί πορεία αντίστοιχη με εκείνη της Ουκρανίας, παρά το γεγονός ότι δεν έχει υποβάλει επίσημη αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, Αρμένιοι αξιωματούχοι και πολιτικοί αναλυτές κατηγόρησαν τη Ρωσία ότι επιχείρησε να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα μέσω εκστρατειών παραπληροφόρησης υπέρ φιλορωσικών υποψηφίων.
Σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες, υπήρξαν ακόμη και προσπάθειες μεταφοράς Αρμενίων που ζουν στη Ρωσία πίσω στην πατρίδα τους, ώστε να ψηφίσουν κατά του Πασινιάν.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Μόσχα υιοθέτησε και οικονομικά μέτρα πίεσης, επιβάλλοντας περιορισμούς σε σειρά αρμενικών εξαγωγών, από λουλούδια και φρούτα μέχρι ψάρια και το παραδοσιακό αρμενικό μπράντι.
Παρά τη ρητορική υπέρ της ευρωπαϊκής πορείας, ο Πασινιάν έσπευσε μετά τις εκλογές να διαβεβαιώσει ότι η Αρμενία δεν πρόκειται να επιλέξει ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη μιας ισορροπημένης εξωτερικής πολιτικής.
Οι επικριτές του μιλούν για συγκέντρωση εξουσίας
Παρά την εκλογική του νίκη, ο Πασινιάν εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Τα τελευταία χρόνια έχει επωφεληθεί από τη σχετικά ισχυρή οικονομική ανάπτυξη της Αρμενίας, η οποία ενισχύθηκε από την εισροή ρωσικών επιχειρήσεων και κεφαλαίων μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η κυβέρνηση αξιοποίησε μέρος αυτής της ανάπτυξης για επενδύσεις στις περιφέρειες της χώρας, όπου ο πρωθυπουργός διατηρεί ισχυρή εκλογική βάση.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η πολιτική του παρουσία έχει γίνει ολοένα και πιο προσωποκεντρική, ενώ επικριτές του τον κατηγορούν για αυταρχικές τάσεις σε μια χώρα που εξακολουθεί να θεωρείται μία από τις λίγες δημοκρατικές εξαιρέσεις στον Νότιο Καύκασο.
Κατά την προεκλογική περίοδο, οι αρχές προχώρησαν στη σύλληψη στελεχών της αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένων μελών του κόμματος του Σαμβέλ Καραπετιάν. Οι κατηγορίες αφορούσαν μεταξύ άλλων εξαγορά ψήφων, οικονομικά αδικήματα και απόπειρες ανατροπής της κυβέρνησης.
Ο ίδιος ο Καραπετιάν τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό τον Ιούνιο, αφού κατηγορήθηκε για υποκίνηση κατάληψης της εξουσίας, με αποτέλεσμα να διεξάγει την προεκλογική του εκστρατεία από το σπίτι του.
Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο Πασινιάν δήλωσε ότι βασική προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης θα είναι η πλήρης εξάλειψη αυτού που χαρακτήρισε «εγκληματικό ολιγαρχικό σύστημα», προσθέτοντας ότι ορισμένοι ηγέτες της αντιπολίτευσης θα πρέπει να λογοδοτήσουν ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Πολλοί παρατηρητές εκτιμούν πάντως ότι η νίκη του Πασινιάν δεν οφείλεται αποκλειστικά στη δημοτικότητά του, αλλά και στην αδυναμία της αντιπολίτευσης να πείσει ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων, λόγω των στενών δεσμών της με τη Ρωσία.
Με πληροφορίες από Guardian
