Ο Άντι Μπέρναμ θα περάσει τη Δευτέρα (20/7) το κατώφλι της Ντάουνινγκ Στριτ 10, έχοντας πίσω του ένα κύμα ενθουσιασμού αλλά και μπροστά του ένα βουνό από προκλήσεις.
Θα βρεθεί αντιμέτωπος με τις ίδιες δυσκολίες που αντιμετώπισε και ο προκάτοχός του, Κιρ Στάρμερ: την προσπάθεια περιορισμού της κρίσης του κόστους ζωής, τη βελτίωση των υπερφορτωμένων δημόσιων υπηρεσιών και την ανάληψη πρωταγωνιστικού ρόλου στη διεθνή σκηνή εν μέσω των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Ο Μπέρναμ αναλαμβάνει την πρωθυπουργία αφού πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της τελευταίας δεκαετίας ως δήμαρχος της ευρύτερης περιοχής του Μάντσεστερ στη βορειοδυτική Αγγλία, προτού επιστρέψει στο Κοινοβούλιο έπειτα από την εκλογική του νίκη σε αναπληρωματική εκλογή τον περασμένο μήνα.
Η ηγεσία μιας κυβέρνησης που παρέχει υπηρεσίες σε 70 εκατομμύρια πολίτες αποτελεί ένα ασύγκριτα μεγαλύτερο έργο, με προβλήματα πολύ ευρύτερης κλίμακας και ζητήματα που δεν αντιμετώπιζε ως επικεφαλής μιας περιφέρειας 3 εκατομμυρίων κατοίκων.
Ποια είναι, λοιπόν, τα βασικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει και πώς σκοπεύει να τα διαχειριστεί;
Ενίσχυση της οικονομίας και αποκέντρωση της εξουσίας
Ο Μπέρναμ έχει παραμείνει αόριστος, αλλά υποσχέθηκε ότι μέσα στην εβδομάδα θα παρουσιάσει λεπτομέρειες για το πώς σκοπεύει να χρηματοδοτήσει ένα εγχώριο πρόγραμμα που θα δώσει ώθηση στη στάσιμη οικονομία, θα βελτιώσει τις δημόσιες υπηρεσίες και θα αυξήσει το βιοτικό επίπεδο.
«Η σημερινή αλλαγή είναι η σημαντικότερη πολιτική αλλαγή των τελευταίων 40 ετών», δήλωσε την Παρασκευή, όταν εξελέγη ηγέτης του Εργατικού Κόμματος. «Θα μας οδηγήσει σε μια χώρα όπου η ζωή θα είναι πιο προσιτή οικονομικά και όλοι οι άνθρωποι και όλες οι περιοχές θα αναβαθμιστούν από το σημείο όπου βρίσκονται σήμερα.»
Ο Μπέρναμ παραλαμβάνει μια οικονομία που παρουσίαζε σημάδια βελτίωσης, μέχρι που ο πόλεμος με το Ιράν ανέτρεψε τις προβλέψεις. Πλέον, οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί αισθητά μέσα στη χρονιά, ενώ ο πληθωρισμός θα αυξηθεί.
Έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να εξισώσει τις ευκαιρίες σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο, κυρίως μέσω της αποκέντρωσης της εξουσίας, της μεταφοράς περισσότερων πόρων στις τοπικές αρχές και της επαναφοράς υπό δημόσιο έλεγχο ορισμένων υπηρεσιών που ιδιωτικοποιήθηκαν πριν από τέσσερις δεκαετίες.
Το μοντέλο του, που συνδυάζει φιλοεπιχειρηματική πολιτική με σοσιαλιστικές αρχές και είναι γνωστό ως «Manchesterism», επιδιώκει να αξιοποιήσει τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά κεφάλαια για επενδύσεις σε τομείς όπως οι μεταφορές, η στέγαση και οι υποδομές. Ωστόσο, η εφαρμογή του μπορεί να απαιτήσει πολλά χρόνια.
Ο Τζόσι Χέρμαν, ιδρυτής της ειδησεογραφικής ιστοσελίδας The Mill του Μάντσεστερ, ο οποίος παρακολουθεί την πορεία του Μπέρναμ εδώ και χρόνια, εκτιμά ότι ίσως καταφέρει να μετριάσει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένοι πολίτες.
«Αλλά αν το ερώτημα είναι ποιος μπορεί να πετύχει οικονομική ανάπτυξη και να αναδιαμορφώσει την οικονομία στη μετά-Brexit και μετά-χρηματοπιστωτική κρίση εποχή, θα εκπλαγώ αν η απάντηση είναι ο Άντι Μπέρναμ», είπε.
Με τα δημόσια οικονομικά να παραμένουν πιεσμένα, ο νέος Βρετανός πρωθυπουργός θα έχει περιορισμένα περιθώρια αύξησης των δαπανών. Διαδέχεται τον Κιρ Στάρμερ, ο οποίος είχε εκλεγεί με προεκλογικό πρόγραμμα που απέκλειε αυξήσεις στους βασικούς φορολογικούς συντελεστές. Αυτό σημαίνει ότι ο Μπέρναμ δεσμεύεται από αυτές τις υποσχέσεις, εκτός αν επιλέξει να τις αθετήσει.
Ωστόσο, έχει δηλώσει ότι δεν αποκλείει την επιβολή φόρου στον πλούτο. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο podcast του Γκάρι Λίνεκερ ανέφερε ότι η κυβέρνηση «ίσως χρειαστεί να ζητήσει λίγα περισσότερα» από όσους έχουν μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα.
Εξωτερική πολιτική και η σχέση με τον Τραμπ
Ο Μπέρναμ διαθέτει περιορισμένη εμπειρία στην εξωτερική πολιτική, αλλά έχει δεσμευθεί ότι θα διατηρήσει τη στήριξη της Βρετανίας στο ΝΑΤΟ και στο πυρηνικό αποτρεπτικό της οπλοστάσιο.
Έχει επίσης δηλώσει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να στηρίζει σταθερά την Ουκρανία και θα παραμείνει στενός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ ενδέχεται να εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο θα συνεργαστεί με τον απρόβλεπτο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αρχικά είχε επαινέσει τον Στάρμερ, αλλά αργότερα στράφηκε εναντίον του επειδή δεν υποστήριξε τον πόλεμο κατά του Ιράν.
Ο Μπέρναμ έχει ασκήσει δημόσια κριτική στον Τραμπ στο παρελθόν, ωστόσο δηλώνει ότι θα τον αντιμετωπίσει με σεβασμό, όπως κάνει με όλους, χωρίς όμως να διστάζει να εκφράζει τη διαφωνία του.
«Μου αρέσει να πιστεύω ότι έχω κι εγώ προσωπικότητα και θα τον αντιμετωπίσω ευθέως. Όπου διαφωνούμε, θα το λέω, αλλά με τρόπο που να ανταποκρίνεται στον τρόπο που λειτουργεί εκείνος», δήλωσε στον Λίνεκερ.
Ο Τραμπ πιέζει τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, και ο Μπέρναμ αναμένεται να δεχθεί πίεση να υπερβεί τους στόχους που είχε θέσει ο Στάρμερ.
Το αμυντικό σχέδιο, το οποίο προβλέπει αύξηση των δαπανών κατά 15 δισεκατομμύρια λίρες (20 δισ. δολάρια), θεωρείται μικρότερο από αυτό που ζητούσε η στρατιωτική ηγεσία και έχει δεχθεί κριτική επειδή δεν χρηματοδοτείται πλήρως από τον υφιστάμενο προϋπολογισμό.
Η λεπτή ισορροπία στο ζήτημα του πολέμου Ισραήλ – Χαμάς
Ο Μπέρναμ έχει επικρίνει τη στάση του Στάρμερ απέναντι στον πόλεμο Ισραήλ–Χαμάς και την καταστροφή στη Γάζα.
Καταδίκασε τις επιθέσεις της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, αλλά υποστήριξε ότι η βρετανική κυβέρνηση άργησε να ζητήσει κατάπαυση του πυρός.
Ο Μπέρναμ δήλωσε ότι η Βρετανία θα εξετάσει την επιβολή επιπλέον κυρώσεων σε Ισραηλινούς που εμπλέκονται στη βία στη Γάζα και στους παράνομους εποικισμούς της Δυτικής Όχθης.
Το ζήτημα παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο για το Εργατικό Κόμμα, το οποίο είχε κατηγορηθεί στο παρελθόν για αντισημιτισμό πριν αναλάβει την ηγεσία ο Στάρμερ, ενώ παράλληλα στηρίζεται και στην ψήφο μεγάλου μέρους της μουσουλμανικής κοινότητας.
Οι δηλώσεις του Μπέρναμ προκάλεσαν αντιδράσεις από εβραϊκές οργανώσεις, ενώ φιλοπαλαιστινιακές ομάδες τον επέκριναν επειδή δεν χαρακτήρισε τη στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ στη Γάζα ως γενοκτονία.
Το δύσκολο ζήτημα της μετανάστευσης
Κατά την ομιλία αποδοχής της ηγεσίας των Εργατικών την Παρασκευή, ο Μπέρναμ δεν αναφέρθηκε καθόλου στη μετανάστευση, παρότι αποτελεί κορυφαίο θέμα για πολλούς ψηφοφόρους.
Όπως και πολλές άλλες ευρωπαϊκές και ανεπτυγμένες χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεχθεί μεγάλο αριθμό μεταναστών και προσφύγων.
Οι ανησυχίες για τις διελεύσεις της Μάγχης με υπερφορτωμένες φουσκωτές λέμβους συνέβαλαν στην άνοδο του αντιμεταναστευτικού κόμματος Reform UK, το οποίο σημείωσε σημαντικές επιτυχίες στις πρόσφατες τοπικές και περιφερειακές εκλογές, οδηγώντας τελικά στην απομάκρυνση του Στάρμερ από την ηγεσία των Εργατικών.
Ο Μπέρναμ έχει δηλώσει σε γενικές γραμμές ότι θα ακολουθήσει τη σημερινή γραμμή του κόμματος για τη μετανάστευση, η οποία υποστηρίζει ότι η καθαρή μετανάστευση μειώθηκε από περισσότερους από 900.000 ανθρώπους το 2023 σε 171.000 πέρυσι. Παράλληλα, οι διελεύσεις της Μάγχης έχουν μειωθεί κατά 40% φέτος σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2025.
Ο νέος πρωθυπουργός επιθυμεί να συνεχιστεί η μείωση της καθαρής μετανάστευσης και ψήφισε υπέρ νομοσχεδίου που αποσκοπεί στη περαιτέρω μείωση των παράτυπων διελεύσεων της Μάγχης, ενώ παράλληλα προωθεί ασφαλέστερες και νόμιμες οδούς για όσους αναζητούν άσυλο.
Με πληροφορίες από AP News
